Μπαίνεις στο TikTok για ένα διάλειμμα και, όταν ξανακοιτάς την ώρα, χρειάζεσαι διάλειμμα από το TikTok.
Αυτό φαίνεται να προκύπτει από νέα έρευνα που δείχνει ότι σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες της Gen Z που συμμετείχαν στην έρευνα εμφανίζει συμπτώματα εθισμού στο TikTok. Και κάπου εδώ όσοι είμαστε άνω των 30 μπορούμε να αφήσουμε για λίγο το κινητό και να κουνήσουμε αποδοκιμαστικά το κεφάλι. Αν καταφέρουμε να το αφήσουμε.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ σε 1.033 χρήστες του TikTok, ηλικίας 18 έως 60 ετών. Τα νούμερα έχουν ενδιαφέρον: συμπτώματα εθισμού εμφάνισε το 49,3% της Generation Z, έναντι 20% των millennials και 6,5% της Generation X. Η Gen Z περνά κατά μέσο όρο 2,3 ώρες την ημέρα στο TikTok και περίπου 4 ώρες συνολικά στα social media.
Η προβληματική χρήση βρέθηκε επίσης να σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, καταθλιπτικών συμπτωμάτων και υπνηλίας. Το «σχετίζεται» εδώ έχει σημασία. Η έρευνα δεν λέει ότι το TikTok προκαλεί κατάθλιψη και καλό είναι να μη λύσουμε μέσα σε τρεις γραμμές ένα θέμα που η επιστήμη ακόμη μελετά. Άλλωστε, έχει σημασία και τι αναζητά κάποιος όταν ανοίγει την εφαρμογή: παρέα, διασκέδαση, λίγη απόσταση από μια δύσκολη μέρα ή απλώς κάτι να γεμίσει την αναμονή μέχρι να έρθει το λεωφορείο.
Αυτό που ξέρουμε είναι ότι 2,3 ώρες την ημέρα είναι πολλές. Σε μία εβδομάδα ξεπερνούν τις δεκαέξι ώρες. Σχεδόν δύο οκτάωρα, χωρίς καν ένσημα. Αυτό που επίσης ξέρουμε είναι ότι στο TikTok οι 2,3 ώρες έχουν ένα μαγικό ταλέντο να μεταμφιέζονται σε «πέντε λεπτά χαζεύω».
Ένα βίντεο.
Άλλο ένα.
Κι αυτό επειδή ήταν αστείο.
Κι άλλο ένα επειδή το προηγούμενο ήταν χάλια και δεν γίνεται να κλείσει έτσι η βραδιά.
Και κάπως φτάσαμε στη μία το πρωί παρακολουθώντας έναν άγνωστο να οργανώνει το ψυγείο του. Το δικό μας έχει μισό λεμόνι και μια τάπερ-έκπληξη, αλλά ξέρουμε πλέον πώς αποθηκεύονται σωστά είκοσι τέσσερα γιαούρτια σε ακρυλικές θήκες. Ίσως όμως το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στον χρόνο. Βρίσκεται και στο τι συνηθίζουμε όσο είμαστε εκεί: νέο ερέθισμα κάθε λίγα δευτερόλεπτα, ελάχιστη αναμονή, καθόλου βαρεμάρα. Μόλις κάτι δεν μας κρατάει, ο αντίχειρας έχει ήδη προχωρήσει στο επόμενο. Δεν χρειάζεται καν να αποφασίσουμε τι θέλουμε να δούμε. Κάτι θα εμφανιστεί.
Μόνο που η πραγματική ζωή εξακολουθεί να έχει ένα σοβαρό σχεδιαστικό ελάττωμα. Δεν κάνει swipe. Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν όταν πάψουν για λίγο να είναι ενδιαφέροντες. Οι συζητήσεις έχουν παύσεις. Οι σχέσεις θέλουν χρόνο. Και υπάρχουν μέρες που, όσο κι αν κάνεις scroll, η ζωή αρνείται πεισματικά να γίνει viral. Μια βόλτα μπορεί να μην έχει καμία φοβερή εξέλιξη. Ένα βιβλίο μπορεί να χρειαστεί είκοσι σελίδες μέχρι να σε κερδίσει. Κι ένας φίλος μπορεί να θέλει να σου πει κάτι μπερδεμένα, με επαναλήψεις και χωρίς δυνατό μοντάζ. Χρειάζεται να μείνεις λίγο εκεί για να δεις πού το πάει.
Αυτό, βέβαια, δε σημαίνει ότι κάθε αστείο βίντεο μας στερεί την ικανότητα να συγκεντρωθούμε ή ότι πρέπει να νιώθουμε ενοχές επειδή χαζεύουμε. Έχει όμως ενδιαφέρον να αναρωτηθούμε πόσες φορές επιλέγουμε να συνεχίσουμε και πόσες απλώς διαπιστώνουμε, πολύ αργότερα, ότι δεν σταματήσαμε.
Πριν πάντως αρχίσουμε το «αυτή η νέα γενιά με τα κινητά», μια μικρή αυτοσυγκράτηση.
Οι κάτω των 30 έχουν TikTok. Οι υπόλοιποι δεν έχουμε κανένα πρόβλημα. Απλώς ανοίγουμε Facebook, Instagram, Messenger, ειδήσεις, ξανά Facebook και μετά κοιτάμε την ώρα με ειλικρινή απορία. Μπήκαμε να απαντήσουμε σε ένα μήνυμα και βγήκαμε γνωρίζοντας γιατί χώρισε ένα ζευγάρι που μέχρι πριν από σαράντα λεπτά αγνοούσαμε ότι υπάρχει. Ίσως οι νεότεροι να μην έχουν τελικά το μονοπώλιο στο scroll. Απλώς εμείς το μοιράζουμε σε περισσότερες εφαρμογές για να μη φαίνεται.
Συντάκτης: Ελίνα Τρωγάδα
