8 αποσπάσματα λογοτεχνικών βιβλίων που εξυμνούν την αγάπη με ρεαλιστικό τρόπο

Έχουμε συνηθίσει να ταυτίζουμε την αγάπη με φλογερούς όρκους και παραμυθένια φινάλε που διαδραματίζονται πέρα απ’ την καθημερινότητά μας όπως τη βιώνουμε. Η σπουδαία λογοτεχνία, ωστόσο, δύσκολα παγιδεύεται από τέτοιες ευκολίες. Οι μεγάλοι συγγραφείς και στοχαστές γνωρίζουν καλά πως η οικειότητα ωριμάζει σε συνθήκες πραγματικής ζωής, καθώς συναντάει τα πεπραγμένα του χαρακτήρα μας. Ακολουθούν 8 αποσπάσματα που αποδεικνύουν πως η κυριαρχία της βρίσκεται στη γενναία απόφαση ν’ αντικρίζουμε την πραγματικότητά της όπως ακριβώς είναι.

1.Αλμπέρ Καμύ | La Peste

«Έρχεται πάντα μια στιγμή που κουράζεται κανείς απ’ τις φυλακές, απ’ τη δουλειά κι απ’ την αφοσίωση στο καθήκον και το μόνο που λαχταράει είναι ένα αγαπημένο πρόσωπο. Τη θέρμη και το θαύμα μιας καρδιάς που αγαπάει».

Ο Αλμπέρ Καμύ προσεγγίζει την αγάπη μ’ έναν τρόπο ανθρώπινο και γήινο, μακριά από μεταφυσικές αυταπάτες και ρομαντικές εξιδανικεύσεις. Τη θεωρεί ρεαλιστική επειδή παραδέχεται την ευθραυστότητα της ζωής μας. Προβάλλει το συγκεκριμένο συναίσθημα ως απάντηση στην κούραση της ψυχής. Υπενθυμίζοντας πως αποτελούμε κάτι πολύ ανώτερο από απλά γρανάζια του κοινωνικού μηχανισμού που μας επιβάλλεται.

2.Έρνεστ Χέμινγουεϊ | Αποχαιρετισμός στα Όπλα

«Τη νύχτα υπήρχε η αίσθηση ότι είχαμε επιστρέψει σπίτι, ότι δεν ήμασταν πια μόνοι, ξυπνούσαμε τη νύχτα και βρίσκαμε τον άλλον εκεί, και δεν είχε φύγει. Όλα τ’ άλλα ήταν μη πραγματικά. Κοιμόμασταν όταν ήμασταν κουρασμένοι κι αν ξυπνούσαμε, ξυπνούσε και ο άλλος, ώστε να μην είναι κανείς μόνος. Συχνά ένας άντρας θέλει να είναι μόνος και μια γυναίκα θέλει να είναι μόνη, κι αν αγαπιούνται ζηλεύουν αυτό ο ένας στον άλλον, αλλά μπορώ να πω πραγματικά ότι εμείς ποτέ δεν νιώθαμε κάτι τέτοιο. Μπορούσαμε να νιώθουμε μόνοι όταν ήμασταν μαζί, μόνοι απέναντι στους άλλους. Δεν ήμασταν ποτέ μοναχικοί και ποτέ φοβισμένοι όταν ήμασταν μαζί».

Ο Χέμινγουεϊ την αποτυπώνει μ’ έναν ωμό ρεαλισμό. Αποφεύγει τις συναισθηματικές εξάρσεις, επιλέγοντας να περιγράψει μια συμμαχία βασισμένη στην ασφάλεια που προσφέρει η βεβαιότητα ότι ο άνθρωπός μας στέκεται βράχος δίπλα μας ό,τι κι αν συμβεί. Καθιστώντας κάθε τι άλλο ανούσιο. Εστιάζει, κυρίως, στη σωματικότητα και στην παρουσία.

3.Μιχάλης Γκανάς | Γυάλινα Γιάννενα

«Επειδή είναι δύσκολο ν’ αγαπάς και δυσκολότερο ν’ αγαπάς τον ίδιο άνθρωπο για καιρό, κάνοντας σχέδια και παιδιά και καβγάδες, εκδρομές, έρωτα, χρέη. Κι αρρώστιες, Χριστούγεννα, Κυριακές και Δευτέρες. Νόστιμα φαγητά και καμένα, θέλοντας ο καθένας να ’ναι ο άλλος γεφύρι και δέντρο και πηγή, κατά τις περιστάσεις. Ή και όλα μαζί στην ανάγκη, δε θα πει πως εγώ δεν μπορώ να γίνω κάτι απ’ αυτά ή και όλα μαζί. Κι αν είναι να περάσω μια ζωή στη σκλαβιά -έτσι κι αλλιώς- ας είμαι, λέω, σκλάβος της αγάπης».

Ο Μιχάλης Γκανάς αποδέχεται με ειλικρίνεια τον περιορισμό της ατομικής ελευθερίας, προκρίνοντας τη «σκλαβιά» της αφοσίωσης ως τη μοναδική επιλογή απέναντι στην την αναπόφευκτη ροή του χρόνου. Περιγράφει έναν ρεαλισμό που εξυψώνει το τετριμμένο. Αναφέρεται στην υπομονή που είναι απαραίτητη για την κοινή πορεία δύο ανθρώπων.

4.Μαρσέλ Προυστ | À la recherche du temps perdu

«Η αγάπη είναι ένα ακριβές παράδειγμα του πόσο λίγη σημασία έχει η πραγματικότητα για μας. Δεν αγαπάμε ένα πρόσωπο για αυτό που είναι στην πραγματικότητα, αλλά για την εικόνα που έχουμε δημιουργήσει μέσα μας. Μια εικόνα που συχνά δεν έχει καμία σχέση με την αλήθεια. Κι όταν η αγάπη τελειώνει, είναι επειδή αυτή η εικόνα έχει σβήσει ή έχει αντικατασταθεί».

Ο ρεαλισμός του Προυστ στο παραπάνω απόσπασμα εντοπίζεται στην αμείλικτη διαπίστωση πως ο δεσμός τελειώνει μόλις η αλήθεια του προσώπου που ερωτευτήκαμε διαλύσει την ψευδαίσθηση που το κάλυπτε. Αναλύει μια μοναχική θεώρηση του έρωτα, στην οποία είμαστε εγκλωβισμένοι στις προσωπικές μας νοητικές προβολές. Μας θυμίζει πως με κάποιους ανθρώπους η οικειότητα που είχαμε αναπτύξει αποτελούσε τελικά έναν διάλογο με τον εαυτό μας.

5.Έριχ Φρομ | Η τέχνη της αγάπης

«Η αγάπη δεν είναι βασικά μια σχέση προς ένα ιδιαίτερο άτομο. Είναι μια στάση, ένας προσανατολισμός του χαρακτήρα που καθορίζει τη σχέση ενός ατόμου προς τον κόσμο σαν σύνολο».

Ο Έριχ Φρομ μας προσφέρει μια απομυθοποιητική εκδοχή που καταρρίπτει το πρότυπο του «μοιραίου έρωτα». Για τη φιλοσοφία του, η αγάπη είναι μια τέχνη που προϋποθέτει την ανάπτυξη της προσωπικότητάς μας προτού εκδηλωθεί στο περιβάλλον μας. Δίχως άσκηση και πειθαρχία, είναι εξαιρετικά δύσκολο ν’ αναπτυχθεί ολοκληρωτικά.

6.Γιώργος Σεφέρης | Τετράδιο γυμνασμάτων.

«Ευτυχισμένος που έκανε το ταξίδι του Οδυσσέα. Ευτυχισμένος αν στο ξεκίνημα, ένιωθε γερή την αρματωσιά μιας αγάπης, απλωμένη μέσα στο κορμί του, σαν τις φλέβες όπου βουίζει το αίμα. Μιας αγάπης με ακατέλυτο ρυθμό, ακατανίκητης σαν τη μουσική και παντοτινής, γιατί γεννήθηκε όταν γεννηθήκαμε και σαν πεθαίνουμε, αν πεθαίνει, δεν το ξέρουμε ούτε εμείς ούτε άλλος κανείς».

Για τον Γιώργο Σεφέρη, η αγάπη είναι το υπέρτατο βίωμα που μας κάνει «ευτυχισμένους». Η συγκεκριμένη πορεία στερείται ευκολίας, μας παρέχει ωστόσο τη δυνατότητα να ολοκληρώσουμε την προσωπική μας περιπλάνηση στον κόσμο, χωρίς να υποκύψουμε στους πειρασμούς και να διαλυθούμε.

7.Τζορτζ Έλιοτ | Άνταμ Μπιντ

«Τι μεγαλύτερο θαύμα υπάρχει για δύο ανθρώπινες ψυχές, απ’ το να νιώθουν πως ενώθηκαν για μια ζωή, για να ενδυναμώνουν ο ένας τον άλλον στον μόχθο, να στηρίζονται ο ένας στον άλλον στη θλίψη, να φροντίζουν ο ένας τον άλλον στον πόνο, να είναι ένας με τον άλλον σε ανείπωτες αναμνήσεις τη στιγμή του τελευταίου αποχαιρετισμού;»

Η Μαίρη Αν Έβανς (γνωστή με το φιλολογικό ψευδώνυμο Τζορτζ Έλιοτ) σκιαγραφεί την αγάπη μ’ έναν ανθρωποκεντρικό ρεαλισμό. Εξυψώνει τη συντροφικότητα, υποστηρίζοντας πως το κυριότερο επίτευγμα δύο ανθρώπων είναι η δημιουργία ενός κοινού ψυχικού αποθέματος από ανείπωτες αναμνήσεις που δικαιώνουν τις επιλογές τους.

8.Νίκος Καζαντζάκης | Επιστολή στον Παντελή Πρεβελάκη

«Στην Ελένη χρωστάω όλη την καθημερινή ευτυχία της ζωής μου. Χωρίς αυτή θα ‘χα πεθάνει εδώ και πολλά χρόνια. Συντρόφισσα, γενναία, αφοσιωμένη, περήφανη, έτοιμη για κάθε πράξη, που θέλει αγάπη».

Ο Νίκος Καζαντζάκης προχωράει σε μια κατάθεση ψυχής που αποδεικνύει πως ο σκληρότερος ρεαλισμός είναι εκείνος που παραδέχεται πως χωρίς την παρουσία του άλλου η ζωή μας θα κυλούσε μέσα στην αβάσταχτη μοναξιά.