Αν ο σκύλος σου σταματήσει να σε ακούει, ίσως δεν είναι πείσμα. Ένα επιστημονικό πείραμα έδειξε ότι οι σκύλοι μπορούν να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους όταν ένας άνθρωπος τούς δίνει επανειλημμένα λανθασμένες πληροφορίες.
Αν έχεις σκύλο, πιθανότατα έχεις ακούσει τη συμβουλή «αν δεν τον συμπαθήσει, κάτι θα ξέρει». Μπορεί να το λέμε χαριτολογώντας, όμως οι επιστήμονες έχουν εξετάσει κατά πόσο οι τετράποδοι φίλοι μας μπορούν πράγματι να αξιολογούν την αξιοπιστία των ανθρώπων. Και τα αποτελέσματα έχουν ενδιαφέρον.
Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από την Akiko Takaoka και τους συνεργάτες της στο Πανεπιστήμιο του Κιότο στην Ιαπωνία εξέτασε αν οι σκύλοι μπορούν να καταλάβουν πότε οι πληροφορίες που τους δίνει ένας άνθρωπος δεν είναι αξιόπιστες. Η έρευνα δημοσιεύτηκε το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό Animal Cognition και έδειξε ότι οι σκύλοι δεν ακολουθούν απαραίτητα τις ανθρώπινες υποδείξεις όταν έχουν προηγουμένως αποδειχθεί παραπλανητικές.
Το πείραμα με τα δοχεία που μπέρδεψε τους σκύλους
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 34 σκύλους και ένα αρκετά απλό πείραμα. Ένας άνθρωπος έδειχνε στα ζώα ένα από δύο δοχεία, κάτω από το οποίο υποτίθεται ότι υπήρχε τροφή.
Την πρώτη φορά, η υπόδειξη ήταν σωστή. Οι σκύλοι ακολούθησαν το δείξιμο και βρήκαν το φαγητό. Τη δεύτερη φορά, όμως, ο ίδιος άνθρωπος τούς έδειξε ένα άδειο δοχείο. Τα ζώα πήγαν προς τα εκεί, αλλά δεν βρήκαν τίποτα.
Όταν ο ερευνητής υπέδειξε ξανά ένα δοχείο που περιείχε τροφή, οι σκύλοι δεν ανταποκρίθηκαν με τον ίδιο τρόπο. Η προηγούμενη εμπειρία τους είχε αλλάξει τη συμπεριφορά τους απέναντι στις οδηγίες του.
Με άλλα λόγια, δεν αρκούσε πλέον το γεγονός ότι ένας άνθρωπος έδειχνε προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Η αξιοπιστία της υπόδειξής του είχε αποκτήσει σημασία.
Οι σκύλοι δεν ακολουθούν τυφλά όσα τους λέμε
Το ενδιαφέρον της μελέτης δεν είναι ότι οι σκύλοι μπορούν να εντοπίσουν κάθε ψεύτη ή να καταλάβουν τις ανθρώπινες προθέσεις όπως ένας άνθρωπος. Είναι ότι μπορούν να αξιοποιούν προηγούμενες εμπειρίες για να αποφασίσουν αν μια πληροφορία αξίζει να την ακολουθήσουν.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σκύλοι βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην επικοινωνία με τους ανθρώπους. Παρατηρούν τις κινήσεις μας, ανταποκρίνονται σε χειρονομίες και μαθαίνουν μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση μαζί μας.
Η συγκεκριμένη έρευνα υποδηλώνει ότι μπορούν να προσαρμόζουν την αντίδρασή τους όταν κάποιος αποδεικνύεται αναξιόπιστος. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι κάθε σκύλος μπορεί να αναγνωρίζει έναν άνθρωπο που λέει ψέματα σε όλες τις κοινωνικές περιστάσεις.
Τελικά, ο σκύλος σου ξέρει αν κάποιος είναι κακός άνθρωπος;
Εδώ χρειάζεται μια μικρή διευκρίνιση. Το να μαθαίνει ένας σκύλος ότι μια συγκεκριμένη υπόδειξη δεν είναι αξιόπιστη δεν σημαίνει ότι μπορεί να κρίνει συνολικά τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου. Επίσης, αν ένας σκύλος αντιδρά αρνητικά σε κάποιον, αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος είναι επικίνδυνος ή κακόβουλος.
Η συμπεριφορά ενός σκύλου μπορεί να επηρεάζεται από πολλές παραμέτρους, όπως προηγούμενες εμπειρίες, φόβος, άγχος, οικειότητα ή ο τρόπος με τον οποίο τον πλησιάζει κάποιος.
Επιπλέον, η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη από ένα μόνο πείραμα. Μεταγενέστερες μελέτες για την ικανότητα των σκύλων να αξιολογούν την κοινωνική συμπεριφορά και την αξιοπιστία των ανθρώπων έχουν δώσει ανάμεικτα αποτελέσματα. Αυτό σημαίνει ότι οι δυνατότητές τους είναι ενδιαφέρουσες, αλλά δεν πρέπει να τις υπερεκτιμούμε.
Ένα πράγμα, πάντως, φαίνεται ξεκάθαρο
Οι σκύλοι δεν χρειάζεται να κατανοούν τα ανθρώπινα ψέματα με τον τρόπο που τα κατανοούμε εμείς για να μαθαίνουν από τις εμπειρίες τους. Αν οι κινήσεις και οι υποδείξεις μας δεν ανταποκρίνονται σταθερά σε αυτό που συμβαίνει, μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν.
Οπότε, την επόμενη φορά που ο σκύλος σου θα σε κοιτάξει δύσπιστα αφού του υποσχεθείς βόλτα και τελικά μείνετε σπίτι, ίσως να μην κρατάει κακία. Μπορεί απλώς να έχει μάθει να μην παίρνει τις υποσχέσεις σου τοις μετρητοίς.
Και, μεταξύ μας, αυτή είναι μια ικανότητα που δεν θα έβλαπτε ούτε μερικούς ανθρώπους.
