Θα έχετε παρατηρήσει γύρω σας, στο κοινωνικό σας περιβάλλον, από ιστορίες φίλων, από προσωπικά σας βιώματα ίσως, από ιστορίες αγνώστων, πως στον τομέα των σχέσεων τα πράγματα δεν τα χαρακτηρίζει κάποιος και τόσο απλά. Υπάρχουν σχέσεις που μοιάζουν ήρεμες, προβλέψιμες, σχεδόν «λογικές», θα το λέγαμε. Και από την άλλη υπάρχουν και εκείνες που μοιάζουν με σαρωτική καταιγίδα. Σε τραβούν μέσα τους με ένταση, πάθος και μια ανεξήγητη έλξη που δύσκολα περιγράφεται με λόγια και λέξεις.
Είναι ακριβώς εκείνες οι σχέσεις που δεν περνούν απλώς από τη ζωή σου, αλλά σε αλλάζουν σε ένα βαθύ και εσωτερικό επίπεδο – και δυστυχώς όχι με τον εύκολο και ανώδυνο τρόπο. Μια τέτοια δυναμική συχνά από πολλούς περιγράφεται, όχι πάντα με ακαδημαϊκούς όρους, αλλά μέσα από τη σύγχρονη ψυχολογία, ως η σύνδεση ανάμεσα σε έναν dominant χαρακτήρα και έναν λεγόμενο «dark empath».
Ας ξεκαθαρίσουμε όμως κάτι από την αρχή: οι όροι αυτοί δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση επίσημες διαγνώσεις της ψυχοπαθολογίας, είναι όμως χρήσιμα εργαλεία κατανόησης μοτίβων συμπεριφοράς. Άρα πάμε να ξεδιπλώσουμε αυτό το κομμάτι των σχέσεων που ίσως και κάποιοι από εσάς να έχετε νιώσει και τη γεύση του. Καταρχάς ο dominant δεν είναι απαραίτητα ένας άνθρωπος αυταρχικός. Είναι όμως ένα άτομο με έντονη ανάγκη ελέγχου, κατεύθυνσης και πρωτοβουλίας. Συνήθως εμφανίζει αυτοπεποίθηση, αποφασιστικότητα και μια φυσική τάση να «οδηγεί» τις καταστάσεις, στην πιο τοξική του εκδοχή. Στην υγιή του όμως μορφή, μπορεί να είναι προστατευτικός, σταθερός και ξεκάθαρος.
Στην άλλη πλευρά, ο όρος dark empath περιγράφει ένα άτομο που διαθέτει ενσυναίσθηση, αλλά τη χρησιμοποιεί επιλεκτικά ή ακόμα και στρατηγικά. Δεν πρόκειται για έλλειψη συναισθήματος, απεναντίας πρόκειται για βαθιά κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων, που όμως μπορεί να συνοδεύεται από στοιχεία χειριστικότητας, ελέγχου ή ακόμα αμυντικής ψυχρότητας.
Όταν όμως σε αυτήν τη ζωή οι δυο τύποι αυτοί συναντηθούν, δημιουργείται μια δυναμική που είναι ταυτόχρονα μαγνητική αλλά και πολύ απαιτητική.
Ο dominant έλκεται από την ικανότητα του dark empath να «διαβάζει» σε βάθος και νιώθει ότι έχει απέναντί του κάποιον που τον καταλαβαίνει χωρίς πολλά λόγια. Αυτό σαφώς και ενισχύει την αίσθηση σύνδεσης, αλλά και την ανάγκη για επιβεβαίωση.
Από την άλλη πλευρά, ο dark empath έλκεται από τη δύναμη και τη σταθερότητα του dominant και βλέπει σε εκείνον κάτι που ίσως ο ίδιος δεν έχει πλήρως εδραιώσει μέσα του: σαφήνεια, κατεύθυνση, εξωστρεφή ισχύ.
Ε και κάπου εκεί ανάμεσα ξεκινά ο χορός…
Μια σχέση που στην αρχή μοιάζει απόλυτα συμπληρωματική, ο ένας «κρατά», ο άλλος «νιώθει», ο ένας οδηγεί, ο άλλος αντιλαμβάνεται και έτσι δημιουργείται ένα πρωτόγνωρο κράμα χημείας, έντασης και βάθους. Όμως όσο ο καιρός περνάει, τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά που ένωσαν αυτούς τους δυο ανθρώπους αρχίζουν και προκαλούν και τις μεγαλύτερες προκλήσεις ανάμεσά τους.
Ο dominant σιγά σιγά αρχίζει να νιώθει ότι χάνει τον έλεγχο, όταν αντιλαμβάνεται πως ο άλλος «βλέπει» πίσω από τις άμυνές του, και αυτό είναι ικανό να ενεργοποιήσει πιο αυστηρές και ελεγκτικές συμπεριφορές από την πλευρά του. Ο dark empath από την πλευρά του μπορεί να χρησιμοποιήσει την ενσυναίσθησή του όχι μόνο για σύνδεση, αλλά και για να επηρεάσει ή να κατευθύνει συναισθηματικά τον άλλον.
Μπορεί να αποσύρεται όταν χρειάζεται, να δημιουργεί μια αίσθηση μυστηρίου ή απόστασης που κρατά τον άλλον δεμένο. Και έτσι μεταξύ των δυο αυτών ανθρώπων δημιουργείται ένας κύκλος, ή καλύτερα ένας φαύλος κύκλος. Ο ένας προσπαθεί να κρατήσει τον έλεγχο, ενώ ο άλλος προσπαθεί να κρατήσει τη συναισθηματική υπεροχή. Και οι δυο όμως, στην πραγματικότητα, και αυτό είναι το στενάχωρο, προσπαθούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους.
Και κάπου εδώ είναι που η έννοια της «καρμικής σχέσης» αποκτά νόημα, όχι με μεταφυσικό τρόπο, αλλά ψυχολογικό. Γιατί ακριβώς τέτοιες σχέσεις φέρνουν στην επιφάνεια τα πιο βαθιά μοτίβα του ανθρώπου, που καλείται να τα ξαναδεί και να τα αντιμετωπίσει μια και καλή. Ο dominant καλείται να μάθει να αφήνει τον έλεγχο και να εμπιστεύεται, χωρίς να χρειάζεται με το στανιό να κυριαρχεί και να συνδέεται χωρίς να επιβάλλεται στον άλλον. Από την απέναντι όχθη, ο dark empath καλείται να μάθει να χρησιμοποιεί την ενσυναίσθησή του με αυθεντικότητα και όχι ως άμυνα ή εργαλείο επιρροής. Να μπορεί να εκτίθεται χωρίς να χειρίζεται και να νιώθει χωρίς να ελέγχει το αποτέλεσμα. Με άλλα λόγια, και οι δυο αυτοί τύποι ανθρώπων καλούνται να μετακινηθούν από την άμυνα προς την αυθεντικότητα. Και αυτό σίγουρα δεν είναι εύκολο.
Δεν είναι εύκολο, γιατί πίσω από αυτές τις συμπεριφορές υπάρχουν συχνά βαθύτερες τραυματικές εμπειρίες, απορρίψεις και ανάγκες που δεν καλύφθηκαν. Ο έλεγχος του dominant μπορεί να είναι ένας τρόπος να μην ξαναβιώσει αδυναμία και η «σκοτεινή» ενσυναίσθηση του άλλου μπορεί να είναι ένας τρόπος να μην εκτεθεί ξανά σε πόνο. Και όταν δυο άνθρωποι με τέτοιες άμυνες συναντιούνται, η σχέση αναπόφευκτα γίνεται καθρέφτης. Ένας καθρέφτης που δεν δείχνει μόνο αυτό που θέλουμε να δούμε, αλλά και αυτό που αποφεύγουμε με νύχια και με δόντια.
Το ερώτημα όμως είναι: μπορεί μια τέτοια σχέση να λειτουργήσει; Η απάντηση είναι σαφώς και ναι, αλλά όχι αυτόματα. Χρειάζεται επίγνωση και ειλικρίνεια. Χρειάζεται και από τις δυο πλευρές διάθεση να δουν πέρα από τους ρόλους τους. Γιατί αν μείνουν εγκλωβισμένοι σε αυτούς, η σχέση θα μετατραπεί σε παιχνίδι δύναμης και ισχύος. Αν όμως καταφέρουν να αναγνωρίσουν τι πραγματικά συμβαίνει μέσα τους, τότε αυτή η δυναμική μπορεί να γίνει βαθιά θεραπευτική. Ο dominant μπορεί να μάθει να είναι δυνατός χωρίς να ελέγχει τον άλλον και τις καταστάσεις γύρω του και ο dark empath μπορεί να μάθει να συνδέεται χωρίς να χειρίζεται. Και κάπου εκεί, η ένταση μετατρέπεται σε ουσία αληθινή.
Οι καρμικές σχέσεις δεν έρχονται για να μας καταστρέψουν, αλλά για να μας δείξουν τον δρόμο. Να μας δείξουν πού κρατάμε άμυνες, πού φοβόμαστε, πού δεν έχουμε ακόμη αγαπήσει πλήρως τον εαυτό μας. Και ίσως το μεγαλύτερο μάθημα σε μια τέτοια σύνδεση να μην είναι το αν θα μείνει ή θα φύγει ο άλλος, αλλά το τι θα αφήσει πίσω της μέσα μας.
Γιατί να θυμάστε, στο τέλος, οι πιο έντονες σχέσεις δεν είναι αυτές που απλώς ζήσαμε, αλλά αυτές που μας ανάγκασαν να γνωρίσουμε τον εαυτό μας λίγο πιο βαθιά…
Συντάκτης: Φραγκούλα Χατζηαγόρου
