Η διαχείριση των συναισθημάτων στο νηπιαγωγείο δεν είναι απλώς ένα ακόμη κομμάτι του προγράμματος. Είναι από τα πιο ουσιαστικά. Στην προσχολική ηλικία μπαίνουν τα θεμέλια της προσωπικότητας, της κοινωνικής συμπεριφοράς και της ικανότητας του παιδιού να ρυθμίζει τον εαυτό του. Και η αλήθεια είναι πως τα παιδιά αυτής της ηλικίας ζουν τα συναισθήματά τους στο φουλ: χαρά, θυμό, φόβο, ζήλια, ενθουσιασμό – όλα μαζί και συχνά μέσα σε λίγα λεπτά. Δεν έχουν όμως πάντα τα εργαλεία για να τα καταλάβουν ή να τα εκφράσουν με τρόπο αποδεκτό. Εκεί ακριβώς έρχεται ο ρόλος του νηπιαγωγείου, που δεν είναι μόνο γνωστικός αλλά βαθιά συναισθηματικός.
Πρώτο και βασικό βήμα είναι ένα περιβάλλον που να νιώθουν ασφαλές. Όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι το αποδέχονται και το σέβονται, θα μιλήσει πιο εύκολα για αυτό που βιώνει. Η σταθερότητα στο πρόγραμμα, οι ξεκάθαροι κανόνες και ο θετικός τρόπος επικοινωνίας μειώνουν το άγχος και προλαμβάνουν πολλές εντάσεις. Παράλληλα, ο/η νηπιαγωγός λειτουργεί διαρκώς ως πρότυπο. Ένα ήρεμο “σταματάμε και το συζητάμε” τη στιγμή της έντασης διδάσκει περισσότερα για τον αυτοέλεγχο απ’ ό,τι μια επίπληξη.
Εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά να βάζουν λέξεις σε αυτό που νιώθουν. Δεν είναι αυτονόητο ότι ξέρουν τι σημαίνει «είμαι απογοητευμένος» ή «νιώθω άγχος». Μέσα από παραμύθια, ιστορίες, παιχνίδια ρόλων και ζωγραφική, τα παιδιά αρχίζουν να αναγνωρίζουν και να ονομάζουν τα συναισθήματά τους. Όταν συζητούν τι ένιωσε ένας ήρωας ή τι συνέβη σε ένα περιστατικό της τάξης, καλλιεργείται σταδιακά η ενσυναίσθηση. Ένα παιδί που καταλαβαίνει ότι ο συμμαθητής του στενοχωρήθηκε, έχει κάνει ήδη ένα μεγάλο βήμα προς τη ρύθμιση της δικής του συμπεριφοράς.
Οι συγκρούσεις, όσο κι αν μας δυσκολεύουν, είναι αναπόφευκτες – και συχνά πολύτιμες. Το “μου πήρε το παιχνίδι” ή το “δεν με παίζουν” είναι καθημερινά σενάρια. Αντί να αντιμετωπίζονται μόνο τιμωρητικά, μπορούν να γίνουν αφορμή για μάθηση. Η καθοδήγηση προς λύσεις, η ενθάρρυνση να μιλήσουν αντί να σπρώξουν και η προσπάθεια να ακούσουν και την άλλη πλευρά, βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Το σημαντικό είναι να νιώθουν ότι η φωνή τους ακούγεται.
Στην καθημερινότητα μπορούν να ενταχθούν και απλές τεχνικές αυτορρύθμισης. Μικρές ασκήσεις αναπνοής, μια «γωνιά ηρεμίας» στην τάξη ή λίγα λεπτά κίνησης όταν η ένταση ανεβαίνει, κάνουν μεγάλη διαφορά. Δεν πρόκειται για περίπλοκες πρακτικές, αλλά για μικρές συνήθειες που, όταν εφαρμόζονται συστηματικά, βοηθούν τα παιδιά να μάθουν πώς να επιστρέφουν στην ισορροπία τους.
Τέλος, η συνεργασία με την οικογένεια είναι καθοριστική. Όταν σχολείο και σπίτι έχουν κοινή στάση και ανοιχτή επικοινωνία, το παιδί λαμβάνει ένα συνεκτικό μήνυμα. Αυτή η συνέχεια το βοηθά να εσωτερικεύσει πιο ουσιαστικά όσα μαθαίνει.
Η διαχείριση των συναισθημάτων στο νηπιαγωγείο, λοιπόν, δεν αφορά μόνο τις «δύσκολες» στιγμές. Είναι μια καθημερινή, ζωντανή διαδικασία που χτίζεται μέσα από μικρές παρεμβάσεις, παραδείγματα και ουσιαστική επικοινωνία. Οι δεξιότητες που καλλιεργούνται σε αυτή την ηλικία δεν μένουν μέσα στην τάξη· συνοδεύουν το παιδί σε όλη τη σχολική και κοινωνική του πορεία.
Συντάκτης: Αγγελική Παπακωνσταντίνου
