Σταμάτα για λίγο, πάρε μια ανάσα και προσπάθησε να μην σκέφτεσαι τίποτα. Άσε το κινητό (αφού διαβάσεις πρώτα αυτό) και πες μου: Πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσες το μυαλό σου πραγματικά να δουλεύει; Όχι από το άγχος αν θα προλάβεις το deadine ή αν θα πληρώσεις τους λογαριασμούς σου. Αλλά από εκείνη την αίσθηση ότι σε τραβάνε οι σκέψεις για να δημιουργήσεις κάτι δικό σου, κάτι που δεν έχεις σκεφτει πριν, κάτι που έχει προκύψει από μια απλή συομιλία με τους ανθρώπους γύρω σου, κάτι που σε έχει εμπνεύσει από τη βόλτα στη φύση. Κάτι που δεν το διάβασες σε ένα story, δεν το είδες σε ένα motivational video και δεν στο πλάσαρε κάποιος «ειδικός» με τέλεια λευκά δόντια.
Βλέποντας καθημερινά στα social media να αναδιατυπώνεται ήδη υπάρχον υλικό, μπορώ να πω με σιγουριά ότι, έχουμε γίνει πνευματικά παχύσαρκοι. Καταπίνουμε αμάσητη την πληροφορία, λες και είναι fast food της κακιάς ώρας, και μετά αναρωτιόμαστε γιατί η ζωή μας μοιάζει με φωτοτυπία.
Μήπως θα πρέπει να σταματήσεις για λίγο και να κάνεις slow down; Παλαιότερα οι ποιητές και οι ζωγράφοι τοφοδοτούσαν την έμπνευση και τη φαντασία τους από απλές καθημερινές στιγμές. Μήπως πρέπει να αρχίσεις να κάνεις αυτό; Κοίταξε λίγο μέσα σου. Πότε ήταν η τελευταία φορά που μια σκέψη σε ‘’ζόρισε’’ πραγματικά; Πότε ένιωσες εκείνη την ευχάριστη πνευματική φαγούρα, εκείνη την ανάγκη να ερευνήσεις κάτι μέχρι να βρεις τη δική σου, προσωπική αλήθεια, χωρίς να τρέξεις στο Google, στο TikTok, στο ChatGPT ή στις έτοιμες ατάκες που παπαγαλίζουν όλοι γύρω σου;
Ας είμαστε ειλικρινείς. Έχουμε γίνει πνευματικά «τεμπέληδες» με τις ευλογίες της τεχνολογίας και της ταχύτητας. Καταπίνουμε αμάσητη τροφή για σκέψη που άλλοι μαγείρεψαν για εμάς, και μετά αναρωτιόμαστε γιατί νιώθουμε άδειοι, γιατί οι σχέσεις μας είναι ρηχές και γιατί οι συζητήσεις μας θυμίζουν κακόγουστο σενάριο αρχαίας τραγωδίας.
Το «Fast Food» της προσωπικότητας
Και ξεκινούμε από τις έτοιμες ατάκες. Πολλοί οι επιφανείς ψαγμένοι εκεί έξω. Παίρνουν ένα quote του Κοέλι και το ανεβάζουν με μια ρετουσαρισμένη φωτογραφία τους. Οι ανεξάρτητοι; Ακόμα περισσότεροι. Μπορείς εύκολα να πετάξεις μια φεμινιστική κορώνα που έκανες copy-paste από το Twitter. Θέλεις να δείξεις ότι έχεις δύναμη, κύρος και ανεπανάληπτο σεξ απίλ και είναι όλα στρωμένα με ροδοπέταλα στη ζωή σου; Ανεβάζεις μια φωτογραφία με λεζάντα γεμάτη αυτοπεποίθηση, ενώ μέσα σου τρέμεις σαν το ψάρι.
Αυτό είναι η «τεμπελιά του εγκεφάλου». Είναι το βόλεμα στο προκάτ. Μένεις ασφαλής λέγοντας ότι λένε όλοι, για να μη χρειαστεί να εξηγήσεις, για να μη χρειαστεί να δεις την αλήθεια κατάμματα, για να μην παραδεκτείς πως βλέπεις εσύ τον κόσμο. Προσπαθείς να γίνεις ένα με τον κόσμο αντί να ανακαλύψεις τον κόσμο σου. Οι άνθρωποι όμως γεννηθήκαμε ελεύθεροι και όχι για να είμαστε μέρος του κοπαδιού. Γενηθήκαμε ως όντα που από την αρχαιότητα όριζαν την περιοχή τους, την έψαχναν πρώτα και μετά την όριζαν. Και η πρώτη περιοχή που πρέπει να κατακτήσει ο άνθρωπος είναι το ίδιο του το κεφάλι.
Η παγίδα του «Copy-Paste» στην αγάπη και τη ζωή
Γιατί παρακολουθούμε όλη μέρα τα viral βιντεάκια; Γιατί μας αρέσει να διαβάζουμε; Γιατί κάποιοι από εμάς γράφουμε; Όλοι βαθιά μέσα μας ψάχνουμε την αλήθεια. Κι όμως ακόμα και στον έρωτα λειτουργούμε με manual. «Αν σου στείλει αυτό, απάντα εκείνο». «Αν κάνει like στην άλλη, κάνε του ghosting».
Αφήσαμε στην άκρη τα ανθρώπινα ένστικτα. Δεν μπορούμε να σκεφτούμε σωστά, λείπει η ελεύθερη σκέψη και η παροσμητική έκφραση. Δεν ξέρουμε πως να αντιδράσουμε στο συναίσθημα. Παίρνουμε καθημερινά manuals προσωπικότητας και διαχείρισης συναισθημάτων και ξεχασαμε ότι ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστή όντότητα με τις δικές του εμπειρίες και βιώματα. Έχουμε μάθει να ζητάμε έτοιμες συνταγές για την ευτυχία, λες και η ψυχή μας είναι κέικ βανίλια. Έχουμε προγραμματίσει τον εγκέφαλο μας να είναι τεμπέλης, να ψάχνει σωστές απαντήσεις πίσω από μια οθόνη.
Οι σωστές απανήσεις όμως είναι κρυμμένες εκεί που φοβόμαστε να πάμε τις περισσότερες φορές. Βρίσκονται εκεί που πονάει, βρίσκονται μπροστά στον καθρέφτη σου, εκεί που αμφιβάλλεις, εκεί που τολμάς να πεις ‘’ Δεν ξέρω τι λένε οι άλλοι, εγώ αυτό νοιώθω κι αυτό θέλω να κάνω’’.
Μήπως γίναμε ρομπότ με δέρμα και οστά;
Ο άνθρωπος χρειάζεται συνεχώς την εξέλιξη. Όχι αυτήν του προγραμματισμού όμως. Όχι την καθοδηγούμενη εξέλιξη. Αυτή είναι καλή στην αρχή, μέχρι να ξεμπλοκάρει λίγο ο εγκέφαλος. Όταν όμως σταματάς να αναρωτιέσαι, όταν σταματάς να αναζητάς μόνος σου την αλήθεια, σταματάς να υπάρχεις. Μπαίνεις σε μια αυτόματη διαδικασία συγχρονισμού όπου λειτουργείς ως αλγόριθμος που αντιδρά απλώς σε ερεθίσματα. Σου δίνουν ένα τυράκι και το μασάς. Σου μεταφέρουν τον φόβο. Φοβάσαι. Σου προκαλούν την οργή. Οργίζεσαι. Σου δείχνουν ένα πρότυπο ομορφιάς. Τρέχεις να του μοιάσεις.
Η πραγματική ελευθερία όμως, αυτή που σε κάνει ξεχωριστό σαν άνθρωπο και αυτή που σε αναδεικνύει ώστε να λάμπεις από μέσα προς τα έξω, είναι να μπορείς να σταθείς απέναντι σε όλο αυτό το θόρυβο και να πεις ‘’Αυτό που κάνω, αυτό που σκέφτομαι, δε με αντιπροσωπεύει’’. Η τεμπελιά του εγκεφάλου είναι ο πιο ύπουλος και απειλιτικός εχθρός του ανθρώπινου είδους. Μας θέλουν τεμπέληδες γιατί αν αφεθούμε στη σκέψη, αν αναλύουμε τα δεδομένα και αν αμφισβητούμε αυτά που μας δίνουν έτοιμα στο πιάτο, δεν θα μπορούν να μας ελέγχουν.
Πώς το παλεύουμε αυτό;
-Να ακούς, να βλέπεις και να φιλτράρεις. Δώσε προσοχή στην δική σου ιδιοσυγκρασία. Δες αν ταιριάζουν όλα αυτά που σου πλασάρουν στη δική σου αλήθεια.
-Πέτα τα κλισέ στα σκουπίδια. Την επόμενη φορά που θα σκεφτείς να χρησιμοποιήσεις μια έτοιμη ατάκα που χρησιμοποιούν χίλιάδες άλλοι, δάγκωσε τη γλώσσα σου. Βρες δικές σου λέξεις. Προσάρμοσέ τες στη δική σου φωνή, Βρες δικές σου λέξεις κι ας είναι άχαρες και μπερδεμένες. Θα είναι όμως δικές σου.
-Μη φοβάσαι τις δυσκολίες. Δεν είναι εύκολο να σκέφτεσαι. Πολλές φορές η σκέψη φέρνει πόνο. Φέρνει απορίες, εντάσεις, έκρηξη συναισθημάτων, πολλαπλές επιλογές, υπερανάλυση. Αλλά σκέψου τι κάνεις εκείνη τη στιγμή. Τρέχεις να τις καλύψεις με scrolling, αντί να προσπαθήσεις να ακούσεις μέσα σου και να βρεις μόνος σου τις απαντήσεις. Και τελικά; Είναι δική σου η λύση που βρήκες ή κάποιου άλλου; Εξυπηρετεί πραγματικά εσένα;
-Δεν ωφελεί η σωματική άσκηση αν ο νους περιπλανιέται χωρίς συντήρηση. Προσέχουμε το σώμα μας, προσέχουμε την εμφάνιση μας αλλά δεν προσέχουμε το μυαλό μας. Αν νομίζεις ότι κάνοντας όλη μέρα scrolling, ακούγοντας μέντορες και διαβάζοντας quotes, θα αλλάξει η ζωή σου, ίσως ήρθε η ώρα να αναθεωρήσεις. Όχι γιατί όλα αυτά δεν είναι ‘’καλά’’, αλλά γιατί πρέπει να μάθεις να φιλτράρεις και να επιλέγεις αυτά που εξυπηρετούν εσένα και όχι το γενικότερο σύνολο. Δεν μπορείς να ταϊζεις το μυαλό μόνο με πνευματικες γενικότητες και έτοιμες λύσεις. Θα εξαντληθεί ή θα σταματήσει να δουλεύει για σένα αφού δεν θα αντιπροσωπεύει πια εσένα. Θα χάσει τη σπιρτάδα του και εσύ θα καταλήξεις να είσαι ο θαμπός καθρέφτης των άλλων και όχι ο καθρέφτης του εαυτού σου.
-Δώσε στον εαυτό σου το δικαίωμα να είναι αυθόρμητος, αλλά με βάθος. Μην αφήνεις την ευκολία της εποχής να σου κλέψει την κρίση. Η ζωή δεν είναι μια σειρά από έτοιμες απαντήσεις. Είναι οι ερωτήσεις που έχεις τα κότσια να θέσεις στον εαυτό σου όταν τα φώτα σβήνουν.
Σήκωσε, λοιπόν, το κεφάλι. Μην αφήνεις τη νοητική σκόνη να καθίσει πάνω στις φιλοδοξίες σου. Σκέψου, ανάλυσε, κρίνε, αμφισβήτησε, προκάλεσε. Μην ψάχνεις μια δανεική άποψη, αλλά τόλμησε να είσαι ο εαυτός σου σε έναν κόσμο που σε θέλει αντίγραφο.
Συντάκτης: Βαλεντίνα Λεωνίδου
