Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή στη ζωή που κοιτάζεις γύρω σου αναζητώντας έναν υπεύθυνο ενήλικα. Κάποιον που ξέρει τι πρέπει να γίνει, ποιο τηλέφωνο πρέπει να πάρουμε, τι χαρτί χρειάζεται, αν αυτό το λαμπάκι στο αυτοκίνητο σημαίνει «πήγαινε αύριο στο συνεργείο» ή «βγες τώρα και τρέχα». Και μετά συμβαίνει το δυσάρεστο. Ο ενήλικας είσαι εσύ.
Κανείς δεν σε ενημέρωσε επισήμως γι’ αυτή την αλλαγή. Δεν ήρθε κάποιο email με θέμα «Συγχαρητήρια, από σήμερα αναλαμβάνετε». Δεν υπήρξε τελετή παράδοσης-παραλαβής. Κάπως βρέθηκες να κλείνεις ραντεβού με γιατρούς, να συμπληρώνεις αιτήσεις, να πληρώνεις λογαριασμούς και να λες σε άλλους ανθρώπους «μην ανησυχείς, θα το κανονίσω». Το ανησυχητικό είναι ότι πολλές φορές δεν έχεις ιδέα πώς ακριβώς θα το κανονίσεις.
Όταν είμαστε παιδιά, οι μεγάλοι μοιάζουν να ξέρουν. Ξέρουν πού είναι τα χαρτιά, πότε πρέπει να φύγουμε για να φτάσουμε στην ώρα μας, τι κάνουμε όταν χαλάσει κάτι και ποιον παίρνουμε τηλέφωνο όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Ακόμη κι όταν διαφωνούμε μαζί τους, υπάρχει κάπου η βεβαιότητα ότι αυτοί είναι οι υπεύθυνοι της υπόθεσης. Μετά μεγαλώνουμε.
Και για αρκετό καιρό η απάτη συνεχίζεται κανονικά. Έχουμε κλειδιά, δουλειές, λογαριασμούς, μπορεί και παιδιά. Κάνουμε φορολογικές δηλώσεις, συζητάμε για επιτόκια και έχουμε κάποτε εκφέρει φράσεις όπως «πρέπει να αλλάξω φίλτρο στον απορροφητήρα». Αγοράζουμε απορρυπαντικό πριν τελειώσει —όχι πάντα, ας μην υπερβάλλουμε— και διαθέτουμε μια αξιοπρεπή συλλογή από κωδικούς που δεν θυμόμαστε. Εξωτερικά, όλα δείχνουν ότι το σχέδιο «ενήλικας» προχωράει εξαιρετικά.
Μέχρι που μια μέρα ανακαλύπτεις ότι οι γονείς μεγαλώνουν κι αυτοί. Αυτό είναι λίγο άδικο, γιατί στο παιδικό συμβόλαιο κανείς δεν θυμάται να υπήρχε τέτοιος όρος. Οι γονείς ήταν οι μεγάλοι. Τελεία. Δεν προβλεπόταν να κουράζονται περισσότερο, να αρρωσταίνουν, να φοβούνται ή να χρειάζονται εκείνοι εσένα. Κι όμως, κάποια στιγμή οι ρόλοι αρχίζουν να αλλάζουν.
Και η στιγμή που το καταλαβαίνεις δεν είναι πάντα μεγάλη ή κινηματογραφική. Μερικές φορές έρχεται με μια σακούλα σκουπιδιών. Ένας γονιός αρρωσταίνει και δεν μπορεί πια να κάνει όσα έκανε πριν. Κι ανάμεσα σε όλα τα πραγματικά δύσκολα, μπορεί να εμφανιστεί μια παράλογα μικρή συνειδητοποίηση: δεν υπάρχει πια κάποιος να κατεβάζει τα σκουπίδια.
Και φυσικά δεν είναι τα σκουπίδια. Είναι όλα όσα χωρούν ξαφνικά μέσα σε εκείνη τη σακούλα. Είναι ένας άνθρωπος που μέχρι τότε ανήκε, κάπου βαθιά και αυτονόητα, στην κατηγορία «οι μεγάλοι». Ένας άνθρωπος που έκανε πράγματα χωρίς να χρειάζεται κανείς να τα παρατηρεί. Και ξαφνικά κάτι τόσο ασήμαντο όσο το ποιος κατεβάζει τα σκουπίδια μπορεί να πει, με έναν εντελώς άκομψο τρόπο, ότι οι ρόλοι έχουν αλλάξει.
Μετά αρχίζεις να ρωτάς εσύ τον γιατρό. Να θυμάσαι εσύ. Να παίρνεις εσύ τηλέφωνο. Να λες «άσ’ το, θα το κάνω εγώ». Και το λες με μια φωνή που ακούγεται πολύ πιο σίγουρη απ’ όσο αισθάνεσαι.
Ίσως αυτό να είναι ένα από τα καλύτερα κρυμμένα μυστικά της ενήλικης ζωής: οι περισσότεροι αυτοσχεδιάζουν. Οι μεγάλοι που κάποτε έμοιαζαν να έχουν όλες τις απαντήσεις πιθανότατα δεν τις είχαν. Απλώς ήμασταν πολύ μικροί για να βλέπουμε τις αμφιβολίες τους. Δεν βλέπαμε τις φορές που έκλειναν μια πόρτα και αναρωτιούνταν αν έκαναν το σωστό. Τις αποφάσεις που πήραν χωρίς καμία βεβαιότητα. Τα βράδια που φοβήθηκαν και το επόμενο πρωί σηκώθηκαν και συνέχισαν.
Μεγαλώνοντας, δεν αλλάζει μόνο ο ρόλος μας απέναντι στους γονείς. Αλλάζει και κάτι στον τρόπο που τους κοιτάζουμε. Από εκεί που κάποτε τους θεωρούσαμε σχεδόν παντοδύναμους, αρχίζουμε να βλέπουμε ανθρώπους. Με φόβους, λάθη, επιλογές που δεν ήξεραν πού θα οδηγήσουν. Ανθρώπους που πολλές φορές αποφάσιζαν για εμάς χωρίς να είναι καθόλου τόσο βέβαιοι όσο έδειχναν.
Και, παράξενο πράγμα, αυτή η ανακάλυψη μπορεί να είναι και ανακουφιστική. Δεν υπάρχει κάποιο μυστικό επίπεδο ενηλικίωσης στο οποίο φτάνεις και ξαφνικά ξέρεις. Δεν εμφανίζεται στα σαράντα, ούτε στα πενήντα, ούτε μαζί με την πρώτη φορολογική δήλωση. Δεν έρχεται κάποιο πρωί η πολυπόθητη ενημέρωση «η ενηλικίωσή σας ολοκληρώθηκε επιτυχώς».
Το να μεγαλώνεις μάλλον σημαίνει κάτι πολύ λιγότερο εντυπωσιακό. Να μαθαίνεις να αποφασίζεις χωρίς να υπάρχει πάντα κάποιος να σου πει ότι αποφάσισες σωστά. Να φοβάσαι και, παρ’ όλα αυτά, να αναλαμβάνεις. Να λες «θα το κανονίσω» και μετά να ψάχνεις πώς ακριβώς κανονίζεται.
Ίσως τελικά κανένας ενήλικας να μην ήξερε τόσο καλά τι έκανε όσο νομίζαμε όταν ήμασταν παιδιά. Απλώς τώρα ήρθε η σειρά μας να αυτοσχεδιάσουμε. Και κάποιες μέρες να ψάχνουμε ακόμη έναν ενήλικα. Μόνο που τώρα, όταν κοιτάζουμε γύρω μας, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να είμαστε εμείς.
Συντάκτης: Ελίνα Τρωγάδα
