Δε γεννιέται κανένα παιδί «ανεξάρτητο». Το χτίζει σιγά-σιγά, μέσα από μικρές στιγμές: όταν δένει μόνο του τα κορδόνια, όταν επιμένει να δοκιμάσει ξανά, όταν λέει «θα το κάνω εγώ, μόνος/μόνη μου». Εκεί, ανάμεσα σε προσπάθεια, λάθη και μικρές νίκες, αρχίζει να διαμορφώνεται η αυτονομία — και μαζί της η αυτοπεποίθηση. Η καλλιέργειά της στα μικρά παιδιά είναι βασικό κομμάτι για τη συναισθηματική και γνωστική τους ανάπτυξη. Από πολύ νωρίς, τα παιδιά θέλουν να εξερευνήσουν τον κόσμο, να πάρουν πρωτοβουλίες και να δοκιμάσουν τι μπορούν να κάνουν μόνα τους. Όταν αυτή η φυσική τους τάση ενισχύεται, βοηθά στο να μεγαλώσουν σε ανθρώπους υπεύθυνους, αυτόνομους και με αυτοπεποίθηση.
Πώς όμως συμβαίνει στην πράξη αυτό;
Τίποτα δεν μπορεί να συμβεί χωρίς υπάρχει ένα ασφαλές περιβάλλον
Τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να κινηθούν, να αγγίξουν και να πειραματιστούν χωρίς συνεχείς απαγορεύσεις. Όταν το περιβάλλον είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους, ενθαρρύνεται η ανεξάρτητη δράση και δεν χρειάζεται διαρκώς παρέμβαση από τους ενήλικες. Ένα οργανωμένο δωμάτιο με εύκολα προσβάσιμα αντικείμενα βοηθά το παιδί να επιλέγει και να δρα μόνο του.
Η ανάθεση μικρών ευθυνών είναι ένας πολύ ουσιαστικός τρόπος
Απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως το να μαζεύει τα παιχνίδια του ή να βοηθά στο στρώσιμο του τραπεζιού, του δίνουν την αίσθηση ότι συμμετέχει ενεργά στην καθημερινότητα του σπιτιού. Μέσα από αυτές τις μικρές εμπειρίες καλλιεργείται η υπευθυνότητα και δυναμώνει η αυτοεκτίμηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η υπομονή από την πλευρά των ενηλίκων
Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο για να ολοκληρώσουν κάτι, ακόμα κι αν σε εμάς φαίνεται απλό. Όταν βιαζόμαστε ή κάνουμε κάτι αντί για εκείνα, μπορεί να μειωθεί η διάθεσή τους να προσπαθήσουν μόνα τους. Αντίθετα, η ενθάρρυνση και η αποδοχή των λαθών ως μέρος της διαδικασίας βοηθούν πολύ στο να χτίσουν αυτοπεποίθηση.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η δυνατότητα επιλογών
Όταν το παιδί μπορεί να διαλέξει, για παράδειγμα, ανάμεσα σε δύο ρούχα ή δύο δραστηριότητες, νιώθει ότι έχει έλεγχο και λόγο σε αυτά που συμβαίνουν. Οι επιλογές καλό είναι να είναι λίγες και κατάλληλες για την ηλικία του, ώστε να μην το μπερδεύουν.
Κομβική η ενθάρρυνση στην επίλυση προβλημάτων
Αντί να δίνουμε κατευθείαν τη λύση, μπορούμε να κάνουμε ερωτήσεις που το βοηθούν να σκεφτεί και να βρει μόνο του απαντήσεις. Έτσι ενισχύεται η κριτική σκέψη και η ικανότητα να παίρνει αποφάσεις.
Συντάκτης: Αγγελική Παπακωνσταντίνου
