«Γίνε δάσκαλος, τουλάχιστον θα έχεις μια σίγουρη δουλειά». Για χρόνια ήταν από εκείνες τις συμβουλές που ακούγαμε σχεδόν μηχανικά από γονείς και συγγενείς. Μόνο που σήμερα, το επάγγελμα του εκπαιδευτικού κάθε άλλο παρά η εύκολη και ασφαλής επαγγελματική επιλογή που περιέγραφαν παλιότερα μοιάζει.
Τα στοιχεία της έρευνας του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ για την κατάσταση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα αποτυπώνουν ένα μάλλον δύσκολο τοπίο: χαμηλές αμοιβές σε σχέση με την Ευρώπη και τον ΟΟΣΑ, γήρανση του εκπαιδευτικού προσωπικού και μια ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση των σχολείων από αναπληρωτές.
Ο αρχικός θεσμοθετημένος μισθός ενός εκπαιδευτικού στην Ελλάδα αντιστοιχεί σε 23.363 δολάρια σε όρους αγοραστικής δύναμης, έναντι 43.526 δολαρίων στην ΕΕ-25 και 44.465 στον ΟΟΣΑ. Η Ελλάδα κατατάσσεται έτσι τελευταία μεταξύ 38 χωρών.
Και δεν είναι μόνο το ύψος του μισθού. Την περίοδο 2015-2024 η πραγματική αξία του αρχικού μισθού μειώθηκε κατά 6,2%, ενώ εκείνη του μισθού μετά από 15 χρόνια υπηρεσίας μειώθηκε κατά 8,4%. Την ίδια ώρα, στον ΟΟΣΑ οι αντίστοιχοι μισθοί αυξήθηκαν.
Κάπως έτσι, το άλλοτε «σίγουρο επάγγελμα» βρίσκεται αντιμέτωπο με μια νέα πραγματικότητα. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να εργαστούν σε ένα σύστημα όπου η μόνιμη στελέχωση υποχωρεί και η προσωρινή απασχόληση γίνεται όλο και πιο μόνιμη… ως κατάσταση.
Στα γυμνάσια, για παράδειγμα, ο αριθμός των μόνιμων εκπαιδευτικών μειώθηκε κατά 13% από το 2015 έως το 2024, ενώ οι αναπληρωτές αυξήθηκαν κατά 403,3%.
Την ίδια στιγμή, το επάγγελμα δυσκολεύεται να προσελκύσει νεότερους ανθρώπους. Μόλις το 1,4% των εκπαιδευτικών στην κατώτερη δευτεροβάθμια και το 1,6% στην ανώτερη δευτεροβάθμια είναι κάτω των 30 ετών, ενώ πάνω από το 57% είναι 50 ετών και άνω.
Οπότε, μήπως πρέπει να ξανασκεφτούμε λίγο εκείνη την παλιά συμβουλή;
Το «γίνε δάσκαλος» μπορεί να εξακολουθεί να σημαίνει ένα επάγγελμα με κοινωνική αξία, δημιουργικότητα και ουσιαστική επαφή με τα παιδιά. Δεν σημαίνει όμως απαραίτητα και την οικονομική ασφάλεια ή τη σταθερότητα που κάποτε θεωρούσαμε δεδομένες.
Γιατί το να αγαπάς τη δουλειά σου είναι σημαντικό. Αλλά κάποια στιγμή πρέπει και ο μισθός να φτάνει μέχρι το τέλος του μήνα.
