Παραμονή της 53ης επετείου του Πολυτεχνείου, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ρωτήθηκε στα Παραπολιτικά 90,1 αν υπήρξαν νεκροί κατά την εξέγερση. «Παραμένω πιστός στο πόρισμα Τσεβά που βγήκε επί υπουργίας Ε. Αβέρωφ. Πάρτε το και διαβάστε το να σας λυθούν οι ιστορικές απορίες», απάντησε. Ας το διαβάσουμε, λοιπόν.
Ο Τσεβάς γράφει ότι «ουδείς απολύτως εκ των σπουδαστών του Πολυτεχνείου εφονεύθη κατά το ανωτέρο τριήμερον», επικαλούμενος έγγραφο της Συγκλήτου. Η φράση αφορά τους σπουδαστές του συγκεκριμένου ιδρύματος. Στη σελίδα 25 ο ίδιος καταγράφει 15 επισήμως ανακοινωθέντες νεκρούς και 3 ακόμη που βεβαιώθηκαν από την έρευνα, καθώς και τουλάχιστον 16 επιπλέον περιπτώσεις που θεωρεί ότι προκύπτουν βάσιμα. Η δικαστική διερεύνηση συνεχίστηκε και, το 1975, ο αντιεισαγγελέας Ιωάννης Ζαγκίνης πρότεινε την παραπομπή των κατηγορουμένων για 23 ανθρωποκτονίες και 126 απόπειρες ανθρωποκτονίας. Χρόνια αργότερα, η ιστορική έρευνα του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών δημοσίευσε αναλυτικό κατάλογο 24 τεκμηριωμένων περιπτώσεων. Νεότερα δημοσιεύματα που παραπέμπουν στη συνέχεια της έρευνάς του ανεβάζουν τον αριθμό στις 26.
Ο Διομήδης Κομνηνός ήταν 17 χρονών. Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου βρισκόταν μαζί με άλλους διαδηλωτές στη διασταύρωση της Αβέρωφ με τη Μάρνη, όταν δέχτηκε σφαίρα στην καρδιά από πυρά της φρουράς του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Το επόμενο μεσημέρι, στου Ζωγράφου, ο Δημήτρης Θεοδώρας, πεντέμισι χρονών, διέσχιζε τον δρόμο μαζί με τη μητέρα του όταν χτυπήθηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά στρατιωτικής περιπόλου. Στις 18 Νοεμβρίου, στη γωνία Πατησίων και Στουρνάρη, ο συνταγματάρχης Νικόλαος Ντερτιλής πυροβόλησε στο κεφάλι τον 20χρονο ηλεκτρολόγο Μιχάλη Μυρογιάννη, ο οποίος πέθανε την ίδια μέρα. Τρεις άνθρωποι, σε τρία διαφορετικά σημεία της Αθήνας, μέσα στην ίδια επιχείρηση καταστολής.
Και κάπου εδώ αρχίζει η ετήσια επιθεώρηση του πεζοδρομίου. Μέσα στην αυλή ή έξω από την πύλη; Στην Πατησίων ή λίγο πιο πέρα; Η ακριβής θέση έχει σημασία για τον ιστορικό και για το δικαστήριο. Σε βοηθά να βρεις από πού έπεσαν οι πυροβολισμοί, ποιος πυροβόλησε και ποιος βρέθηκε απέναντί του. Γίνεται γελοίο όταν η ίδια λεπτομέρεια επιστρατεύεται για να παρουσιαστεί μια αιματηρή καταστολή σαν κάτι που συνέβη δίπλα στην εξέγερση, περίπου κατά σύμπτωση. Λες και η χούντα, αφού έριξε την πύλη με το τανκ, όφειλε να πυροβολεί εντός οικοπέδου για να της χρεώσουμε τους νεκρούς.
Υπάρχει και μια άλλη ευκολία σ’ αυτή την κουβέντα. Κάθε φορά που όλα περιορίζονται στην πύλη, από το κάδρο φεύγουν οι άνθρωποι που διαδήλωναν στους γύρω δρόμους, όσοι περνούσαν από εκεί, ακόμη κι ένα παιδί που κρατούσε το χέρι της μάνας του στου Ζωγράφου. Η ιστορική καταγραφή δείχνει ακριβώς πόσο μακριά έφτασε η καταστολή. Κι όταν ένας υπουργός παραπέμπει στο πόρισμα Τσεβά, η στοιχειώδης απαίτηση είναι να μας πει τι κατέγραψε ο Τσεβάς. Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, ακόμη μετράμε την απόσταση των νεκρών από τα κάγκελα. Τι ντροπή!
Και για να ακριβολογούμε, εδώ θα βρείτε λέξη προς λέξη το πόρισμα Τσεβά.