Η Ιρανή φοιτήτρια έγινε σύμβολο αντίστασης όταν εμφανίστηκε με τα εσώρουχά της σε πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Φίλη της περιγράφει σήμερα 18 ημέρες εγκλεισμού σε ψυχιατρική μονάδα και καταγγέλλει ότι εξακολουθεί να βρίσκεται υπό πίεση να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή.
Η εικόνα της να περπατά με τα εσώρουχά της στην αυλή πανεπιστημίου στην Τεχεράνη έκανε τον γύρο του κόσμου τον Νοέμβριο του 2024. Η Ahoo Daryaei έγινε μέσα σε λίγες ώρες σύμβολο της αντίστασης των γυναικών στο Ιράν απέναντι στην υποχρεωτική επιβολή του χιτζάμπ.
Σχεδόν δύο χρόνια μετά το περιστατικό, μια στενή φίλη της μιλά για όσα, όπως υποστηρίζει, ακολούθησαν τη σύλληψή της. Η μαρτυρία περιγράφει έναν παρατεταμένο εγκλεισμό σε ψυχιατρική μονάδα, καταγγελίες για δεσίματα και καταστολή με φαρμακευτικές ουσίες, αλλά και συνεχιζόμενη πίεση για λήψη αντιψυχωσικής αγωγής.
Οι συγκεκριμένες καταγγελίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ωστόσο έρχονται να προστεθούν σε όσα είναι ήδη γνωστά για την υπόθεση της Ιρανής φοιτήτριας και στην έντονη διεθνή ανησυχία που είχε προκαλέσει η μεταφορά της σε ψυχιατρικό νοσοκομείο.
Η διαμαρτυρία που έκανε τον γύρο του κόσμου
Στις 2 Νοεμβρίου 2024, η Daryaei βρισκόταν στο παράρτημα Επιστήμης και Έρευνας του Islamic Azad University στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με μαρτυρίες που δημοσιεύθηκαν τότε, είχε προηγηθεί αντιπαράθεση με άνδρες της ασφάλειας του πανεπιστημίου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο φορούσε το χιτζάμπ. Κατά τη διάρκεια της έντασης, τα ρούχα της φέρεται να σκίστηκαν.
Η νεαρή γυναίκα έβγαλε τότε τα υπόλοιπα ρούχα της και παρέμεινε με τα εσώρουχά της.
Βίντεο που καταγράφηκαν στον χώρο την έδειξαν να κάθεται και στη συνέχεια να περπατά στην πανεπιστημιούπολη με τα χέρια σταυρωμένα, ενώ γύρω της παρακολουθούσαν φοιτητές και μέλη της ασφάλειας.
Λίγο αργότερα, άνδρες την πλησίασαν και την έβαλαν με τη βία σε αυτοκίνητο.
Η Amnesty International είχε ζητήσει τότε την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωσή της και είχε ζητήσει ανεξάρτητη έρευνα για καταγγελίες περί κακοποίησης κατά τη σύλληψη.
Η εικόνα της Daryaei έγινε γρήγορα σύμβολο του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», που είχε πάρει τεράστιες διαστάσεις μετά τον θάνατο της Mahsa Amini το 2022.
Η απάντηση των ιρανικών Αρχών: «Έχει ψυχική διαταραχή»
Η αντίδραση των ιρανικών Αρχών ήταν διαφορετική.
Από τις πρώτες ημέρες μετά τη σύλληψη, αξιωματούχοι και εκπρόσωποι του πανεπιστημίου υποστήριξαν ότι η γυναίκα αντιμετώπιζε σοβαρή ψυχολογική πίεση ή ψυχική διαταραχή.
Το πανεπιστήμιο είχε αναφέρει ότι μετά από ιατρική αξιολόγηση διαπιστώθηκαν «ψυχολογικά προβλήματα», ενώ η ίδια μεταφέρθηκε σε ψυχιατρική μονάδα.
Η συγκεκριμένη εκδοχή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ακτιβιστές, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η επίκληση ψυχικής ασθένειας μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις Αρχές για να απονομιμοποιήσει μια πολιτική πράξη διαμαρτυρίας.
Η υπόθεση εντάχθηκε έτσι σε ένα ευρύτερο μοτίβο καταστολής γυναικών που αμφισβητούν δημόσια τους υποχρεωτικούς κανόνες ένδυσης στο Ιράν. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε ψήφισμά του, αναφέρθηκε ειδικά στην κράτηση της Daryaei και στην παρουσίασή της από τις Αρχές ως «ψυχικά ακατάλληλης».
Οι 18 ημέρες που περιγράφει η φίλη της
Σύμφωνα με τη νέα μαρτυρία που αποδίδεται σε στενή φίλη της, η πραγματικότητα μετά τη σύλληψη ήταν πολύ πιο σκληρή.
Η γυναίκα φέρεται να μεταφέρθηκε αρχικά σε αστυνομικό τμήμα και στη συνέχεια να έλαβε ενέσιμη ουσία, μετά την οποία έχασε τις αισθήσεις της.
Όταν ξύπνησε, σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, βρισκόταν σε νοσοκομειακή μονάδα με τα χέρια και τα πόδια δεμένα.
Η φίλη της υποστηρίζει ακόμη ότι κάθε φορά που η Daryaei ζητούσε πληροφορίες ή προσπαθούσε να επικοινωνήσει με την οικογένειά της, της χορηγούνταν ξανά ουσίες που την έκαναν να κοιμάται ή να χάνει τις αισθήσεις της.
Οι καταγγελίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα και δεν περιλαμβάνονται στις επιβεβαιωμένες δημόσιες αναφορές που είχαν δημοσιευθεί κατά την περίοδο του εγκλεισμού της.
Αυτό που είναι επιβεβαιωμένο είναι ότι η Daryaei παρέμεινε σε ψυχιατρικό νοσοκομείο περίπου δύο εβδομάδες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναφέρει κράτηση δύο εβδομάδων, ενώ στις 19 Νοεμβρίου 2024 οι ιρανικές Αρχές ανακοίνωσαν ότι είχε επιστρέψει στην οικογένειά της.
Ελεύθερη, αλλά χωρίς να έχει κλείσει η υπόθεση
Στις 19 Νοεμβρίου, ο εκπρόσωπος του ιρανικού δικαστικού σώματος ανακοίνωσε ότι η Daryaei είχε λάβει θεραπεία στο νοσοκομείο και είχε επιστραφεί στην οικογένειά της.
Παράλληλα, δήλωσε ότι δεν θα αντιμετώπιζε ποινική δίωξη, καθώς, σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, είχε διαπιστωθεί ότι ήταν «άρρωστη».
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε νέο κύκλο αντιδράσεων, καθώς ουσιαστικά η ίδια η πράξη διαμαρτυρίας δεν αντιμετωπίστηκε ως πολιτική ή κοινωνική διαφωνία, αλλά ως αποτέλεσμα υποτιθέμενης ψυχικής ασθένειας.
Για οργανώσεις δικαιωμάτων, το ζήτημα ήταν ευρύτερο: μπορεί μια κρατική Αρχή να μετατρέπει μια πράξη πολιτικής ανυπακοής σε ιατρικό πρόβλημα και, μέσω αυτού, να περιορίζει την ελευθερία μιας γυναίκας;
Η νέα καταγγελία για τις αντιψυχωσικές ενέσεις
Η πιο σοβαρή από τις νέες καταγγελίες αφορά την περίοδο μετά την έξοδό της από το νοσοκομείο.
Σύμφωνα με τη φίλη της, η Daryaei φέρεται να τέθηκε υπό στενή παρακολούθηση και να υποχρεώθηκε να λαμβάνει μηνιαία αντιψυχωσική αγωγή, με την απειλή ότι σε περίπτωση διακοπής της θεραπείας θα μπορούσε να συλληφθεί ξανά και να επιστρέψει σε ψυχιατρική μονάδα.
Η ίδια πηγή αναφέρει συγκεκριμένα τη φλουπεντιξόλη, φάρμακο που χρησιμοποιείται σε ορισμένες περιπτώσεις για τη θεραπεία ψυχωσικών διαταραχών.
Η φίλη της υποστηρίζει ακόμη ότι οι Αρχές μπορούσαν να αντιληφθούν εάν η Daryaei δεν έπαιρνε την αγωγή, επειδή παρακολουθούσαν τη συμπεριφορά και την καθημερινότητά της.
Και πάλι, πρόκειται για καταγγελίες που δεν έχουν ανεξάρτητα επιβεβαιωθεί. Δεν υπάρχει δημόσια διαθέσιμη, ανεξάρτητη ιατρική τεκμηρίωση που να επιβεβαιώνει ότι η Daryaei λαμβάνει σήμερα τη συγκεκριμένη αγωγή ή ότι της επιβάλλεται από τις Αρχές.
Γιατί η υπόθεση της Ahoo Daryaei έχει τόσο μεγάλη σημασία
Η ιστορία της Daryaei δεν αφορά μόνο μια γυναίκα που εμφανίστηκε με τα εσώρουχά της σε ένα πανεπιστήμιο.
Αφορά τη σύγκρουση ανάμεσα στο δικαίωμα μιας γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα και την εμφάνισή της και σε ένα σύστημα που επιβάλλει συγκεκριμένους κανόνες δημόσιας ένδυσης.
Μετά τον θάνατο της Mahsa Amini το 2022, το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα συνθήματα αντίστασης στο Ιράν. Η εικόνα της Daryaei, με τα χέρια σταυρωμένα και τα μαλλιά ελεύθερα, ήρθε να προστεθεί σε μια σειρά εικόνων γυναικών που αμφισβήτησαν δημόσια τους κανόνες του καθεστώτος.
Και ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της υπόθεσης είναι ακριβώς αυτό: η ίδια πράξη μπορεί να περιγραφεί από τη μία πλευρά ως διαμαρτυρία και από την άλλη ως σύμπτωμα ασθένειας.
Η Daryaei έγινε σύμβολο επειδή επέλεξε να χρησιμοποιήσει το ίδιο της το σώμα ως μέσο αντίστασης. Η απάντηση του κράτους ήταν να μετατρέψει την πράξη αυτή σε ζήτημα ψυχικής υγείας.
Και σήμερα, οι νέες καταγγελίες της φίλης της επαναφέρουν ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο το τι συνέβη εκείνες τις 18 ημέρες, αλλά και τι συνέβη στην Ahoo Daryaei μετά την επιστροφή της στο σπίτι.
Γιατί η απελευθέρωση από ένα ψυχιατρικό νοσοκομείο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τελείωσε η πίεση.
Σημείωση σύνταξης: Θα κρατούσα οπωσδήποτε τη φράση «σύμφωνα με τη φίλη της» σε όλο το κομμάτι για τις νέες καταγγελίες. Τα γεγονότα του Νοεμβρίου 2024 είναι πολύ καλά τεκμηριωμένα, αλλά οι λεπτομέρειες για τις ενέσεις, τα δεσίματα και τη συνεχιζόμενη υποχρεωτική αγωγή δεν μπορώ να τις παρουσιάσω ως επιβεβαιωμένα γεγονότα.
