Ένα σαφάρι στην κεντρική Αφρική κατέληξε με τον πιο βίαιο τρόπο, όταν ο 75χρονος Αμερικανός εκατομμυριούχος Έρνι Ντόσιο έχασε τη ζωή του έπειτα από επίθεση αγέλης ελεφάντων στη Γκαμπόν. Ο Ντόσιο, ιδιοκτήτης αμπελώνα στην Καλιφόρνια και γνωστός για την ενασχόλησή του με το κυνήγι μεγάλων θηραμάτων, είχε ταξιδέψει στην περιοχή για μια εμπειρία που κοστολογείται περίπου στα 40.000 δολάρια. Στόχος του ήταν ένα σπάνιο είδος αντιλόπης του δάσους, το yellow-backed duiker.
Εν τέλει, τι γίνεται όταν η φύση μετατρέπεται σε «εμπειρία»; Τι γίνεται όταν κάτι εξ ορισμού μη διαχειρίσιμο, προσαρμόζεται με το ζόρι στον άνθρωπο, κι εκείνος προσπαθεί να την εντάξει σε ένα πακέτο πολυτελείας;
Οι ελέφαντες, ιδιαίτερα στο φυσικό τους περιβάλλον, δεν είναι τα ήρεμα, σχεδόν «τουριστικά» ζώα που πολλοί έχουν στο μυαλό τους. Πρόκειται για ζώα με έντονο ένστικτο προστασίας, υψηλή αντίληψη κινδύνου και συλλογική αντίδραση. Όταν αισθανθούν απειλή —ειδικά μέσα σε πυκνή βλάστηση όπου η ορατότητα είναι περιορισμένη— η αντίδραση μπορεί να είναι άμεση και βίαιη. Και σε τέτοιες περιπτώσεις, ο άνθρωπος δεν έχει το πάνω χέρι.
Κάπως έτσι, ασφαλώς η ανθρώπινη αίσθηση ελέγχου καταρρέει όταν βρεθεί εκτός των ορίων της. Στο πλαίσιο ενός οργανωμένου σαφάρι, με κόστος δεκάδων χιλιάδων δολαρίων, δημιουργείται συχνά η εντύπωση ότι όλα είναι προβλέψιμα. Ότι υπάρχει μια μορφή «ασφάλειας» ακόμα και μέσα στην άγρια φύση. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Παράλληλα, δεν μπορεί να αγνοηθεί και η άλλη πλευρά της ιστορίας: η ολοένα και πιο έντονη τάση ενός μέρους της παγκόσμιας ελίτ να επενδύει σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Το κυνήγι μεγάλων θηραμάτων σε πολλές περιπτώσεις λειτουργεί ως σύμβολο ισχύος, πρόσβασης και ελέγχου — μια εμπειρία που υπόσχεται «επιστροφή στο ένστικτο», αλλά μέσα σε ένα αυστηρά οργανωμένο και ακριβοπληρωμένο πλαίσιο.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η λογική βασίζεται σε μια αντίφαση. Από τη μία πλευρά, επιχειρεί να φέρει τον άνθρωπο πιο κοντά στην άγρια φύση. Από την άλλη, αντιμετωπίζει αυτή τη φύση ως κάτι που μπορεί να αγοραστεί, να ελεγχθεί, να «κατακτηθεί». Η φύση, όμως, δε λειτουργεί με όρους συναλλαγής. Δεν αναγνωρίζει οικονομική επιφάνεια, ούτε εμπειρία. Δεν κάνει εξαιρέσεις. Η ισορροπία της βασίζεται σε κανόνες που δε διαπραγματεύονται και, όταν αυτοί παραβιάζονται, η αντίδραση είναι άμεση και απότομη, πολλές φορές μοιραία.
Ο θάνατος του Ντόσιο δεν είναι κάτι που μπορεί να απλοποιηθεί σε μια ειρωνική αντιστροφή ρόλων, τύπου «ο κυνηγός έγινε θήραμα». Είναι, όμως, μια σκληρή εικόνα του τι συμβαίνει όταν η ανθρώπινη επιθυμία για έλεγχο συναντά έναν κόσμο που δεν ελέγχεται.
Και τελικά, όσο κι αν προσπαθούμε να φέρουμε τη φύση στα μέτρα μας, εκείνη συνεχίζει να λειτουργεί με τους δικούς της όρους. Και δεν κάνει πίσω.
