Ένα σημαντικό βήμα αναγνώρισης για ανθρώπους που γεννήθηκαν έπειτα από αιμομικτική σεξουαλική κακοποίηση γίνεται στην Ολλανδία. Όπως ενημέρωσε τη Βουλή των Αντιπροσώπων η υφυπουργός Δικαιοσύνης και Ασφάλειας, Κλαούντια φαν Μπρούγκεν, μπορούν να λάβουν οικονομική ενίσχυση από το Ταμείο Αποζημίωσης Θυμάτων Βίαιων Εγκλημάτων, εφόσον αποδεικνύεται σοβαρή ψυχική βλάβη που συνδέεται με το έγκλημα. Η επιστολή της κατατέθηκε στις 2 Νοεμβρίου, μετά από κρίσιμη δικαστική απόφαση.
Πίσω από αυτή την αλλαγή βρίσκεται η διεκδίκηση ενός άνδρα. Η μητέρα του ήταν ανήλικη όταν κακοποιήθηκε σεξουαλικά από τον πατέρα της και έμεινε έγκυος. Ο ίδιος ζήτησε το 2023 οικονομική ενίσχυση από το Ταμείο, επικαλούμενος τις σοβαρές ψυχικές συνέπειες που είχε υποστεί. Η αίτησή του αρχικά απορρίφθηκε, επειδή το Ταμείο θεωρούσε ότι το έγκλημα είχε διαπραχθεί εναντίον της μητέρας του και ο ίδιος δεν μπορούσε να αναγνωριστεί ως άμεσο θύμα.
Ο άνδρας προσέφυγε στη Δικαιοσύνη. Στις 7 Οκτωβρίου 2026, το αρμόδιο τμήμα του ολλανδικού Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε ότι η βλάβη που είχε υποστεί συνδεόταν άμεσα με την κακοποίηση της μητέρας του. Αναγνώρισε ότι οι συνέπειες άγγιζαν τη δική του ψυχική ακεραιότητα και τη διαμόρφωση της ταυτότητάς του. Έδωσε, μάλιστα, στο Ταμείο προθεσμία δώδεκα εβδομάδων για να εκδώσει νέα απόφαση στην υπόθεσή του.
Το ουσιαστικό είναι ότι ένας άνθρωπος χρειάστηκε να διεκδικήσει δικαστικά να αναγνωριστεί η δική του βλάβη. Το αρχικό σκεπτικό τον άφηνε έξω από την προστασία, παρότι οι συνέπειες για τη ζωή του αναγνωρίζονταν. Η δικαστική κρίση απαίτησε να εξεταστεί η προσωπική του εμπειρία και ο δεσμός της με το έγκλημα.
Αυτή η αναγνώριση χρειάζεται και προσεκτική γλώσσα. Οι συνθήκες σύλληψης ενός ανθρώπου δεν καθορίζουν την αξία του και δεν του μεταβιβάζουν καμία ευθύνη. Η ευθύνη ανήκει εξ ολοκλήρου σε εκείνον που άσκησε την κακοποίηση. Το δικαίωμα στη στήριξη αφορά τη βλάβη που έχει υποστεί ο άνθρωπος, χωρίς να μετατρέπει την ίδια του την ύπαρξη σε κάτι για το οποίο πρέπει να απολογείται.
Η οικονομική ενίσχυση δεν μπορεί να αναιρέσει όσα συνέβησαν. Μπορεί, όμως, να συνοδεύσει μια αναγνώριση με πραγματική υποστήριξη. Γι’ αυτό έχει σημασία οι σχετικές διαδικασίες να είναι προσβάσιμες, να σέβονται την ιδιωτικότητα και να αποφεύγουν την περιττή επανάληψη μιας τόσο προσωπικής ιστορίας.
Η ολλανδική εξέλιξη δείχνει πόσο καθοριστικός είναι ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται το «θύμα» από τους θεσμούς. Ένας στενός ορισμός μπορεί να αφήσει έναν άνθρωπο χωρίς βοήθεια για χρόνια. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η επιμονή ενός άνδρα οδήγησε στην αναγνώριση ότι είχε και ο ίδιος αυτοτελές δικαίωμα προστασίας. Και ανοίγει τη δυνατότητα να εξεταστούν με αυτό το σκεπτικό και άλλες ανάλογες περιπτώσεις.
