Απαγορεύσεις των smart glasses - Δείτε πού απαγορεύεται να τα φοράς

Τα φοράς και, με την πρώτη ματιά, μοιάζουν με ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιά. Μόνο που μπορούν να διαθέτουν κάμερα, μικρόφωνο και λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης. Και κάπου εκεί αρχίζει ένα ερώτημα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε περισσότερο με σενάριο επιστημονικής φαντασίας: μπορεί ο άνθρωπος απέναντί σου να σε καταγράφει χωρίς εσύ να το αντιλαμβάνεσαι;

Τα smart glasses περνούν σταδιακά από την κατηγορία του εντυπωσιακού gadget σε ένα πολύ πιο σύνθετο πεδίο, εκείνο της ιδιωτικότητας. Καμία χώρα δεν έχει απαγορεύσει συνολικά την τεχνολογία, ωστόσο οι πρώτοι περιορισμοί έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται σε δικαστήρια, εξεταστικές αίθουσες, στρατιωτικά περιβάλλοντα και διοργανώσεις, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ζήτημα βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο των αρχών προστασίας δεδομένων.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πολιτεία της Νέας Υόρκης έχει απαγορεύσει τα smart glasses στα δικαστήριά της. Η δυνατότητα εγγραφής δημιουργεί ανησυχίες τόσο για την προστασία όσων εμπλέκονται σε μια υπόθεση όσο και για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα που μπορεί να περιλαμβάνονται στις δικογραφίες. Πιο περιορισμένες απαγορεύσεις έχουν εισαχθεί και σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η Φιλαδέλφεια, η Χαβάη και η Βόρεια Καρολίνα.

Οι προβληματισμοί δεν σταματούν εκεί. Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ απαγορεύει στα στελέχη της, όταν βρίσκονται εν στολή, να φορούν smart glasses που διαθέτουν δυνατότητες φωτογράφισης, βιντεοσκόπησης ή τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, οι διοργανωτές του DEF CON 34 απέκλεισαν τη χρήση Meta glasses και παρόμοιων συσκευών, επισημαίνοντας ότι η ένδειξη εγγραφής μπορεί να μην είναι αρκετά εμφανής και ότι άνθρωποι είναι δυνατόν να καταγράφονται χωρίς να το γνωρίζουν.

Αντίστοιχος προβληματισμός υπάρχει και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα δικαστήρια δεν έχουν επιβάλει ρητή γενική απαγόρευση, όμως η χρήση τέτοιων γυαλιών θεωρείται πλέον ανεπιθύμητη μετά από περιστατικό κατά το οποίο χρησιμοποιήθηκε το ενσωματωμένο AI των γυαλιών για την παροχή υποδείξεων κατά τη διάρκεια δίκης. Και καθώς οι κανόνες ήδη περιορίζουν τη φωτογράφιση και τη βιντεοσκόπηση μέσα στις δικαστικές αίθουσες, ένα ζευγάρι γυαλιά με κάμερα δημιουργεί ουσιαστικά το ίδιο πρόβλημα με ένα κινητό ή μια συμβατική κάμερα – μόνο που είναι πολύ λιγότερο εμφανές.

Το ίδιο χαρακτηριστικό έχει προκαλέσει αντιδράσεις και σε διοργανώσεις. Η Monopoly Events έχει απαγορεύσει γυαλιά με κάμερα στα Comic-Con που διοργανώνει, έπειτα από καταγγελίες για κρυφές εγγραφές, ενώ έχει υπάρξει ακόμη και αίτημα προς τη βρετανική κυβέρνηση για απαγόρευση της πώλησης και της προώθησής τους στη χώρα.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η συζήτηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων καταρτίζει έκθεση για τα smart glasses, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί τους επόμενους μήνες.

Την ίδια ώρα, εθνικές αρχές και οργανώσεις σε κράτη μέλη έχουν αρχίσει να εκφράζουν τις δικές τους ανησυχίες. Η γερμανική αρχή προστασίας δεδομένων έχει προειδοποιήσει ότι γυαλιά με κάμερα μπορεί να εμπίπτουν στους υφιστάμενους κανόνες για κρυφές συσκευές εγγραφής, ενώ στην Ολλανδία ακτιβιστές ψηφιακών δικαιωμάτων έχουν επικρίνει τη δυνατότητα καταγραφής ανθρώπων εν αγνοία τους. Στη Γαλλία, η ρυθμιστική αρχή CNIL έχει επίσης επισημάνει τους κινδύνους για την ιδιωτικότητα.

Σε διαφορετικό πεδίο, η Νότια Κορέα έχει ήδη προχωρήσει σε σαφέστερη απαγόρευση: τα smart glasses δεν επιτρέπονται στις αίθουσες εξετάσεων, έπειτα από περιστατικά στα οποία μαθητές επιχείρησαν να τα χρησιμοποιήσουν για αντιγραφή. Η περίπτωση δείχνει πόσο γρήγορα μια συσκευή που σχεδιάστηκε ως καθημερινό wearable μπορεί να δημιουργήσει νέες προκλήσεις σε χώρους όπου η πρόσβαση σε πληροφορίες ή η καταγραφή πρέπει να ελέγχονται αυστηρά.

Οι απαγορεύσεις παραμένουν προς το παρόν περιορισμένες. Ωστόσο, το ερώτημα που γεννούν είναι πολύ μεγαλύτερο από το αν θα επιτρέπεται να φοράμε smart glasses σε ένα δικαστήριο ή σε μια αίθουσα εξετάσεων. Μέχρι σήμερα, όταν κάποιος σήκωνε ένα κινητό προς το μέρος μας, μπορούσαμε τουλάχιστον να υποψιαστούμε ότι ίσως μας φωτογραφίζει ή μας βιντεοσκοπεί. Με τα smart glasses, όμως, η κάμερα μπορεί να βρίσκεται ήδη στραμμένη πάνω σου χωρίς να υπάρχει εκείνη η κίνηση που θα σε έκανε να την προσέξεις.

Γι’ αυτό και μία από τις λύσεις που συζητούνται αφορά το ίδιο το hardware: πιο εμφανείς φωτεινές ενδείξεις όταν γίνεται καταγραφή, πιο έντονος ήχος κατά τη λήψη φωτογραφίας ή ηχητική ειδοποίηση όταν ξεκινά η εγγραφή βίντεο. Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα για τον έλεγχο που έχουν οι χρήστες πάνω στα δεδομένα τους, αλλά και για το ποιες εικόνες και βίντεο μπορούν να γίνουν προσβάσιμα σε κατασκευαστές ή τρίτους.

Η τεχνολογία των smart glasses δεν βρίσκεται μπροστά σε μια καθολική απαγόρευση. Βρίσκεται, όμως, μπροστά στην πρώτη σοβαρή δοκιμασία των ορίων της. Γιατί όσο οι συσκευές γίνονται μικρότερες, πιο διακριτικές και μοιάζουν όλο και περισσότερο με καθημερινά αντικείμενα, τόσο δυσκολότερο γίνεται να γνωρίζουμε πότε μια κάμερα είναι στραμμένη πάνω μας.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό ζήτημα. Όχι ότι τα γυαλιά απέκτησαν κάμερα, αλλά ότι η κάμερα έμαθε να μοιάζει με γυαλιά.