Για να εξευτελίσεις δημόσια μια γυναίκα, δεν χρειάζεται πια να την έχεις φωτογραφίσει γuμνή. Αρκεί μια κανονική φωτογραφία της και ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης για να κατασκευάσει το ψέμα. Το γυμνό σώμα είναι πλαστό. Η παραβίαση, όχι.
Αυτό συνέβη στην Αυστριακή ευρωβουλευτή Λένα Σίλινγκ. Όπως είπε στο Guardian, έμαθε τον περασμένο μήνα ότι κυκλοφορούσαν στο διαδίκτυο γuμνές εικόνες της. Δεν προέρχονταν από κάποιο ιδιωτικό στιγμιότυπο. Είχαν βασιστεί σε φωτογραφίες από μία από τις πρώτες συνεντεύξεις Τύπου της, με τα ρούχα της να έχουν αφαιρεθεί ψηφιακά. «Ένιωσα αηδία», είπε, περιγράφοντας πόσο δύσκολο ήταν να δει μια στιγμή για την οποία είχε προετοιμαστεί τόσο πολύ να χρησιμοποιείται για να την πληγώσει και να την ταπεινώσει.
Το περιστατικό δεν είναι μια παράξενη εξαίρεση ούτε μια «κακόγουστη φάρσα» που ξέφυγε. Έκθεση του οργανισμού Agora Digitale Transformation εντόπισε 50 ευρωβουλευτές που έγιναν στόχος σ3ξουαλικοποιημένων deepfakes· οι 46 ήταν γυναίκες. Η ίδια έρευνα εκτιμά ότι περίπου μία στις έξι γυναίκες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει στοχοποιηθεί με τέτοιο περιεχόμενο. Οι αριθμοί δεν περιγράφουν απλώς μια νέα δυνατότητα της τεχνολογίας. Περιγράφουν ποιοι πληρώνουν συχνότερα το τίμημά της.
Το «deepfake» ακούγεται σαν τεχνικός όρος, σχεδόν σαν κάτι ακίνδυνο. Για τη γυναίκα που βλέπει το σώμα της κατασκευασμένο και εκτεθειμένο, όμως, η ζημιά δεν είναι καθόλου εικονική. Κάποιος πήρε την εικόνα της, την αλλοίωσε και την έκανε δημόσιο εργαλείο ταπείνωσης.
Και το ερώτημα δεν είναι αν η γυναίκα είχε ανεβάσει φωτογραφία της δημόσια. Μια φωτογραφία δεν είναι συναίνεση για να αλλοιωθεί, ούτε η δημόσια παρουσία μετατρέπει το σώμα κάποιου σε κοινόχρηστο υλικό. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν εφηύρε την αντίληψη ότι μια γυναίκα οφείλει να ανέχεται την έκθεση και τον έλεγχο. Έκανε όμως τη διαπόμπευση πιο εύκολη: τώρα μπορεί να κατασκευαστεί και να διαδοθεί χωρίς να έχει υπάρξει ποτέ πραγματική γuμνή εικόνα.
Η Σίλινγκ είπε ότι ορισμένες από τις γυναίκες ευρωβουλευτές που στοχοποιήθηκαν φοβούνται να μιλήσουν. Κι αυτό είναι μέρος της ζημιάς: δεν κυκλοφορεί μόνο μια κατασκευασμένη εικόνα· κυκλοφορεί και το μήνυμα ότι όποια γυναίκα εκτίθεται δημόσια μπορεί να γίνει ο επόμενος στόχος. Όταν αυτό το μήνυμα φτάνει σε νέες γυναίκες που σκέφτονται να ασχοληθούν με την πολιτική, τη δημοσιογραφία ή οποιοδήποτε δημόσιο επάγγελμα, η απειλή δεν μένει στην οθόνη. Περιορίζει ποια αισθάνεται ασφαλής να εμφανιστεί και να μιλήσει.
Η Σίλινγκ και η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Τέρι Ράιντκε ξεκίνησαν επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία υπέγραψαν 119 ευρωβουλευτές. Ζητούν η επικείμενη απαγόρευση των συστημάτων που δημιουργούν μη συναινετικό σεξουαλικό ή οικείο υλικό να συνοδευτεί από μηχανισμούς που θα την κάνουν εφαρμόσιμη στην πράξη. Η σχετική πρόβλεψη του AI Act τίθεται σε εφαρμογή στις 2 Δεκεμβρίου 2026. Γιατί ένας κανόνας που μένει στα χαρτιά δεν προστατεύει κανέναν, όσο σωστά κι αν ακούγεται στην ανακοίνωσή του.
Το κρίσιμο, λοιπόν, δεν είναι μόνο να απαγορευτεί το εργαλείο. Είναι να μπορεί να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί η παραγωγή και η διακίνηση του υλικού, να υπάρχουν τρόποι πραγματικής επιβολής και να μη φορτώνεται ξανά το βάρος στο πρόσωπο που στοχοποιήθηκε — να αποδείξει, να εξηγήσει, να παρακαλέσει να κατέβει κάτι που δεν έφτιαξε ποτέ.
Το υλικό είναι ψεύτικο. Η παραβίαση, η ταπείνωση και ο φόβος που μπορεί να προκαλέσει είναι πραγματικά. Κι όταν μια γυναίκα μαθαίνει ότι ακόμη και μια δημόσια φωτογραφία της μπορεί να γίνει όπλο εναντίον της, το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο σε εκείνη. Απευθύνεται σε όλες: εκτεθείτε, και μπορεί να είστε οι επόμενες.
Συντάκτης: Virtual Unreality
