Πόσες φορές δεν έχετε ακούσει, είτε τυχαία είτε από φίλους σας, τη φράση «θα πάθω κρίση πανικού»; Ενίοτε, μάλιστα, συνοδεύεται και από την ή τις αντίστοιχες κινήσεις ή γκριμάτσες (χεριών και προσώπου) για επιβεβαίωση των συναισθημάτων και της κατάστασης. Και σχεδόν πάντα, ο τόνος της φωνής, το μελοδραματικό ύφος και κάποιες κραυγές πείθουν και τον πιο δύσπιστο ότι όντως αυτό που λέγεται είναι αλήθεια.
Η φράση χρησιμοποιείται από διάφορους για να παρουσιάσει στιγμές έντονου άγχους ή πίεσης που δέχεται κάποιος, λόγω εξωγενών παραγόντων ή και προσώπων. Πριν από μια σημαντική εξέταση, ένα βαρύ καβγά, μια δυσάρεστη συνομιλία ή μια ατυχή έκβαση μιας συνάντησης. Μια απόλυση ή έναν χωρισμό. Μια κατάσταση δυσεπίλυτη ή χαώδη. Ακόμα και μετά από ένα καβγά των παιδιών ή μια δύσκολη μέρα στο σπίτι με όλα τα στραβά και τα ανάποδα.
Και παρόλο που λέγεται χωρίς καμία κακή πρόθεση, εντούτοις αυτή η «υπερχρήση» (ας μού επιτραπεί η λέξη καταχρηστικά) ίσως θεωρηθεί προβληματική και ενοχλητική από κάποιους. Κατ’ εμένα, ανήκει στην ίδια κατηγορία με τη φράση « ψάχνω ξενοδοχείο για διακοπές αλλά δεν μπορώ να δώσω ένα νεφρό». Τέτοιες δηλώσεις υποβαθμίζουν τη σοβαρότητα ενός πραγματικά μεγάλου προβλήματος και μιας πραγματικής ασθένειας. Της ψυχικής υγείας και των κρίσεων πανικού.
Η πραγματική κρίση πανικού δεν είναι απλώς άγχος ή αδυναμία διαχείρισης των συνεπειών μιας κατάστασης. Είναι κάτι πολύ βαθύτερο και πολύ πιο σοβαρό. Τέτοια επεισόδια είναι αιφνίδια και συνοδεύονται από έντονα σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα, όπως η ταχυκαρδία, η εφίδρωση, η σκοτοδίνη και η δύσπνοια, σε σημείο πνιγμού. Πρόκειται για μια επώδυνη κατάσταση, η οποία μπορεί να επηρεάσει ποικιλοτρόπως την καθημερινότητα του ατόμου που τη βιώνει.
Άνθρωποι που βιώνουν κρίσεις πανικού συχνά «αναγκάζονται» να αποφεύγουν κοινωνικές δραστηριότητες ή συναναστροφές προκειμένου να μην ξαναζήσουν ένα τέτοιο επεισόδιο, με αποτέλεσμα να απομονώνονται κοινωνικά και συναισθηματικά. Αναπόφευκτα, η καθημερινότητά τους επηρεάζεται αρνητικά και οι επιλογές τους περιορίζονται δραματικά. Ο φόβος επανεμφάνισης των κρίσεων πανικού εντείνει ακόμα περισσότερο τη νόσο και βυθίζει το άτομο στην ανασφάλεια και την εσωστρέφεια.
Η κρίση πανικού δεν οφείλεται και δεν προκαλείται μόνο από το στρες που μπορεί να βιώνει κάποιος. Είναι αποτέλεσμα διαφόρων παραγόντων όπως το άγχος, οι προηγούμενες τραυματικές εμπειρίες και τα καταπιεσμένα συναισθήματα. Συχνά, οι κρίσεις πανικού είναι ένδειξη μιας ψυχικής νόσου που χρήζει θεραπείας και αντιμετώπισης. Συνεπώς, όταν χρησιμοποιείται ελαφρά τη καρδία η φράση «θα πάθω κρίση πανικού» και κυρίως για να περιγράψει έντονο στρες, δημιουργείται μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Καλλιεργείται μια στρεβλή εντύπωση η οποία αφαιρεί από τη φράση την πραγματική της έννοια και το πραγματικό της βάρος. Κυρίως, όμως, προσβάλλει τα άτομα που όντως υποφέρουν από κρίσεις πανικού και κάνει λιγότερο σημαντική ή ίσως υπερβολική την εμπειρία τους. Το πιο σοβαρό ενδεχόμενο είναι η απαξίωση μιας τόσο σοβαρής δυσκολίας που περνούν κάποιοι.
Επίσης, τέτοιες δυσκολίες ενισχύουν το στίγμα που ακολουθεί, δυστυχώς, τέτοια άτομα, κάτι που επιδεινώνει τη δυσκολία αυτή καθεαυτή. Η άκριτη και επιπόλαιη χρήση τέτοιων φράσεων οδηγεί σε παρερμηνείες, με αποτέλεσμα τα ίδια τα άτομα που υποφέρουν να επιλέγουν να μην εκφράζονται για το πώς πραγματικά νιώθουν και πώς βιώνουν τέτοιες καταστάσεις. Ενδεχομένως φοβούνται ότι θα θεωρηθούν υπερβολικοί από τους γύρω τους.
Οι λέξεις δεν είναι απλώς για επικοινωνία και ανταλλαγή πληροφοριών. Έχουν δύναμη και εκφράζουν νοήματα, με ακριβή και εύστοχο τρόπο. Πληγώνουν και στιγματίζουν. Η γλώσσα είναι εργαλείο και μέσω αυτής διαμορφώνονται συνειδήσεις, τάσεις και τρόπος αντίληψης της κοινωνίας. Και η ελληνική γλώσσα είναι τόσο πλούσια που μάς δίνει τη δυνατότητα να επιλέξουμε την κατάλληλη κάθε φορά για να μην προσβάλουμε, να μη θίξουμε, να μη φέρουμε κάποιον σε δύσκολη θέση. Με τις λέξεις που επιλέγουμε πρέπει να λειτουργούμε ενθαρρυντικά και υποστηρικτικά και να μην χρησιμοποιούμε φράσεις που με οιονδήποτε τρόπο θίγουν ευαίσθητα θέματα.
Συντάκτης: Χριστιάνα Δεμέναγα
