Αν σου πουν ότι κάποιος έπαθε έμφραγμα, ποια εικόνα σου έρχεται πρώτη στο μυαλό; Πιθανότατα ένας άνδρας γύρω στα 50, που πιάνει με απόγνωση το στήθος του, νιώθει μούδιασμα στο αριστερό χέρι και καταρρέει. Αυτή η εικόνα, φιλοτεχνημένη από δεκαετίες κινηματογραφικών κλισέ και ιατρικών εγχειριδίων που βασίστηκαν αποκλειστικά στο ανδρικό πρότυπο, έχει χαραχτεί βαθιά στο συλλογικό μας ασυνείδητο.
Όμως, αυτή η στερεοτυπική αντίληψη δημιουργεί έναν θανάσιμο κίνδυνο για τις γυναίκες. Όταν μια γυναίκα νιώσει δύσπνοια, έντονη κόπωση ή πόνο στο σαγόνι, η καρδιά είναι το τελευταίο πράγμα που θα σκεφτεί η ίδια ή, δυστυχώς, και ο γιατρός της.
Ο ιατρικός σεξισμός δεν είναι μια αφηρημένη θεωρία, είναι η σκληρή πραγματικότητα στα επείγοντα των νοσοκομείων. Σύμφωνα με έρευνα στο Journal of the American Heart Association (JAHA) που ανέλυσε δεδομένα από 180.368 ασθενείς οι γυναίκες έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να λάβουν λανθασμένη αρχική διάγνωση σε σχέση με τους άνδρες. Επιπλέον είναι σύνηθες να τις αντιμετωπίσουν με προκατάληψη της «υστεριας», καθώς συμπτώματα που στους άνδρες θεωρούνται καμπανάκια για έμφραγμα, στις γυναίκες συχνά αποδίδονται σε άγχος, ορμόνες ή υπερβολική ευαισθησία. Τέλος όταν οι γυναίκες λαμβάνουν την ίδια ακριβώς θεραπεία με τους άνδρες (stents, στατίνες κ.λπ.), το χάσμα θνησιμότητας σχεδόν εξαφανίζεται. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι η βιολογία μας, αλλά ο τρόπος που μας αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας.
Ενώ οι άνδρες τείνουν να παρουσιάζουν τον κλασικό πόνο στο στήθος, οι γυναίκες συχνά εμφανίζουν άτυπα συμπτώματα που εύκολα παρερμηνεύονται, όπως εντονη ναυτία ή δυσπεψία (που θυμίζει τροφική δηλητηρίαση), πόνος στην πλάτη, στον αυχένα ή στο σαγόνι, αδικαιολόγητη, εξαντλητική κόπωση που διαρκεί μέρες, δύσπνοια και ζάλη, χωρίς απαραίτητα να υπάρχει πόνος στο στήθος.
«Είναι απλώς άγχος, κοπέλα μου»
Αυτή η φράση έχει κοστίσει ζωές. Η υποσυνείδητη προκατάληψη ότι οι γυναίκες είναι «συναισθηματικές» οδηγεί σε καθυστερήσεις που αποβαίνουν μοιραίες. Η καρδιακή προσβολή δεν κάνει διακρίσεις φύλου, αλλά η ιατρική περίθαλψη κάνει. Είναι άδικο; Ναι. Είναι επικίνδυνο; Θανάσιμα.
Και οι παράλογοι σεξισμοί δεν έχουν τέλος. Ο κόσμος φαίνεται να είναι σχεδιασμένος για άντρες και απαιτούν από τις γυναίκες να προσαρμοστούν σε αυτόν χωρίς γκρίνια ειδάλλως θα θεωρηθούν γκρινιάρες και ξινές. Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί στα γραφεία οι γυναίκες κυκλοφορούν συχνά με ζακέτες ακόμα και το καλοκαίρι; Η ρύθμιση του κλιματισμού στα περισσότερα κτίρια βασίζεται σε έναν αλγόριθμο από τη δεκαετία του ’60, ο οποίος υπολογίζει τον μεταβολικό ρυθμό ενός άνδρα 40 ετών που ζυγίζει 70 κιλά. Ο γυναικείος μεταβολισμός είναι συνήθως πιο αργός, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να εργάζονται σε χώρους που είναι σταθερά περίπου 5 βαθμούς Κελσίου πιο κρύοι από το ιδανικό γι’ αυτές. Δεν είμαστε κρυουλιάρες, απλά δε μας υπολογίσατε!
Γνώριζες ότι μέχρι πρόσφατα τα ομοιώματα που χρησιμοποιούνται στις δοκιμές πρόσκρουσης των αυτοκινήτων βασίζονταν αποκλειστικά στις αναλογίες του μέσου άνδρα; Οι γυναίκες έχουν 47% περισσότερες πιθανότητες να τραυματιστούν σοβαρά σε ένα τροχαίο, επειδή οι ζώνες ασφαλείας και τα καθίσματα δεν έχουν σχεδιαστεί για το δικό τους σώμα. Η λογική θα όριζε οι έρευνες και τα crashtest να γίνονται με γυναίκες, γιατί λόγω σώματοτυπου κάθονται πιο κοντά στο τιμόνι με αποτέλεσμα να είναι πιο εκτεθειμένες σε κινδύνους.
Ακόμα και τα smartphones, τα οποία μεγαλώνουν συνεχώς σε μέγεθος, έχουν σχεδιαστεί για άντρες. Το μέσο μέγεθος ενός smartphone σήμερα είναι σχεδόν αδύνατο να χρησιμοποιηθεί με το ένα χέρι από τη μέση γυναίκα, η οποία έχει στατιστικά μικρότερη παλάμη από τον μέσο άνδρα και αυτό συμβαίνει γιατί ο σχεδιασμός ακολουθεί και πάλι το «ανδρικό χέρι» ως το παγκόσμιο πρότυπο.
Δεν είναι «γκρίνια» και «μικροπρέπειες», είναι η ιατρική και η τεχνολογία που μας αντιμετωπίζουν ως «δευτερεύουσα κατηγορία», με αποτέλεσμα την ανισότητα στην ίδια την επιβίωση.
Το πρώτο βήμα για να αλλάξει αυτό είναι η γνώση. Να ξέρουμε ότι η καρδιά μας μιλάει με άλλη γλώσσα από αυτή των ανδρών, να απαιτούμε να μας ακούν οι γιατροί χωρίς να μας βαφτίζουν «υστερικές» και να θυμόμαστε ότι το να διεκδικείς έναν κόσμο που σε χωράει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, δεν είναι πολυτέλεια, είναι δικαίωμα.
Συντάκτης: Κατερίνα Γεωργίου
