Η πτήση σου καθυστέρησε; Η «ταλαιπωρία» μπορεί να αξίζει έως 600 ευρώ
Έχεις φτάσει στο αεροδρόμιο στην ώρα σου, έχεις περάσει τον έλεγχο, έχεις πληρώσει έναν καφέ λες και αγόρασες μετοχές στην εταιρεία και κοιτάς τον πίνακα αναχωρήσεων. «Delayed». Ξανακοιτάς. Πάλι «Delayed». Κάπου ανάμεσα στην τρίτη ανακοίνωση και στο κινητό που κατεβαίνει στο 8%, αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν θα φτάσεις ποτέ στον προορισμό σου. Και, κυρίως, ποιος πληρώνει όλο αυτό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει πιο συγκεκριμένους κανόνες σε αυτό το τελευταίο ερώτημα. Ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2202 αναμορφώνει το πλαίσιο για τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών, από τις καθυστερήσεις και τις ακυρώσεις μέχρι τις χειραποσκευές, τα vouchers και τα λάθη στο όνομα του εισιτηρίου. Κράτα, όμως, την ημερομηνία: οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται από τις 23 Οκτωβρίου 2027. Και κάτι ακόμη: αρκετά δικαιώματα, όπως οι αποζημιώσεις έως 600 ευρώ, υπάρχουν ήδη· το νέο πλαίσιο τα αποσαφηνίζει και προσθέτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Πρώτα το θέμα που ενδιαφέρει τους περισσότερους: τα χρήματα. Αν φτάσεις στον τελικό προορισμό σου με καθυστέρηση μεγαλύτερη των τριών ωρών, μπορεί να δικαιούσαι αποζημίωση. Τα ποσά είναι 250 ευρώ για ταξίδια έως 1.500 χιλιόμετρα, 400 ευρώ για ενδοενωσιακά ταξίδια άνω των 1.500 χιλιομέτρων και άλλες διαδρομές μεταξύ 1.500 και 3.500 χιλιομέτρων, και 600 ευρώ για τις υπόλοιπες μεγαλύτερες διαδρομές. Μετράει η άφιξη, επομένως, και όχι απλώς πόση ώρα κοιτούσες την πύλη.
Αυτό δε σημαίνει ότι κάθε καθυστέρηση φέρνει αυτομάτως χρήματα στον λογαριασμό σου. Υπάρχουν προϋποθέσεις και εξαιρέσεις, όπως οι έκτακτες περιστάσεις. Η εταιρεία, πάντως, πρέπει να αποδεικνύει ότι το έκτακτο γεγονός προκάλεσε τη συγκεκριμένη διαταραχή και ότι αυτή δεν μπορούσε να αποφευχθεί ακόμη κι αν είχαν ληφθεί όλα τα εύλογα μέτρα. Το σκέτο «έκτακτες περιστάσεις» χρειάζεται εξήγηση.
Αν η καθυστέρηση στην αναχώρηση φτάσει τις πέντε ώρες και αποφασίσεις ότι το ταξίδι δεν έχει πλέον νόημα, προβλέπεται δυνατότητα επιστροφής χρημάτων. Όταν επιλέξεις αυτή τη λύση, το ποσό πρέπει να επιστρέφεται εντός επτά ημερολογιακών ημερών, μαζί με τα τέλη διαμεσολάβησης όπου αυτά καλύπτονται. Και το voucher απαιτεί τη δική σου ρητή συγκατάθεση. Η εταιρεία μπορεί να το προτείνει, αλλά δεν μπορεί να σε σπρώχνει σε αυτό κάνοντας δυσκολότερη την επιλογή των χρημάτων.
Ακόμη κι αν δεχτείς κουπόνι, προβλέπεται κανονικά μέγιστη διάρκεια δώδεκα μηνών, με δυνατότητα μίας συμφωνημένης παράτασης. Αν λήξει και έχει μείνει αχρησιμοποίητο ποσό, αυτό πρέπει να σου επιστραφεί αυτόματα μέσα σε επτά ημέρες. Αποζημίωση και επιστροφή εισιτηρίου, παρεμπιπτόντως, είναι διαφορετικά πράγματα: η πρώτη αφορά τη διαταραχή του ταξιδιού υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η δεύτερη τα χρήματα που πλήρωσες για τη μεταφορά σου.
Κι αν θέλεις να ταξιδέψεις και η εταιρεία δεν σου βρίσκει λύση; Όταν δικαιούσαι εναλλακτική μεταφορά και επιλέγεις να συνεχίσεις το ταξίδι το συντομότερο δυνατό, προβλέπεται περιθώριο τριών ωρών για να σου προσφερθεί άλλη διαδρομή. Αν περάσει χωρίς πρόταση, μπορείς, ενημερώνοντας την εταιρεία, να οργανώσεις μόνος σου τη μεταφορά. Τα έξοδα πρέπει να είναι αναγκαία, εύλογα και ενδεδειγμένα, με επιστροφή εντός δεκατεσσάρων ημερών και ανώτατο όριο το 400% του πλήρους αντιτίμου του εισιτηρίου και των σχετικών τελών. Κρατάς αποδείξεις και ενημερώσεις· η διάταξη δεν είναι λευκή επιταγή για οποιαδήποτε κράτηση.
Στην αναμονή, επίσης, η εταιρεία έχει υποχρεώσεις. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ελαφρά φαγητά και ποτά ανά δύο ώρες, γεύμα μετά τις τρεις ώρες και στη συνέχεια ανά πέντε ώρες, μέχρι τρία γεύματα την ημέρα. Προστίθενται πρόσβαση στο διαδίκτυο και δύο τηλεφωνικές κλήσεις. Αν χρειάζεται να διανυκτερεύσεις εξαιτίας της διαταραχής, προβλέπονται ξενοδοχείο και μεταφορά από και προς το αεροδρόμιο. Σε έκτακτες περιστάσεις μπορεί να υπάρχει όριο τριών διανυκτερεύσεων, με ειδική προστασία για ευάλωτες κατηγορίες επιβατών.
Υπάρχουν κανόνες και για εκείνη την εξαντλητική αναμονή που έχεις ήδη καθίσει στο αεροπλάνο, αλλά το αεροπλάνο παραμένει στο έδαφος. Η εταιρεία πρέπει να εξασφαλίζει κατάλληλη θερμοκρασία στην καμπίνα, πρόσβαση στις τουαλέτες και, κατά κανόνα, δωρεάν πόσιμο νερό. Αν η καθυστέρηση διαδρόμου φτάσει τις δύο ώρες σε αεροδρόμιο κράτους μέλους, πρέπει να δίνεται δυνατότητα αποβίβασης σε κατάλληλο σημείο, με την επιφύλαξη των περιορισμών ασφάλειας. Το «σε λίγο ξεκινάμε» αποκτά πλέον χρονικό όριο.
Πάμε και στη βαλίτσα, αυτή τη μόνιμη άσκηση μαθηματικών πριν από κάθε κράτηση. Κατοχυρώνεται ένα προσωπικό αντικείμενο χωρίς πρόσθετη χρέωση, με μέγιστες διαστάσεις 40×30×15 εκατοστά ή που χωρά κάτω από το μπροστινό κάθισμα. Αυτό δεν κάνει υποχρεωτικά δωρεάν την τροχήλατη χειραποσκευή. Προβλέπεται, όμως, να εμφανίζεται εξαρχής ο ναύλος που περιλαμβάνει χειραποσκευή, ώστε να συγκρίνεις το πραγματικό κόστος. Θα μπορούν να προσφέρονται φθηνότερα εισιτήρια για όσους επιλέγουν να ταξιδέψουν χωρίς αυτήν.
Αν, πάλι, η επιτρεπόμενη χειραποσκευή σου πρέπει να μεταφερθεί στον χώρο αποσκευών επειδή δεν υπάρχει χώρος στην καμπίνα ή αλλάζει το αεροσκάφος, δεν προβλέπεται έξτρα χρέωση γι’ αυτό. Και ένα απλό ορθογραφικό λάθος στο όνομά σου θα διορθώνεται δωρεάν τουλάχιστον μία φορά, εφόσον το ζητήσεις έως 48 ώρες πριν από την αναχώρηση. Πρόκειται για διόρθωση στοιχείων του ίδιου επιβάτη, όχι για μεταβίβαση του εισιτηρίου σε φίλο σου.
Για τις οικογένειες, προβλέπεται θέση δίπλα στο παιδί χωρίς πρόσθετη χρέωση για τον συνοδό του, όταν ταξιδεύουν με την ίδια σύμβαση μεταφοράς. Η ρύθμιση αφορά παιδιά κάτω των δεκατεσσάρων ετών, ενώ, αν δεν υπάρχουν διαθέσιμες διπλανές θέσεις, η εταιρεία πρέπει να προσπαθήσει να τους τοποθετήσει μαζί. Το παιδικό καρότσι θα μπορεί να χρησιμοποιείται χωρίς έξτρα κόστος μέχρι την πύλη ή τη θύρα του αεροσκάφους, με προτεραιότητα στην επιβίβαση για το παιδί και τον συνοδό του. Προβλέπονται επίσης προσβάσιμη ενημέρωση, ιδιαίτερη φροντίδα και προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση για επιβάτες με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα.
Αν χαθεί η ανταπόκριση εξαιτίας προβλήματος στην προηγούμενη πτήση, η εταιρεία οφείλει να εξασφαλίσει εναλλακτική μεταφορά, ενώ, αν δεν βρεθεί λύση μέσα σε πέντε ώρες, πρέπει να προσφερθεί και επιστροφή χρημάτων. Εδώ χρειάζεται προσοχή: μιλάμε για πτήσεις που αποτελούν ενιαίο ταξίδι βάσει μίας σύμβασης μεταφοράς, όχι αυτομάτως για δύο ανεξάρτητα εισιτήρια που συνδύασες μόνος σου. Αν σε μεταφέρουν σε χαμηλότερη κατηγορία από αυτήν που πλήρωσες, προβλέπεται επιστροφή τουλάχιστον 30%, 50% ή 75% της τιμής της συγκεκριμένης πτήσης, ανάλογα με τη διαδρομή, μέσα σε δεκατέσσερις ημέρες.
Οι διεκδικήσεις αποκτούν επίσης προθεσμίες. Θα έχεις εννέα μήνες για αίτημα αποζημίωσης και η εταιρεία τριάντα ημερολογιακές ημέρες για να πληρώσει ή να εξηγήσει γιατί αρνείται. Για τις καταγγελίες προβλέπεται επιβεβαίωση παραλαβής μέσα σε επτά εργάσιμες ημέρες και τεκμηριωμένη απάντηση μέσα σε έναν μήνα, με δυνατότητα παράτασης στους δύο σε ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις. Στα αεροδρόμια της ΕΕ με εμπορική επιβατική κίνηση προβλέπονται, τέλος, δωρεάν πόσιμο νερό και σταθμοί φόρτισης συσκευών.
Μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 2027, που ξεκινά η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων, εξακολουθεί να ισχύει το σημερινό πλαίσιο προστασίας. Κι επειδή κανείς δεν κλείνει εισιτήριο με σκοπό να περάσει τις διακοπές του στην πύλη αναχώρησης, αξίζει να ξέρεις τι μπορείς να ζητήσεις όταν το πρόγραμμα διαλύεται. Η κάρτα επιβίβασης, τα μηνύματα της εταιρείας και οι αποδείξεις των εξόδων σου μπορούν να αποδειχθούν πολύ πιο χρήσιμα από μια φωτογραφία του πίνακα με το «Delayed».
