Όταν μιλάμε για υγεία, οι περισσότεροι σκεφτόμαστε αμέσως τη γυμναστική. Η επιστήμη, όμως, δείχνει ότι η πραγματική ευεξία βασίζεται σε έξι πυλώνες που λειτουργούν μαζί: ποιοτικές κοινωνικές σχέσεις, επαρκή και σταθερό ύπνο, σωστή άσκηση, αποφυγή επιβλαβών ουσιών, αποτελεσματική διαχείριση του στρες και ισορροπημένη διατροφή. Αν ένας από αυτούς λείπει, δύσκολα μπορούμε να μιλάμε για ολοκληρωμένη υγεία.
Οι πληροφορίες και η φιλοσοφία που παρουσιάζονται στο άρθρο βασίζονται στην επιστημονική κατάρτιση και την πολυετή εμπειρία γυμναστή-καθηγητή Φυσικής Αγωγής, με ειδικότητα στην Ευρωστία και Υγεία από το ΤΕΦΑΑ/ΣΕΦΑΑ Αθηνών και MSc στην Αθλητική Διατροφή από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο οποίος διαθέτει 12 χρόνια εμπειρίας στην εξατομικευμένη προπόνηση, έχοντας συνεργαστεί τόσο με αθλητές όσο και με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μυοσκελετικά και αυτοάνοσα προβλήματα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η άσκηση με αντιστάσεις αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους μας. Δυστυχώς, πολλοί εξακολουθούν να τη συνδέουν αποκλειστικά με τη μυϊκή ανάπτυξη ή τον πρωταθλητισμό. Στην πραγματικότητα, τα βάρη αφορούν όλους: τον άνθρωπο που εργάζεται πολλές ώρες σε γραφείο, τον γονέα που θέλει να κινείται χωρίς πόνους, τον μεγαλύτερο σε ηλικία που επιδιώκει να διατηρήσει την αυτονομία του, αλλά και τον αθλητή που θέλει να εξελιχθεί και να προστατευθεί από τραυματισμούς.
Η εμπειρία έχει δείξει ότι δεν χρειάζονται ατελείωτες ώρες στο γυμναστήριο. Για τον μέσο εργαζόμενο, τρεις προπονήσεις την εβδομάδα, διάρκειας 60–70 λεπτών, είναι αρκετές, όταν είναι σωστά σχεδιασμένες. Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει κινητικότητα και ευλυγισία, ενδυνάμωση, ασκήσεις ισορροπίας και φυσική κατάσταση, πάντα προσαρμοσμένα στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου. Άλλες απαιτήσεις έχει ένας άνθρωπος που κάθεται οκτώ ώρες μπροστά σε έναν υπολογιστή και άλλες κάποιος που εργάζεται χειρωνακτικά ή αντιμετωπίζει μυοσκελετικά προβλήματα.
Η εξατομίκευση είναι το κλειδί. Το ίδιο πρόγραμμα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει έναν νέο εργαζόμενο, έναν πρόσφατα χειρουργημένο ασθενή και μια γυναίκα με οστεοπόρωση. Όταν αγνοούνται οι ιδιαιτερότητες του σώματος, οι μυϊκές ανισορροπίες και οι περιορισμοί στην κινητικότητα, η άσκηση μπορεί να οδηγήσει σε τενοντίτιδες, πόνους και μικροτραυματισμούς, αντί για βελτίωση της υγείας.
Τα επιστημονικά δεδομένα είναι πλέον ξεκάθαρα. Η συστηματική προπόνηση με αντιστάσεις αυξάνει τη μυϊκή δύναμη και τη μυϊκή μάζα, μειώνει το σωματικό λίπος, ενισχύει την οστική πυκνότητα και προστατεύει αρθρώσεις, τένοντες και συνδέσμους. Παράλληλα, βελτιώνει την ισορροπία, την κινητικότητα και τη λειτουργικότητα, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο πτώσεων και τραυματισμών.
Τα οφέλη, όμως, δεν σταματούν στο μυοσκελετικό σύστημα. Η προπόνηση με βάρη συμβάλλει στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, βοηθά στον έλεγχο του σακχάρου και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Παράλληλα, σχετίζεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία, χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και μειωμένο κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων.
Εξίσου σημαντική είναι η επίδρασή της στον εγκέφαλο και την ψυχική υγεία. Η συστηματική ενδυνάμωση βελτιώνει τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη νευροπλαστικότητα, ενώ μειώνει το άγχος, ενισχύει τη διάθεση και αυξάνει την αυτοπεποίθηση. Δεν είναι τυχαίο ότι οι άνθρωποι που ασκούνται συστηματικά απολαμβάνουν καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι να αλλάξουμε φιλοσοφία. Δεν έχει νόημα να κοιμόμαστε τέσσερις ώρες, να ζούμε με χρόνιο στρες και να πιστεύουμε ότι μία εξαντλητική προπόνηση θα αντισταθμίσει τις υπόλοιπες κακές συνήθειες. Η υγεία είναι αποτέλεσμα ισορροπίας και όχι υπερβολής.
Η άσκηση με βάρη δεν είναι μόδα ούτε προορίζεται μόνο για λίγους. Είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές «επενδύσεις» που μπορούμε να κάνουμε για το σώμα, το μυαλό και την ποιότητα ζωής μας. Όταν εντάσσεται σε έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής και καθοδηγείται από έναν κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία, γίνεται ένα από τα ισχυρότερα «φάρμακα» που διαθέτουμε — χωρίς συνταγή.
Συντάκτης: Μαρία Παπαδοπούλου
