Είναι 3:07 το πρωί. Ανοίγεις τα μάτια και δεν ξέρεις γιατί. Δεν πεινάς, δεν διψάς, δεν χρειάζεσαι απαραίτητα τουαλέτα. Απλώς ξύπνησες. Κοιτάς το ρολόι και βλέπεις 3:07. Και κάπου εκεί ξεκινάει το πραγματικό πρόβλημα: «Γιατί ξύπνησα; Πόσες ώρες έχω ακόμα; Αν δεν κοιμηθώ τώρα, αύριο θα είμαι πτώμα;». Κι έτσι, αντί να ξανακοιμηθείς, έχεις ξεκινήσει μια εσωτερική σύσκεψη στις τρεις το πρωί.
Το περίεργο είναι ότι το νυχτερινό ξύπνημα μπορεί να μην είναι τόσο αφύσικο όσο νομίζουμε. Ο ιστορικός Roger Ekirch έχει καταγράψει περισσότερες από 2.000 ιστορικές αναφορές σε αυτό που ονομάζεται «segmented sleep», δηλαδή τμηματικός ύπνος. Πριν από την εποχή του ηλεκτρικού φωτισμού, φαίνεται ότι κάποιοι άνθρωποι κοιμούνταν για μερικές ώρες μετά τη δύση του ήλιου, ξυπνούσαν για ένα διάστημα μέσα στη νύχτα και στη συνέχεια επέστρεφαν για έναν δεύτερο ύπνο. Το ενδιάμεσο διάστημα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για κουβέντα, δουλειές ή απλώς για να κάθονται ξύπνιοι μέχρι να τους ξαναπάρει ο ύπνος. Με άλλα λόγια, το ανθρώπινο σώμα δεν φαίνεται να είχε πάντα την εμμονή μας με το «οκτώ ώρες συνεχόμενα και χωρίς καμία διακοπή».
Και γιατί συμβαίνει συχνά προς το πρωί; Ο ύπνος δεν είναι μια ενιαία κατάσταση που παραμένει ίδια όλη τη νύχτα. Στις πρώτες ώρες κυριαρχεί περισσότερο ο βαθύς ύπνος, ενώ όσο περνούν οι ώρες αυξάνονται οι περίοδοι REM και ο ύπνος γίνεται γενικά πιο εύκολο να διακοπεί. Παράλληλα, η θερμοκρασία του σώματος μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της νύχτας και διάφοροι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το αν θα ξυπνήσουμε, από το περιβάλλον και το στρες μέχρι ορμονικές αλλαγές ή το τι έχουμε φάει. Επομένως, το να ανοίξεις τα μάτια σου κάποια στιγμή μέσα στη νύχτα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάτι πάει στραβά.
Το ενδιαφέρον είναι τι κάνεις μετά. Ξυπνάς, κοιτάς την ώρα, αρχίζεις να υπολογίζεις πόσες ώρες απομένουν μέχρι το ξυπνητήρι, σκέφτεσαι την επόμενη μέρα και αγχώνεσαι επειδή δεν κοιμάσαι. Μετά αγχώνεσαι επειδή αγχώθηκες. Και κάπως έτσι ένα σύντομο ξύπνημα μετατρέπεται σε δίωρη υπαρξιακή κρίση. Το άγχος γύρω από το ίδιο το ξύπνημα μπορεί να κάνει πολύ πιο δύσκολο το να επιστρέψεις στον ύπνο.
Τι μπορείς να κάνεις; Πρώτα απ’ όλα, προσπάθησε να μην αρχίσεις να διαπραγματεύεσαι με το ρολόι. Και κυρίως, μην πιάσεις το κινητό. Το φως και η διέγερση από την οθόνη δεν είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεσαι όταν προσπαθείς να ξαναμπείς σε κατάσταση ύπνου. Αν ξυπνήσεις, κράτησε το περιβάλλον όσο πιο σκοτεινό και ήσυχο γίνεται. Αν δεν σε παίρνει ο ύπνος, μπορείς να σηκωθείς για λίγο και να κάνεις κάτι πραγματικά βαρετό, με χαμηλό φωτισμό, αντί να αρχίσεις το ατελείωτο scrolling.
Και ίσως το σημαντικότερο: μην αντιμετωπίσεις το ξύπνημα στις 3 ως έκτακτη ανάγκη. Μπορεί απλώς να ξύπνησες. Δεν χρειάζεται να λύσεις τη ζωή σου μέχρι να ξανακοιμηθείς, ούτε να υπολογίσεις πόσες ώρες ύπνου «έχασες». Και σίγουρα δεν χρειάζεται να ψάξεις στο Google «γιατί ξυπνάω κάθε βράδυ στις 3;» στις 3:14 το πρωί. Γιατί τότε έχουμε περάσει σε άλλο επίπεδο.
Το 3:00 δεν είναι απαραίτητα το πρόβλημα. Το ότι το κάνεις ολόκληρη υπόθεση μπορεί να είναι.
