Για πολλούς ανθρώπους, η ιδέα μιας ανοιχτής σχέσης φέρνει αμέσως στο μυαλό ένα πράγμα: το σ3ξ.
«Δεν θα υπάρχει ζήλια;»
«Δεν θα πληγωθεί κάποιος;»
«Πώς γίνεται να μοιράζεσαι έναν άνθρωπο που αγαπάς;»
Κι όμως, σύμφωνα με νέα έρευνα, το μεγαλύτερο πρόβλημα στις ελεύθερες σχέσεις δεν είναι απαραίτητα η σ3ξουαλική ελευθερία. Είναι κάτι πολύ πιο παλιό και πολύ πιο ανθρώπινο: Η ανασφάλεια.
Μια μελέτη που εξέτασε ανθρώπους σε μονογαμικές και συναινετικά μη μονογαμικές σχέσεις έδειξε ότι ένα από τα στοιχεία που συνδέονται περισσότερο με ζήλια, ένταση και συγκρούσεις είναι το πώς βλέπει κάποιος την αξία του μέσα στη σχέση. Με απλά λόγια: όταν κάποιος αισθάνεται ότι είναι «ο λιγότερο επιθυμητός», «ο δεύτερος» ή ότι ο σύντροφός του έχει βρει κάτι καλύτερο αλλού, τα προβλήματα εμφανίζονται ανεξάρτητα από το μοντέλο σχέσης. Η ανοιχτή σχέση δεν εξαφανίζει μαγικά τη ζήλια. Απλώς αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Το πρόβλημα με το «πρώτος» και «δεύτερος»
Ένα ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας ήταν ότι η ιεράρχηση των συντρόφων μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες εντάσεις. Όταν μια σχέση χαρακτηρίζεται ως «η βασική» και οι υπόλοιπες ως «δευτερεύουσες», μπορεί να εμφανιστούν συναισθήματα ανταγωνισμού, φόβου ή απόρριψης. Γιατί τελικά κανείς δεν θέλει να νιώθει αντικαταστάσιμος. Αυτό που φαίνεται να βοηθά περισσότερο δεν είναι οι ταμπέλες, αλλά οι ξεκάθαρες συμφωνίες, η ειλικρίνεια και η συνεχής επικοινωνία.
Η ζήλια δεν είναι ο εχθρός – η σιωπή είναι
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ζήλια δεν εξαφανίζεται επειδή κάποιος επιλέγει μια διαφορετική μορφή σχέσης. Αυτό που αλλάζει τα πράγματα είναι το αν οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν γι’ αυτήν.
Να πουν:
«Φοβάμαι».
«Νιώθω ανασφάλεια».
«Χρειάζομαι περισσότερη επιβεβαίωση».
Χωρίς παιχνίδια, χωρίς υπονοούμενα και χωρίς την προσποίηση ότι όλα είναι πάντα εύκολα.
Η άλλη πλευρά της ζήλιας
Στον χώρο των πολυσυντροφικών σχέσεων υπάρχει και ένας όρος που ονομάζεται «compersion». Περιγράφει την ικανότητα να νιώθει κάποιος χαρά επειδή ο σύντροφός του είναι χαρούμενος με έναν άλλον άνθρωπο. Δεν είναι κάτι που έρχεται αυτόματα. Χρειάζεται εμπιστοσύνη, ασφάλεια και δουλειά με τον εαυτό μας. Τελικά, είτε μια σχέση είναι μονογαμική είτε ανοιχτή, τα βασικά ερωτήματα παραμένουν ίδια:
Νιώθω ότι με βλέπουν;
Νιώθω ότι με επιλέγουν;
Μπορώ να μιλήσω ανοιχτά χωρίς φόβο;
Γιατί στο τέλος, αυτό που κρατά μια σχέση ζωντανή δεν είναι μόνο οι κανόνες της. Είναι η ποιότητα της σύνδεσης ανάμεσα στους ανθρώπους.
