Υπάρχουν άνθρωποι που μπαίνουν στη ζωή σου και την κάνουν πιο φωτεινή. Και υπάρχουν κι εκείνοι που, χωρίς απαραίτητα να το καταλαβαίνουν ή να το παραδέχονται, σε κάνουν να νιώθεις μόνιμα κουρασμένος, πιεσμένος και σαν να κουβαλάς περισσότερο βάρος απ’ όσο σου αναλογεί.
Και τελικά, ίσως αυτό το «με γέρασε αυτή η κατάσταση» που λέμε κάποιες φορές να μην είναι απλώς ένας τρόπος έκφρασης. Σύμφωνα με έρευνες, οι τοξικές σχέσεις και η συνεχής έκθεση σε ανθρώπους που μας προκαλούν έντονο στρες μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο την ψυχολογία μας αλλά και το ίδιο το σώμα μας.
Σε μελέτη που εξέτασε περισσότερους από 2.300 ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, οι ερευνητές προσπάθησαν να δουν πώς συνδέονται οι δύσκολες κοινωνικές σχέσεις με δείκτες βιολογικής γήρανσης. Οι συμμετέχοντες μίλησαν για τους ανθρώπους που τους προκαλούν πίεση, ένταση ή συναισθηματική εξάντληση και στη συνέχεια εξετάστηκαν βιολογικοί δείκτες μέσω δειγμάτων σάλιου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συνεχής παρουσία τοξικών ανθρώπων συνδέεται με επιτάχυνση της διαδικασίας γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο. Με απλά λόγια: το χρόνιο άγχος που προκαλούν κάποιες σχέσεις αφήνει αποτύπωμα.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται συνεχώς σε κατάσταση έντασης, το σώμα μπαίνει σε μια κατάσταση «συναγερμού». Αυξάνονται οι ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη, επηρεάζονται οι φλεγμονώδεις διαδικασίες του οργανισμού και σταδιακά η συνεχής πίεση μπορεί να επιβαρύνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία.
Δεν σημαίνει φυσικά ότι μια δύσκολη συζήτηση ή μια περίοδος έντασης με κάποιον αγαπημένο μας θα μας «γεράσει». Η ζωή δεν είναι φτιαγμένη μόνο από εύκολες σχέσεις. Το ζήτημα είναι όταν η δυσκολία γίνεται μόνιμη κατάσταση.
Όταν υπάρχει πάντα κάποιος που σε κάνει να απολογείσαι για τα συναισθήματά σου. Κάποιος που μειώνει τη χαρά σου. Κάποιος που σε αφήνει συνεχώς να αναρωτιέσαι αν έκανες κάτι λάθος.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι πολλές φορές δεν πρόκειται για έναν ερωτικό σύντροφο. Μπορεί να είναι ένας φίλος, ένα μέλος της οικογένειας, ένας άνθρωπος από το κοντινό μας περιβάλλον. Οι σχέσεις που θεωρούμε «δεδομένες» είναι συχνά αυτές που επηρεάζουν περισσότερο την καθημερινότητά μας.
Και κάπου εδώ υπάρχει μια παγίδα: επειδή αγαπάμε κάποιον, επειδή έχουμε ιστορία μαζί του ή επειδή υπάρχουν και όμορφες στιγμές, δυσκολευόμαστε να δούμε πόσο μας επιβαρύνει.
Αυτό συμβαίνει συχνά και στις ερωτικές σχέσεις. Μια τοξική σχέση δεν είναι πάντα μόνο πόνος. Μπορεί να έχει τρυφερότητα, αναμνήσεις, στιγμές ασφάλειας και σύνδεσης. Αυτό είναι που την κάνει πιο περίπλοκη. Δεν φεύγεις πάντα από κάτι που είναι μόνο κακό· πολλές φορές απομακρύνεσαι από κάτι που έχει και καλό, αλλά τελικά σου κοστίζει περισσότερο απ’ όσο σου δίνει.
Ίσως λοιπόν η αυτοφροντίδα δεν είναι μόνο να κοιμόμαστε καλά, να τρώμε σωστά ή να βρίσκουμε χρόνο για εμάς. Ίσως είναι και να κοιτάμε ποιοι άνθρωποι υπάρχουν γύρω μας. Γιατί κάποιοι άνθρωποι μας θυμίζουν ποιοι είμαστε. Και κάποιοι άλλοι μας κάνουν να ξεχνάμε. Και τελικά, η πιο σημαντική ερώτηση δεν είναι μόνο «ποιος με αγαπάει;». Είναι και: «Με ποιον άνθρωπο νιώθω ότι μπορώ να αναπνεύσω;»
