Υπάρχει μια πολύ ωραία εφεύρεση που έχει γλιτώσει την ανθρωπότητα από αμέτρητους καβγάδες μέσα στο αυτοκίνητο: το GPS.
Δεν χρειάζεται πια να ακούς «στρίψε εδώ», «όχι, το έχασες», «σου είπα να στρίψεις πριν» ή το κλασικό «άσε, ξέρω εγώ έναν πιο σύντομο δρόμο». Βάζεις τον προορισμό, επιλέγεις τη διαδρομή και αφήνεις την τεχνολογία να κάνει τη δουλειά της.
Σου βρίσκει την πιο γρήγορη διαδρομή, υπολογίζει αποστάσεις, κίνηση, καθυστερήσεις και σου υπόσχεται ότι θα φτάσεις στον προορισμό σου στον λιγότερο δυνατό χρόνο.
Τι θα μπορούσε να πάει στραβά;
Ας υποθέσουμε ότι είσαι με παρέα, καλοκαίρι και θέλετε να πάτε με αυτοκίνητο σε συγκεκριμένο προορισμό. Υπάρχει μια επιλογή διαδρομής που απαιτεί περίπου μισή ώρα περισσότερο. Το GPS, όμως, προτείνει μια συντομότερη εναλλακτική. Και ποιος θέλει να κάνει μισή ώρα παραπάνω όταν μπορεί να φτάσει νωρίτερα;
Η επιλογή είναι εύκολη. Ακολουθείται η πρόταση του GPS.
Στην αρχή όλα καλά. Στη συνέχεια, όμως, ο δρόμος αρχίζει να στενεύει. Η άσφαλτος εξαφανίζεται, οι στροφές γίνονται όλο και πιο απότομες και το τοπίο αλλάζει. Σύντομα γίνεται ξεκάθαρο ότι η διαδρομή μοιάζει περισσότερο κατάλληλη για αγροτικά μηχανήματα, τετρακίνητα ή άλογα παρά για ένα συνηθισμένο επιβατικό αυτοκίνητο.
Το GPS, παρ’ όλα αυτά, παραμένει ατάραχο.
«Συνεχίστε ευθεία».
Και κάπου εκεί, η εμπιστοσύνη στην τεχνολογία αρχίζει να δοκιμάζεται. Γιατί άλλο να σου δείχνει έναν δρόμο στον χάρτη και άλλο να μπορείς πραγματικά να τον διασχίσεις.
Τελικά, δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να επιστρέψεις και να ακολουθήσεις τη διαδρομή που εξαρχής απαιτούσε μισή ώρα περισσότερο.
Τόση οικονομία χρόνου, για να καταλήξεις να χάνεις περισσότερο χρόνο.
Και θα μου πεις τώρα: τι σχέση έχει η ζωή μας με το GPS;
Περισσότερη απ’ όση φαντάζεσαι.
Πόσες φορές δεν αναζητούμε την πιο γρήγορη διαδρομή για να φτάσουμε εκεί που θέλουμε;
Την πιο σύντομη εκπαίδευση για να αποκτήσουμε μια νέα δεξιότητα. Την πιο γρήγορη μέθοδο για να αλλάξουμε μια συνήθεια. Την άμεση λύση σε ένα πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί εδώ και χρόνια. Την εύκολη έξοδο από μια κατάσταση που απαιτεί χρόνο, υπομονή και αρκετή προσωπική δουλειά.
Θέλουμε αποτελέσματα. Και τα θέλουμε τώρα.
Όμως, πίσω από τη βιασύνη να φτάσουμε γρήγορα, κρύβεται συχνά και κάτι ακόμη: η δυσκολία μας να αντέξουμε την αβεβαιότητα.
Δεν θέλουμε απλώς να γνωρίζουμε τον προορισμό. Θέλουμε να γνωρίζουμε και τη διαδρομή. Πόσο θα διαρκέσει, τι θα συναντήσουμε, πού μπορεί να δυσκολευτούμε, αν θα χρειαστεί να αλλάξουμε κατεύθυνση και, κυρίως, αν όλα θα πάνε όπως τα έχουμε υπολογίσει.
Θέλουμε ένα σχέδιο που να μας προστατεύει από τις εκπλήξεις. Μια απόφαση που να μην έχει ρίσκο. Μια επιλογή που να συνοδεύεται από την εγγύηση ότι δεν θα χρειαστεί να μετανιώσουμε.
Και όταν δεν έχουμε αυτές τις εγγυήσεις, συχνά αναβάλλουμε. Ψάχνουμε περισσότερες πληροφορίες, ζητάμε κι άλλες γνώμες, περιμένουμε την κατάλληλη στιγμή, προσπαθούμε να προβλέψουμε όλες τις πιθανές εξελίξεις.
Μέχρι να αισθανθούμε αρκετά σίγουροι για να ξεκινήσουμε.
Μόνο που αυτή η στιγμή μπορεί να μην έρθει ποτέ.
Γιατί η ζωή δεν λειτουργεί όπως ένα GPS. Δεν γνωρίζει από πριν όλες τις συνθήκες που θα συναντήσεις. Δεν μπορεί να σου υπολογίσει με ακρίβεια τον χρόνο που θα χρειαστείς για να αλλάξεις επαγγελματική πορεία, να χτίσεις μια σχέση, να ξεπεράσεις μια δυσκολία ή να πάρεις μια σημαντική απόφαση.
Και το κυριότερο: δεν μπορεί να σου εγγυηθεί ότι ο δρόμος που επέλεξες θα είναι πάντα βατός.
Μπορεί να θέλεις να αλλάξεις επαγγελματική πορεία, αλλά να μην έχεις ακόμη τις απαραίτητες δεξιότητες. Μπορεί να θέλεις να βελτιώσεις μια σχέση, αλλά να χρειάζεται να κάνεις πρώτα μια δύσκολη συζήτηση. Μπορεί να θέλεις να αφήσεις πίσω μια παλιά συνήθεια, αλλά να ανακαλύψεις ότι η αλλαγή απαιτεί πολύ περισσότερο χρόνο απ’ όσο υπολόγιζες.
Ο προορισμός μπορεί να είναι απολύτως σωστός. Η διαδρομή, όμως, να χρειάζεται προσαρμογή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψεις τον στόχο σου κάθε φορά που συναντάς μια δυσκολία. Ούτε ότι χρειάζεται να βαφτίζεις κάθε εμπόδιο σημάδι πως βρίσκεσαι σε λάθος δρόμο.
Σημαίνει ότι χρειάζεται να μπορείς να παρατηρείς τι συμβαίνει, να αξιολογείς τις συνθήκες και να αποφασίζεις ανάλογα. Να αναγνωρίζεις πότε χρειάζεται υπομονή, πότε επιμονή και πότε αλλαγή κατεύθυνσης.
Και κυρίως, να αποδεχτείς ότι δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζεις από την αρχή πώς θα εξελιχθούν όλα.
Η αβεβαιότητα δεν εξαφανίζεται επειδή σχεδίασες καλύτερα. Ούτε επειδή ρώτησες δέκα ανθρώπους, διάβασες είκοσι βιβλία ή περίμενες να νιώσεις εκατό τοις εκατό έτοιμος.
Κάποια πράγματα θα τα μάθεις μόνο στην πορεία. Κάποιες απαντήσεις θα εμφανιστούν αφού κάνεις το πρώτο βήμα. Και κάποιες αποφάσεις θα χρειαστεί να τις πάρεις χωρίς να γνωρίζεις με βεβαιότητα το αποτέλεσμα.
Ίσως, λοιπόν, το ζητούμενο δεν είναι να βρεις έναν δρόμο χωρίς εκπλήξεις, καθυστερήσεις και δυσκολίες. Είναι να αποκτήσεις την ικανότητα να συνεχίζεις ακόμη κι όταν δεν γνωρίζεις ακριβώς τι βρίσκεται στην επόμενη στροφή.
Να μπορείς να κινηθείς χωρίς να έχεις όλες τις απαντήσεις. Να μη χρειάζεσαι εγγυήσεις για κάθε επιλογή σου. Και να εμπιστεύεσαι ότι, αν οι συνθήκες αλλάξουν, θα μπορείς να επανεκτιμήσεις την πορεία σου.
Γιατί μερικές φορές, ο δρόμος που χρειάζεται μισή ώρα παραπάνω είναι αυτός που τελικά σε πηγαίνει εκεί που θέλεις.
Και όχι, δεν χρειάζεται να απολαμβάνεις κάθε λακκούβα της διαδρομής. Αρκεί να μη χρειαστεί να καλέσεις οδική βοήθεια επειδή βιάστηκες να γλιτώσεις μισή ώρα.
