Έχεις νιώσει ντροπή επειδή πηγαίνουν όλα καλά; Κάτσε να στο εξηγήσουμε

Είσαι σε μια φάση στη ζωή σου που επιτέλους οι περισσότεροι τομείς φαίνεται να κυλάνε ομαλά; Η εργασία και το περιβάλλον της επιτέλους μοιάζουν φυσιολογικά και έχεις καλή σχέση με τους συναδέλφους σου, οι άνθρωποι σου είναι καλά, έχεις κάποιους ανθρώπους για να κάνεις παρέα και να μοιράζεσαι τις σκέψεις σου, ίσως και μία σχέση που επιτέλους σε ηρεμεί αντί να σε κουράζει. Νιώθεις να είσαι καλά σχεδόν σε απόλυτο βαθμό, σωματικά και ψυχολογικά αλλά τώρα σε προβληματίζει κάτι άλλο. Τι θα μπορούσε να είναι αυτό; Ενώ μέσα σου αισθάνεσαι πλήρης, σχεδόν ντρέπεσαι να το παραδεχτείς στους γύρω σου και οριακά νιώθεις και τύψεις που είσαι καλά. Γιατί όμως; Επειδή καθημερινά ακούμε και μαθαίνουμε για δυσάρεστα περιστατικά, που μπορεί να συμβαίνουν από τον πάνω όροφο της πολυκατοικίας μας μέχρι την άλλη άκρη του κόσμου και δε γίνεται παρά να μας επηρεάζουν έστω και σε μικρό βαθμό. Οι θάνατοι ανθρώπων είτε μικρών ή μεγάλων σε ηλικία είναι συνέχεια και περισσότεροι, και μάλιστα από αίτια που δεν αρμόζουν στο έτος και στη χώρα μας, η εγkληματικότητα ανεβαίνει, η ψυχική υγεία παραπαίει και γενικά υπάρχει μια μαυρίλα στην ατμόσφαιρα γύρω μας. Πώς να πεις ότι εσένα σου πάνε όλα καλά δηλαδή; Θα σκέφτεσαι ότι θα έπρεπε οριακά να ντρέπεσαι και που το νιώθεις μερικές φορές, όχι να το παραδεχτείς κιόλας.

Η αλήθεια είναι ότι η ψυχολογία και η κοινωνιολογία το έχουν μελετήσει ως φαινόμενο και όντως υπάρχουν κάποιοι μηχανισμοί που εξηγούν το αυτό το συναίσθημα της ντροπής. Αρχικά, υπάρχει η ψευδαίσθηση του “μηδενικού αθροίσματος” όπου σε αυτή το μυαλό μας υποσυνείδητα πιστεύει ότι η ευτυχία είναι είτε συλλογική είτε για κανέναν. Νιώθουμε ότι αν εμείς είμαστε καλά, στερούμε ένα μερίδιο χαράς από κάποιον που υποφέρει ή ότι η δική μας χαρά στερεί τη συμπόνια και την ηθική υποστήριξη από τα θύματα της επικαιρότητας. Ύστερα, υπάρχει η ηθική ενοχή κατά την οποία νιώθουμε ότι δεν πρέπει να απολαμβάνουμε τη ζωή, τη στιγμή που άλλοι άνθρωποι βιώνουν απώλειες ή βiα. Η ευτυχία μας γίνεται, κακώς βέβαια μια πηγή ντροπής, σαν να είμαστε συνένοχοι επειδή δεν υποφέρουμε και εμείς, όπως κάποιοι άλλοι. Το πιο οικείο όμως φαινόμενο είναι η προκατάληψη της αρνητικότητας όπου εδώ ο ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να εστιάζει στους κινδύνους για να επιβιώσει με αποτέλεσμα το στενόχωρο κλίμα που υπάρχει διαρκώς στις ειδήσεις να απορροφά όλη μας την προσοχή. Κάπως έτσι, το να είμαστε καλά φαντάζει αφύσικο ή παράλογο και πολλές φορές τείνουμε να λογοκρίνουμε τον εαυτό μας που μπορεί να αισθανθεί έτσι.

Οι ειδήσεις πράγματι, τα τελευταία χρόνια είναι το λιγότερο “τρομολαγνικές” και εφόσον τα μέσα διάδοσής τους πληθαίνουν, φροντίζουν να αποκαλύπτουν κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια για το εκάστοτε περιστατικό. Με τις τόσες λεπτομέρειες λοιπόν, υπάρχει η γενικότερη ψευδαίσθηση ότι γύρω μας όλα καταρρέουν προσπαθώντας να επηρεάσουν και τη δική μας καθημερινότητα. Σιγά σιγά αυτό το συνηθίζουμε, περνάει μέσα μας και αλλάζει τη δική μας ψυχολογική κατάσταση μη μπορώντας να διαχειριστούμε ότι είμαστε καλά, ενώ αντίθετα έχουμε κάθε δικαίωμα σε αυτό το συναίσθημα και γενικότερα την κατάσταση.

Αν το σκεφτούμε λογικά, είναι ανάγκη όλων των ανθρώπων να αισθάνονται καλά και ότι όλα στη ζωή τους κυλάνε ομαλά γιατί έτσι υπάρχει ισορροπία με τα εξωτερικά ερεθίσματα. Άλλωστε, το σύνολο των ανθρώπων που δομεί μια κοινωνία δε γίνεται να είναι πάντα σε κατάσταση επιβίωσης, φόβου και δυσαρέσκειας γιατί έτσι δε μπορεί να προσφέρει τη βοήθεια σε κανέναν που μπορεί να τη χρειάζεται. Να σημειώσουμε ότι βάσει ψυχολογίας, η δυνατότητα των ανθρώπων που μπορούν να έχουν μικτά συναισθήματα, δηλαδή τόσο τη χαρά, την ικανοποίηση αλλά και τη θλίψη και τη συμπόνια είναι ένα από τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα δείγματα ψυχικής ανθεκτικότητας.

Δεν είναι θέμα αναισθησίας να νιώθουμε καλά ενώ γύρω μας υπάρχουν προβλήματα. Πιο πολύ θα λέγαμε ότι χρειάζονται και πολλά ψυχικά αποθέματα για να δώσουμε βήμα στο καλό συναίσθημα και όχι στο κακό παρά την φυσική τάση μας να επικεντρωνόμαστε στα αρνητικά περιστατικά. Ας είναι ένα στοίχημα με τους εαυτούς μας, να αφήσουμε το φως να κερδίσει το σκοτάδι και ευρύτερα, τη ζωή!