Θα μπορούσαν λίγα γαϊδούρια να συμβάλουν στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών; Στο Εθνικό Πάρκο Doñana της Ισπανίας, η απάντηση είναι «ναι». Εδώ και χρόνια, οι διαχειριστές του πάρκου αξιοποιούν τη φυσική βόσκηση ως ένα από τα εργαλεία πρόληψης των πυρκαγιών. Μια μικρή ομάδα περίπου 18 γαϊδουριών περιφέρεται καθημερινά σε δύσβατες περιοχές, καταναλώνοντας ξερά χόρτα και πυκνή βλάστηση που λειτουργούν ως φυσική «καύσιμη ύλη» για μια φωτιά.
Πώς βοηθούν τα γαϊδούρια;
Σε αντίθεση με άλλα ζώα που προτιμούν πιο τρυφερή βλάστηση, τα γαϊδούρια μπορούν να καταναλώσουν ακόμη και πιο σκληρά και ξερά φυτά. Με αυτόν τον τρόπο μειώνουν τη συσσώρευση εύφλεκτης ύλης και δημιουργούν φυσικές ζώνες που μπορούν να επιβραδύνουν ή ακόμη και να περιορίσουν την εξάπλωση μιας πυρκαγιάς. Παράλληλα, μπορούν να κινηθούν σε απόκρημνες ή δυσπρόσιτες περιοχές, όπου τα γεωργικά μηχανήματα ή άλλα μέσα καθαρισμού δεν έχουν εύκολη πρόσβαση.
Ένα μοντέλο που επεκτείνεται
Η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται μόνο στο Doñana. Στην περιοχή Tivissa της Καταλονίας, το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2020 με μόλις τρία γαϊδούρια και σήμερα ο αριθμός τους έχει αυξηθεί σε περίπου σαράντα. Αντίστοιχα, στην περιοχή Allariz της Γαλικίας, κοπάδια γαϊδουριών που παρακολουθούνται με συστήματα GPS βόσκουν καθημερινά σε μεγάλες εκτάσεις, συμβάλλοντας στη διαχείριση της βλάστησης και στη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιών.
Τι συνέβη με τη φωτιά του 2026;
Αξίζει να σημειωθεί ότι τον Μάιο του 2026 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στο Εθνικό Πάρκο Doñana. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η φωτιά φέρεται να συνδέεται με εμπρηστικές ενέργειες, καθώς καταγράφηκαν ταυτόχρονες εστίες κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ωστόσο, η έκταση που κάηκε ήταν σημαντικά μικρότερη σε σύγκριση με τις μεγάλες καταστροφικές πυρκαγιές που είχαν πλήξει την περιοχή το 2017.
Όταν η φύση γίνεται σύμμαχος
Η χρήση γαϊδουριών για τη διαχείριση της βλάστησης δεν αποτελεί μια «μαγική λύση» απέναντι στις πυρκαγιές ούτε μπορεί να αποτρέψει έναν σκόπιμο εμπρησμό ή ακραία καιρικά φαινόμενα. Αποτελεί όμως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η παραδοσιακή κτηνοτροφία μπορεί να συνεργαστεί με τη σύγχρονη περιβαλλοντική διαχείριση. Με χαμηλό κόστος, χωρίς καύσιμα και χωρίς θόρυβο, τα ζώα συμβάλλουν καθημερινά στη μείωση της καύσιμης ύλης και ενισχύουν την πρόληψη, η οποία παραμένει το σημαντικότερο όπλο απέναντι στις δασικές πυρκαγιές.
