Βράδυ Παρασκευής, έξω ο καιρός φωνάζει παρέα και χουχούλιασμα στο σπίτι με ποτάκι και συζητήσεις, ξέρετε, από εκείνες που ίσως να μην καταλήγουν και πουθενά. Η συζήτηση όλη ξεκίνησε με αφορμή ένα άρθρο της Asley Fike στο Vice: Γιατί όλοι είμαστε σε ένα healing journey, αλλά κανείς δε νιώθει τελικά καλύτερα; Και μετά από αυτήν την ερώτηση, κοιταζόμασταν μεταξύ μας επί ένα τέταρτο έχοντας ο καθένας μια θλίψη στα μάτια και μια αβεβαιότητα χωρίς να λέμε ούτε κουβέντα.
Και αν τελικά ρε παιδιά, στην προσπάθειά μας να θεραπευτούμε, καταλήξαμε να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας σαν ένα πρόβλημα που δεν τελειώνει ποτέ; Το έχετε άραγε αναρωτηθεί κι εσείς;
Κάποτε, όταν δεν ήσουν καλά, έλεγες απλώς ότι δεν είσαι καλά. Τώρα ακούς κόσμο να λέει από παντού ότι αυτό είναι ενεργοποίηση τραύματος, ότι το νευρικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση επιβίωσης, ότι πρέπει να προστατεύεις την ενέργεια σου, να βάλεις όρια, να κάνεις inner work, να θεραπεύσεις το εσωτερικό σου παιδί και να σταματήσεις να επαναλαμβάνεις τα ίδια μοτίβα.
Και σκέφτομαι ότι ανάμεσα σε όλα αυτά, έχουμε ξεχάσει να αναρωτηθούμε κάτι πολύ απλό: είμαστε τελικά καλύτερα ή απλώς έχουμε μάθει να περιγράφουμε πιο αναλυτικά το πόσο άσχημα νιώθουμε;
Και πιστέψτε με, δεν το λέω καθόλου ειρωνικά. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά έναν άνθρωπο. Η αυτογνωσία -της οποίας είμαι λάτρης- μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που σχετίζεται, που αγαπάει, που αντιμετωπίζει τον εαυτό του κάποιος. Το να καταλάβεις γιατί επαναλαμβάνεις μια συμπεριφορά ή γιατί ανέχεσαι καταστάσεις που σε πληγώνουν μπορεί όντως να είναι η αρχή μιας πραγματικής αλλαγής.
Αλλά υπάρχει μια περίεργη αντίφαση στη σύγχρονη κουλτούρα της αυτό-βελτίωσης που αδυνατώ να παραβλέψω. Μιλάμε περισσότερο από ποτέ για θεραπεία, τραύματα, όρια και συναισθηματική νοημοσύνη, έχουμε αποκτήσει λέξεις για πράγματα που παλαιότερα δυσκολευόμασταν ακόμη και να περιγράψουμε, και όμως, πολλοί άνθρωποι μοιάζουν να έχουν μετατρέψει την καθημερινότητά τους σε ένα ατελείωτο project αυτό-ανάλυσης.
Πάντα μα πάντα υπάρχει κάτι το οποίο πρέπει να διορθωθεί. Μια πληγή που δεν έχει κλείσει, ένα μοτίβο που δεν έχουμε σπάσει, μια αντίδραση που πρέπει να καταλάβουμε, ένας φόβος που πρέπει να ξεπεράσουμε ή ένα κομμάτι μας που χρειάζεται φροντίδα.
Και όταν επιτέλους καταφέρνουμε να διαχειριστούμε κάτι, εμφανίζεται το επόμενο στην γωνία.
Και αναρωτιέμαι εδώ μαζί σας, πότε ακριβώς θα φτάσουμε στο σημείο να ζήσουμε;
Το Vice έθεσε ακριβώς αυτήν την αντίφαση και η αρθρογράφος σχολιάζει πώς η λέξη healing έχει περάσει στα βιογραφικά των social media, στις λεζάντες, στα podcasts και στις καθημερινές συζητήσεις, ενώ η πραγματική βελτίωση δεν ακολουθεί απαραίτητα τον ίδιο ρυθμό. Επισημαίνει μάλιστα ότι η ψυχολογική ορολογία μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και αναγνώριση, αλλά από μόνη της δεν λύνει καθόλου τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε.
Και εδώ για μένα, υπάρχει κάτι που πρέπει λίγο να συζητήσουμε. Μήπως, σκέφτομαι, η θεραπεία, από μια διαδικασία που μας βοηθάει να επιστρέψουμε στη ζωή μας, έγινε σταδιακά ένας ακόμη τρόπος να ασχολούμαστε ασταμάτητα με τον εαυτό μας;
Σκέψου για λίγα δευτερόλεπτα, πόσες φορές έχεις αναλύσει ένα μήνυμα, μια συμπεριφορά, μια συζήτηση ρε πουλάκι μου. Αν ο άλλος άργησε να απαντήσει, δεν σκέφτεσαι απλώς ότι μπορεί να ήταν απασχολημένος αλλά αναρωτιέσαι αν ενεργοποιήθηκε το anxious attachment σου. Αν θύμωσες, σκέφτεσαι μήπως δεν έχεις ρυθμίσει σωστά το νευρικό σου σύστημα, αν απομακρύνθηκες από κάποιον, σκέφτεσαι μήπως κάνεις avoidant συμπεριφορά και αν δυσκολεύεσαι να εμπιστευτείς, αναρωτιέσαι πιο τραύμα από το παρελθόν σου δεν έχεις άραγε ακόμη επεξεργαστεί;
Και κάπως έτσι, ακόμη μια φυσιολογική και ανθρώπινη αντίδραση μπορεί να μετατραπεί σε αντικείμενο ατελείωτης έρευνας.
Και πραγματικά, δεν λέω ότι δεν υπάρχουν εξηγήσεις πίσω από τις συμπεριφορές μας. Απλώς λέω, ότι δεν χρειάζεται κάθε συναίσθημα να γίνει διάγνωση, κάθε απογοήτευση να αποκτήσει έναν ψυχολογικό τίτλο και κάθε δύσκολη ημέρα να αποδεικνύει ότι έχουμε ακόμη πολλή δουλειά με τον εαυτό μας.
Μερικές φορές ξέρετε, είστε θυμωμένοι επειδή κάποιος σας φέρθηκε άσχημα.
Μερικές φορές, είστε λυπημένοι επειδή χάσατε κάτι ή κάποιον/α που αγαπούσατε. Μερικές φορές, δυσκολευόσαστε να προχωρήσετε, επειδή αυτό που σας συνέβη ήταν πραγματικά πολύ δύσκολο. Δεν είναι όλα δυσλειτουργικά μοτίβα, δεν είναι όλα τραύματα που ζητούν επειγόντως επίλυση και δεν χρειάζεται να βρεις μια βαθιά ψυχολογική εξήγηση για κάθε ανθρώπινη εμπειρία προτού επιτρέψεις στον εαυτό σου να τη νιώσει.
Σε όλο αυτό βέβαια, υπάρχει και μια άλλη πλευρά. Τα social media έχουν κάνει την ψυχολογική γνώση πιο προσβάσιμη, αλλά συχνά τη σερβίρουν σε μικρές, εύπεπτες δόσεις. Σε ένα βίντεο, για παράδειγμα, τριάντα δευτερολέπτων, μπορείς να αναγνωρίσεις τον εαυτό σου σε μια περιγραφή, να νιώσεις ότι επιτέλους κάποιος σε καταλαβαίνει και να αποκτήσεις μια λέξη για όσα σε βασανίζουν.
Και ναι, αυτή η αναγνώριση είναι πολύτιμη, όμως δεν είναι σίγουρη και η κατανόηση όλων αυτών.
Το να μάθεις φίλε/η μου ότι έχεις δυσκολία στο να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι ξαφνικά θα μπορείς να πεις όχι. Το να αναγνωρίσεις ότι επιλέγεις συναισθηματικά μη διαθέσιμους ανθρώπους δεν σημαίνει ότι θα πάψεις αυτόματα να έλκεσαι από αυτούς ή το να καταλάβεις από πού προέρχεται ο φόβος της απόρριψης δεν σημαίνει ότι δεν θα φοβηθείς ξανά.
Γιατί πολύ απλά, η επίγνωση είναι η αρχή, δεν είναι ο τερματισμός. Και να σας πω και το πιο ρεαλιστικό? Η πραγματική αλλαγή συχνά δεν έχει τίποτα το εντυπωσιακό. Μπορεί έτσι μια μέρα να αποφασίσεις να μην στείλεις εκείνο το μήνυμα που θα σε βάλει ξανά στην ίδια επώδυνη κατάσταση, να πεις στην ώρα του αυτό που σε ενόχλησε κ να μην προσποιηθείς ότι δεν συνέβη τίποτα ή να πάρεις εκείνη την απόφαση να φύγεις από τη σχέση που σε εξαντλεί.
Και σε όλα αυτά βρίσκεται η πραγματική πρόοδος. Να μην υπάρχει η ανάγκη για ένα ακόμη story, για χιλιάδες προβολές σε ένα βίντεο πώς να κοιμηθείς καλύτερα ή πώς γίνεται να αγαπήσεις τον εαυτό σου περισσότερο!
Δεν χρειάζεται να θεραπευτείτε πλήρως για να μπορέσετε να ζήσετε όμορφα, δεν χρειάζεται να λύσετε όλα σας τα προβλήματα, να ξεπεράσετε όλους σας τους φόβους και να αποκτήσετε την τέλεια συναισθηματική ισορροπία, ώστε να δικαιούσαστε να αγαπήσετε, να χαρείτε, να ρισκάρετε ή να κάνετε λάθη.
Κανείς φίλοι μου δεν φτάνει στο τέλος της γραμμής απολύτως ολοκληρωμένος. Θα βγαίνουν και οι ανασφάλειες, θα υπάρχουν και οι σχέσεις οι δύσκολες, θα βιώσουμε και αποτυχίες που θα μας απογοητεύσουν, μα θα υπάρχουν και περίοδοι που θα γυρνάμε σε παλιές συμπεριφορές. Αυτό δεν σημαίνει ότι η θεραπεία μας απέτυχε αλλά αντιθέτως σημαίνει ότι είμαστε άνθρωποι και ότι η αλλαγή δεν είναι απλώς μια ευθεία γραμμή.
Και κάτι πολύ βασικό: δεν μπορείς να θεραπεύσεις μόνος/η σου κάθε δυσκολία που δημιουργείται μέσα σε έναν κόσμο που σε εξαντλεί. Δεν είναι όλα θέμα νοοτροπίας, δεν μπορείς να κάνεις mindfulness για να εξαφανίσεις την οικονομική ανασφάλεια, δεν μπορείς να επαναπρογραμματίσεις τον εαυτό σου ώστε να μην επηρεάζεσαι από την υπερβολική δουλειά, τη μοναξιά ή την έλλειψη υποστήριξης. Δεν σημαίνει ότι δεν έχεις δουλέψει αρκετά με τον εαυτό σου επειδή εξακολουθείς να δυσκολεύεσαι σε δύσκολες συνθήκες . Μερικές φορές χρειάζεσαι ξεκούραση και πρακτικές αλλαγές στη ζωή σου ή την βοήθεια ενός ειδικού και άλλες φορές χρειάζεσαι απλώς να σταματήσεις να αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου σαν ένα πρόβλημα που πρέπει σώνει και ντε να λυθεί.
Ίσως λοιπόν το ερώτημα να μην είναι αν βρισκόμαστε σε ένα αέναο healing journey αλλά αν έχουμε αρχίσει να πιστεύουμε ότι η ζωή μας μπορεί να ξεκινήσει μόνο όταν τελειώσει αυτό το ταξίδι.
Και να σας πω και κάτι με αγάπη1 Να ζείτε χωρίς να μετατρέπετε κάθε σας στιγμή σε μάθημα και δεν χρειάζεται να έχετε καταλάβει τα πάντα για τον εαυτό σας για να αρχίσετε να σας αγαπάτε. Αφήστε τον σημερινό σας εαυτό σας να ζήσει χωρίς να περιμένετε διακαώς να γίνει κάποιος άλλος.
Συντάκτης: Φραγκούλα Χατζηαγόρου
