Νιώθω απίστευτη χαρά και ικανοποίηση (οριακά και δικαίωση) που με την πάροδο των χρόνων η γυναίκα αποκτά σιγά σιγά δικαιώματα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητα. Είναι αποτέλεσμα χρόνιων αγώνων και συνεχούς επιμονής, που βρήκαν συμπαραστάτες φορείς και οργανώσεις, οι οποίοι με δράσεις και πρωτοβουλίες ανέλαβαν να ευαισθητοποιήσουν το κοινό για τα αυτονόητα. Την ισότιμη εργασία, το δικαίωμα στον θηλασμό, την καταδίκη βιaσμών και ανάρμοστων συμπεριφορών και τόσα άλλα που προκύπτουν καθημερινά.
Ταυτόχρονα, είναι με μια απογοήτευση που ακούω και βλέπω περιστατικά στη χώρα μου αλλά και παγκόσμια που δείχνουν κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων της γυναίκας. Όχι μόνο πρακτικά, αλλά και συναισθηματικά. Η υποτίμηση κρύβεται παντού. Στο «αν δεν ξέρεις να οδηγείς μείνε σπίτι να μαγειρέψεις», στο «έχεις νεύρα σήμερα, είναι εκείνες οι μέρες;», στο «δεν πειράζει που θα γεννήσεις κορίτσι, το επόμενο μακάρι να είναι αγόρι». Κρύβεται σε όλα εκείνα τα σχόλια για τα ρούχα, το μακιγιάζ, το μήκος της φούστας, το ύψος των παπουτσιών, τις επιλογές στην εργασία. Κρύβεται παντού και ενοχλεί. Όχι μόνο εμένα, είμαι σίγουρη.
Αμέτοχος στην υποτίμηση και τον παραγκωνισμό των γυναικείων ενστίκτων και επιθυμιών, δε θα μπορούσε να είναι για χρόνια ο αμερικανικός, και όχι μόνο βέβαια, κινηματογράφος. Για πολλά χρόνια συγκεκριμένα θέματα και σκηνές αποφεύγονταν και θεωρούνταν ταμπού. Αποσιωπούνταν πολλές εκφάνσεις της γυναικείας φύσης, φυσικά χωρίς αντίδραση ή αντίλογο.
Τρανταχτό παράδειγμα αποτελούν οι σκηνές γυναικείου οργaσμού ή αυτοϊκaνοποίησης στην μικρή ή μεγάλη οθόνη. Μέχρι πρότινος, τέτοιες σκηνές ενέπιπταν στην κατηγορία του απαγορευμένου και οι θεατές δεν τις έβλεπαν ποτέ. Σε αντιδιαστολή, βέβαια, με την αντρική αυτοϊκaνοποίηση , η οποία παρουσιαζόταν με τρόπο χιουμοριστικό, ενίοτε χαριτωμένο αλλά σίγουρα ως δείγμα «ανδρισμού» και κυριαρχίας.
Ένας βασικός λόγος ίσως ο πιο βασικός, για τον οποίο συνέβαινε αυτό, είναι ότι οι δημιουργοί των ταινιών ήταν και είναι άντρες, κάτι που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο γυναικείος χαρακτήρας. Η γυναικεία επιθυμία και σeξουαλικότητα προβαλλόταν με τρόπο που να προκαλεί τον άντρα και τα ένστικτά του. Η ευχαρίστηση της γυναίκας δεν ήταν το ζητούμενο, το πρώτο μέλημα ήταν η ευχαρίστηση του άντρα. Κάτι που βεβαίως συνέβαινε και στην πραγματική ζωή. Στα ζευγάρια, στους γάμους, στις σχέσεις.
Για πολλά χρόνια, ακόμα και μέχρι πρόσφατα, οι αντιλήψεις για τη γυναίκα και τη θέση της, έντονα επηρεασμένες από την πατριαρχία και τον έμφυλο διαχωρισμό, δεν επέτρεπαν να εμφανιστούν σκηνές με γυναίκες να αυτοϊκανοποιούνται και να έρχονται σε οργaσμό. Αν και οι σκηνές του σ#ξ υπήρχαν πάντα στον κινηματογράφο, σ’ εκείνες δεν υπήρχε πουθενά η γυναίκα και η ευχαρίστησή ή η απόλαυσή της.
Νομίζω δεν υπάρχει κανένας που να διαφωνεί με το ότι αυτό το θέμα αποτελούσε ταμπού και για όσους εμπλέκονταν με τη δημιουργία μιας ταινίας. Σεναριογράφους, παραγωγούς, ηθοποιούς, σκηνοθέτες. Όλοι θεωρούσαν ότι τέτοιες σκηνές ήταν ανάρμοστες και ανεπίτρεπτες, φοβούνταν κιόλας αντιδράσεις, σχόλια και επικρίσεις και κάπως έτσι η πιθανότητα μια γυναίκα να εξερευνά το σώμα της παρέμενε απαγορευμένο θέμα. Στις σπάνιες εκείνες περιπτώσεις που κάποιος αποφάσιζε να το δείξει, αυτό γινόταν μέσα από το πρίσμα είτε του χιούμορ είτε της καρικατούρας. Φρονώ ότι κάποιες σκηνές κόβονταν λόγω «κανονισμών» και «λογοκρισίας».
Αυτή η αποσπασματική και περιορισμένη αναπαράσταση της γυναικείας σ#ξουαλικότητας τα τελευταία χρόνια φαίνεται να αλλάζει. Αυτό που για δεκαετίες ήταν το «στίγμα», κερδίζει όλο και περισσότερο χώρο στην οθόνη. Παύει να υπάρχει η αντίληψη ότι η γυναίκα είναι λιγότερο σ#ξουαλική ή ανενεργή και πλέον σε πολλές ταινίες ή και σειρές, αυτό το θέμα παίρνει τη θέση που τού αξίζει.
Είναι σημαντική μια τέτοια εξέλιξη; Ασυζητητί ναι. Σηματοδοτεί κάτι; Βεβαίως ναι. Έχει τη σημειολογία του; Όχι μόνο τη σημειολογία του αλλά και τη σημασία του. Γιατί αποδεικνύεται περίτρανα, έστω σταδιακά και με ρυθμούς χελώνας ότι η συζήτηση γύρω από το συγκεκριμένο θέμα φέρνει όντως αποτελέσματα.
Τα αποτελέσματα είναι εμφανή. Πλέον η γυναικεία σεξουαλικότητα παρουσιάζεται με περισσότερη ειλικρίνεια και συνδέεται με θέματα αυτογνωσίας, αυτονομίας και απελευθέρωσης. Σιγά σιγά σιγά φτάνουμε σε ένα επίπεδο κανονικοποίησης των γυναικείων επιθυμιών και εν τέλει της γυναικείας ταυτότητας και οντότητας.
Η εμφάνιση και η ορατότητα τέτοιων σκηνών και εμπειριών στην οθόνη συμβάλλει έμπρακτα στη μείωση των ταμπού , του στίγματος και των κοινωνικών αντιλήψεων που είναι βαθιά ριζωμένες στις πεποιθήσεις πολλών. Η σταδιακή αλλαγή έχει τη δική της σημασία αφού αποτελεί ένα μικρό βήμα, έστω και επιφανειακό, για την πολυπόθητη ισότητα των δύο φύλων.
Συντάκτης: Χριστιάνα Δεμέναγα
