Ώρα 6:57 το πρωί, 3 Σεπτεμβρίου 2026. Από τον Σταθμό Λαρίσης ξεκινά το πρώτο τρένο προς τη Θεσσαλονίκη με «100% τηλεδιοίκηση». Κάτι που σε μια κανονική χώρα θα αποτελούσε βασική προϋπόθεση για να κινηθεί ένα τρένο, στην Ελλάδα παρουσιάζεται περίπου ως τεχνολογικό θαύμα. Έλειπαν μόνο η κορδέλα, οι σαμπάνιες και ένα πανό που να γράφει «τα καταφέραμε».
Τα καταφέραμε, λοιπόν. Χρειάστηκαν μόλις τρία χρόνια, έξι μήνες και έξι ημέρες από το έγκλημα των Τεμπών για να μπορούμε να πούμε ότι η βασική σιδηροδρομική γραμμή της χώρας λειτουργεί επιτέλους με πλήρη τηλεδιοίκηση. Πόσο γρήγορα περνά ο καιρός όταν δεν είσαι ένας από τους ανθρώπους που περιμένουν ακόμη απαντήσεις.
Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης είχε προαναγγείλει την έναρξη της λειτουργίας της, τονίζοντας με εμφανή υπερηφάνεια ότι το έργο παραδόθηκε ακριβώς μέσα στο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.
«Είχαμε πει 15 μήνες και ολοκληρώθηκε σε 15 μήνες. Είναι η πρώτη φορά που σύμβαση στον ελληνικό σιδηρόδρομο παραδίδεται στην ώρα της», δήλωσε.
Και πράγματι, 15 μήνες είναι 15 μήνες. Τα μαθηματικά βγαίνουν. Μόνο που οι πολίτες δεν ξεκίνησαν να μετρούν τον χρόνο πριν από 15 μήνες. Τον μετρούν από τις 28 Φεβρουαρίου του 2023. Από τη νύχτα που 57 άνθρωποι σκοτώθηκαν στα Τέμπη και μια ολόκληρη χώρα έμαθε με τον πιο βίαιο τρόπο ότι τα τρένα της κινούνταν χωρίς τις στοιχειώδεις δικλείδες ασφαλείας.
«100%», αλλά με μερικές εργασίες ακόμη
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η τηλεδιοίκηση στη γραμμή Αθήνα – Θεσσαλονίκη λειτουργεί πλέον στο 100%. Το τμήμα Δομοκός – Λάρισα, μήκους περίπου 50 χιλιομέτρων, το οποίο είχε υποστεί σοβαρές καταστροφές από την κακοκαιρία «Daniel», επισκευάστηκε και παραδόθηκε ξανά σε λειτουργία. Την ίδια στιγμή, όμως, μηχανοδηγοί επισημαίνουν ότι στο τμήμα Παλαιοφάρσαλος – Δομοκός, σε ένα κομμάτι περίπου 25 χιλιομέτρων, οι εργασίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται εκείνη η μικρή, ενοχλητική λεπτομέρεια: το 100% κανονικά δε συνοδεύεται από αστερίσκους. Ειδικά όταν μιλάμε για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Δεν είναι φορτιστής κινητού για να πεις «έφτασε 100%, αλλά ας το αφήσουμε λίγο ακόμη στην πρίζα». Ή λειτουργούν όλα ή δε λειτουργούν ακόμη όλα.
Οι πολίτες έχουν πλέον τη δυνατότητα να παρακολουθούν τη θέση των αμαξοστοιχιών σε πραγματικό χρόνο μέσω της ιστοσελίδας railway.gov.gr, με ακρίβεια ενός δευτερολέπτου και πέντε εκατοστών. Ένα εντυπωσιακό επίπεδο ακρίβειας για μια χώρα που επί χρόνια δεν μπορούσε να γνωρίζει με βεβαιότητα πού βρίσκονται δύο τρένα πάνω στην ίδια γραμμή.
Σίγουρα είναι μια θετική εξέλιξη. Αναγκαία, σημαντική και τραγικά καθυστερημένη. Αλλά η κουκκίδα που κινείται πάνω σε έναν ψηφιακό χάρτη δεν αρκεί για να πείσει έναν επιβάτη ότι είναι ασφαλής. Γιατί η εμπιστοσύνη δεν μετριέται ούτε σε δευτερόλεπτα ούτε σε εκατοστά.
Το αυτονόητο δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως κυβερνητικός θρίαμβος
Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης αναφέρθηκε και στα νέα κέντρα ελέγχου σηράγγων, εξηγώντας ότι στο παρελθόν υπήρχαν «τυφλά σημεία». «Έμπαινε το τρένο μέσα στη σήραγγα και δε γνώριζες πού βρίσκεται. Υπήρχε μια τεράστια έλλειψη δικλείδων ασφαλείας. Σήμερα υπάρχουν κέντρα ελέγχου σηράγγων», ανέφερε.
Ας σταθούμε λίγο σε αυτό. Μέχρι πρόσφατα, ένα τρένο μπορούσε να μπει σε μια σήραγγα και οι αρμόδιοι να μη γνωρίζουν πού ακριβώς βρίσκεται. Και τώρα που αυτή η εξωφρενική κατάσταση διορθώθηκε, καλούμαστε περίπου να χειροκροτήσουμε. Ναι, τα έργα έπρεπε να γίνουν. Ναι, η ολοκλήρωση της τηλεδιοίκησης είναι απαραίτητη. Όχι, όμως, δεν πρόκειται για χάρη προς τους πολίτες ούτε για κάποιο γενναιόδωρο δώρο της πολιτείας. Είναι η δουλειά της. Και μάλιστα μια δουλειά που όφειλε να έχει ολοκληρωθεί πριν χαθούν 57 άνθρωποι, όχι αφού η κοινωνία βγήκε κατά εκατοντάδες χιλιάδες στους δρόμους για να απαιτήσει το στοιχειώδες.
«Ανέλαβα εν μέσω συλλαλητηρίων, με ένα εκατομμύριο ανθρώπους στους δρόμους, και έδωσα στους γονείς αυτή την υπόσχεση. Την τήρησα», δήλωσε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης.
Μόνο που οι γονείς δε ζήτησαν μια προσωπική υπόσχεση από έναν υπουργό. Ζήτησαν ένα κράτος που να λειτουργεί, έναν σιδηρόδρομο που να μην εξαρτάται από την τύχη και, κυρίως, την αλήθεια για όσα συνέβησαν στα Τέμπη.
Το πραγματικό πρόβλημα σήμερα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό. Μετά τα Τέμπη, τις αποκαλύψεις, τις αντιφάσεις, τις καθυστερήσεις και τις προσπάθειες διάχυσης των ευθυνών, η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και το κράτος έχει διαλυθεί. Γι’ αυτό και η φράση «100% τηλεδιοίκηση» δεν αρκεί για να κάνει τον κόσμο να αισθανθεί αυτομάτως ασφαλής. Ο επιβάτης που μπαίνει σήμερα στο τρένο δεν ακούει μόνο μια επίσημη διαβεβαίωση. Θυμάται όλες τις προηγούμενες διαβεβαιώσεις. Θυμάται όσα παρουσιάζονταν ως ασφαλή μέχρι τη στιγμή που αποδείχθηκε ότι δεν ήταν.
Η κυβέρνηση μπορεί να παραδώσει ένα έργο σε 15 μήνες. Δεν μπορεί, όμως, να απαιτήσει να αποκατασταθεί και η εμπιστοσύνη μέσα στο ίδιο χρονοδιάγραμμα. Αυτή χτίζεται με διαφάνεια, λογοδοσία, σταθερούς ελέγχους και ειλικρινείς απαντήσεις. Κυρίως, χτίζεται όταν η πολιτεία παύει να παρουσιάζει την εκπλήρωση των βασικών υποχρεώσεών της ως άθλο.
Το πρώτο τρένο με πλήρη τηλεδιοίκηση έφυγε, λοιπόν, στις 6:57 το πρωί. Μακάρι να είναι πράγματι η αρχή ενός ασφαλέστερου σιδηροδρόμου. Η εμπιστοσύνη των πολιτών, πάντως, δεν επιβιβάστηκε ακόμη.
