Τώρα τελευταία, γεννιέται κι επιστρέφει απαιτητικά ένα ερώτημα κοινό σε ανθρώπους που τους χωρίζουν πολλά: Γιατί νιώθουμε μικρότεροι από την ηλικία που γράφει η ταυτότητά μας; Όλοι μιλάνε σαν να υπάρχει κάπου μέσα τους ένας άλλος αριθμός, μικρότερος, πιο αντιπροσωπευτικός. Τόσο ματαιόδοξοι γίναμε όλοι κι έχουμε υιοθετήσει αυτή τη γεροντοφοβική στάση; Γιατί, όσο περνούν τα χρόνια, μέσα μας υπάρχει μια εκδοχή μας λίγο νεότερη, που τρέχει να μας προλάβει; Μια δεύτερη παράλληλη ζωή που ενοχλεί, απαιτεί και διεκδικεί.
Οι περισσότεροι από μας κάπου θα έχουμε ακούσει ή διαβάσει εκείνη την ιστορία του Χόρχε Μπουκάι με τον Αναζητητή. Ο ήρωας φτάνει σ’ έναν λόφο γεμάτο ταφόπλακες. Πάνω τους είναι σκαλισμένα το όνομα και τα χρόνια (όλων, πολύ λίγα) των ανθρώπων που ήταν θαμμένοι. Φαντάζεται ότι βρίσκεται σε νεκροταφείο παιδιών, όταν ο φύλακας τον ενημερώνει πως ο αριθμός δείχνει τα χρόνια που ήταν πραγματικά ζωντανοί. Μήπως αυτό συμβαίνει και μ’ εμάς; Μήπως υπάρχει κάποια στιγμή στη ζωή μας όπου η ηλικία που γράφει η ταυτότητα αρχίζει να απομακρύνεται από την ηλικία που νιώθουμε μέσα μας; Κι αν ναι, πότε σταματούν να συμπορεύονται οι δύο ηλικίες μας;
Η βιολογική ηλικία είναι ακριβής. Έχει αριθμούς, ημερομηνίες, γενέθλια και χρονοδιαγράμματα. Καταγράφεται σε έγγραφα, σε φωτογραφίες, σε επετείους που επιστρέφουν κάθε χρόνο για να μας θυμίσουν πόσος χρόνος πέρασε. Δεν αφήνει περιθώριο αμφισβήτησης. Η βιωματική, όμως, δεν υπακούει σε καμιά νόρμα. Δεν μετριέται με ημερολόγια και δεν ακολουθεί γραμμική πορεία. Δε μετράει τα χρόνια που πέρασαν, αλλά πόσες φορές νιώσαμε πραγματικά παρόντες μέσα σε αυτά. Όταν αναπολούμε γεγονότα, σπάνια θυμόμαστε ηλικίες, χρονιές και νούμερα. Αντίθετα, θυμόμαστε ξεκάθαρα μια συζήτηση που κράτησε μέχρι το πρωί, ένα βραδινό μπάνιο, ένα ταξίδι, ένα συναίσθημα. Θυμόμαστε πάντα με ακρίβεια τις στιγμές εκείνες που νιώσαμε ότι όλα ήταν στη θέση τους και δεν μας απασχολούσε το πριν ή το μετά.
Ίσως τελικά εκεί να ξεκινά και το χάσμα ανάμεσα στις δύο ηλικίες μας. Στα χρόνια που πέρασαν χωρίς να τα ζήσουμε, στις μέρες που σπρώξαμε για να έρθει το Σαββατοκύριακο, σε όλες εκείνες τις δύσκολες Δευτέρες που έμοιαζαν τόσο ίδιες, ώστε, κοιτώντας πίσω, να μην μπορούμε να ξεχωρίσουμε καμία. Γιατί ο χρόνος είναι όντως σχετικός. Άλλοτε ένα λεπτό αρκεί για να χαραχθεί στη μνήμη μας και άλλοτε ολόκληρες εβδομάδες εξαφανίζονται χωρίς να αφήνουν ίχνος.
Υπάρχουν μέρες που διαρκούν μια ολόκληρη ζωή και χρόνια που μοιάζουν να πέρασαν σαν μια σύντομη ανάσα. Υπάρχουν περίοδοι που, κοιτάζοντας πίσω, μοιάζουν θολές, σαν να τις διασχίσαμε μηχανικά, χωρίς να αφήσουν έντονο αποτύπωμα μέσα μας. Και υπάρχουν στιγμές ελάχιστες σε διάρκεια, που όμως παραμένουν ζωντανές, σαν να αρνήθηκαν να υπακούσουν στον χρόνο. Εκείνες οι στιγμές που κάτι μέσα μας σταμάτησε για λίγο να ανησυχεί, να προγραμματίζει, να ψάχνει το επόμενο βήμα.
Πόσο χρόνο ξοδέψαμε απλώς περιμένοντας; Περιμένουμε την άδεια για να ζήσουμε κι έτσι το καλοκαίρι μας είναι 15 μέρες κι όχι 3 μήνες. Περιμένουμε την κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσουμε, για να τολμήσουμε, για να μιλήσουμε. Όμως η ζωή δεν περιμένει και οι επαναλαμβανόμενες, ανιαρές ημέρες προσμετρώνται κανονικά, κι ας μοιάζουν σαν να μη συνέβησαν ποτέ.
Η αλήθεια είναι ότι όντως μεγαλώσαμε. Απλώς κάποια από τα χρόνια μας δεν τα κατοικήσαμε, δεν τα γεμίσαμε με αναμνήσεις που να μας θυμίζουν ότι ήμασταν εκεί. Ίσως αυτό να εννοούν όλοι όσοι αναρωτιούνται πότε έφτασαν ως εδώ. Δεν αρνούνται τα χρόνια που πέρασαν, απλώς αναζητούν τα χρόνια που έζησαν. Ίσως γι’ αυτό πολλές φορές νιώθουμε μικρότεροι από την ηλικία μας. Όχι επειδή ο αριθμός είναι λάθος, αλλά επειδή μέσα μας κουβαλάμε μια άλλη μέτρηση. Μια μέτρηση που βασίζεται σε αναμνήσεις. Στις φορές που χάσαμε την αίσθηση του χρόνου.
Νιώθουμε μικρότεροι, γιατί ανάμεσα στα χρόνια που γράφει η ταυτότητα και στα χρόνια που νιώθει η ψυχή υπάρχει συχνά μια απόσταση. Μια απόσταση γεμάτη ανεκπλήρωτες στιγμές, χαμένες ευκαιρίες, αλλά και μια αθόρυβη επιθυμία να ζήσουμε πιο συνειδητά όσα έρχονται. Νιώθουμε μικρότεροι, γιατί το άθροισμα εκείνων που μας έκοψαν την ανάσα δεν ισούται με το άθροισμα των χρόνων που αναπνέουμε.
Και η εξίσωση δε βγαίνει.
Συντάκτης: Βίκυ Παναγοπούλου
