«Αγαπιτέ μου φίλε Γιάννης, σου γράφο αυτό το μίνιμα για το γιμνάσιο για να σου πω πως περνάω, περνάω καλά».
Έτσι ξεκινά το γράμμα ενός μαθητή της Α΄ Γυμνασίου, που μέχρι πριν από λίγο καιρό δεν ήξερε να διαβάζει και να γράφει. Το έγραψε στο πλαίσιο μιας άσκησης παραγωγής γραπτού λόγου και το δημοσίευσε η εκπαιδευτικός του, Λίλα Τρουλινού. Κρατάμε την ορθογραφία του όπως είναι, γιατί αυτές είναι οι λέξεις που έβαλε ο ίδιος στο χαρτί για να πει σ’ έναν φίλο του πώς περνάει. Και λίγες γραμμές μετά το «περνάω καλά», του λέει και κάτι πιο δύσκολο.
«[Το σχολείο] μου αρέσει λίγο γιατί μας λένε γύφτοι και μας βάζουν μαθήματα και μεις δεν μπορούμε να τα κάνουμε και ντρεπόμαστε αλλά είναι εντάξει».
Η Τρουλινού αναφέρεται στον μαθητή μόνο ως «Χ». Τον περιγράφει ως ένα λιγομίλητο παιδί που ζωγραφίζει ωραία, κάτι που είχαν προσέξει και οι δάσκαλοί του στο δημοτικό. Στο Γυμνάσιο κάνει παρέα κυρίως με τον ξάδελφό του και μιλάει λίγο με τα υπόλοιπα παιδιά Ρομά. Στο γράμμα του, όμως, όταν φτάνει στο σημείο να πει τι τον δυσκολεύει, περνάει στον πληθυντικό. «Μας λένε», «δεν μπορούμε», «ντρεπόμαστε». Μέσα σε μία πρόταση χωράει και η προσβολή που ακούει στο σχολείο και η ντροπή που νιώθει όταν δεν μπορεί να κάνει μια άσκηση.
Όπως γράφει η εκπαιδευτικός, τη χρονιά εκείνη το σχολείο υποδέχτηκε για πρώτη φορά τόσα παιδιά Ρομά και κατάφερε να λειτουργήσει τάξη υποδοχής ΖΕΠ, στο πλαίσιο των Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας. Πολλά από τα παιδιά, σημειώνει, χρειάζονταν υποστήριξη στην ανάγνωση και τη γραφή. Για ένα παιδί που μαθαίνει να γράφει στην Α΄ Γυμνασίου, αυτή η υποστήριξη σημαίνει χρόνο να δοκιμάσει, να κάνει λάθος και να ξαναπροσπαθήσει. Και το πώς θα νιώσει όταν σηκώσει το χέρι του ή όταν διαβάσει δυνατά μια πρόταση εξαρτάται και από το τι συμβαίνει στην υπόλοιπη τάξη, την ώρα που κάποιος το προσβάλλει ή το κάνει να ντρέπεται επειδή δυσκολεύεται.
Μένεις σ’ αυτό το «αλλά είναι εντάξει» γιατί έρχεται σχεδόν σαν καθησυχασμός προς τον φίλο του, αμέσως αφού του έχει πει κάτι που τον πονάει. Το «περνάω καλά» είναι κι αυτό δικό του και αξίζει να το πάρουμε στα σοβαρά, μαζί με όλα όσα ακολουθούν. Ο Χ έκανε αυτό που του ζητούσε η άσκηση. Έγραψε πώς περνάει στο Γυμνάσιο. Τώρα είναι η σειρά των μεγάλων να ακούσουν ολόκληρη την απάντησή του. Γιατί δεν είναι απλή, καθόλου απλή.
