Υπάρχουν χώρες όπου οι γονείς στέλνουν τα κοριτσάκια τους στο μπαλέτο για να μάθουν να στέκονται στις μύτες των ποδιών τους. Και υπάρχουν χώρες όπου τα κορίτσια πρέπει πρώτα να μάθουν να στέκονται απέναντι στον φόβο τους. Όχι επειδή θέλουν να κάνουν κάτι επικίνδυνο. Επειδή θέλουν να χορέψουν. Καλώς ήρθατε στο Ιράν. Στον 21ο αιώνα, παρακαλώ. Εκεί όπου μια γυναίκα μπορεί να χρειάζεται να κλείσει τις κουρτίνες και να βεβαιωθεί πως κανείς δεν την παρακολουθεί, προκειμένου να κάνει κάτι τόσο απλό όσο ένα μάθημα μπαλέτου.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η Τάρα Γκασεμιέ. Μια Ιρανοαμερικανίδα μπαλαρίνα, γνωστή ως «Περσικός Κύκνος», που αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την τέχνη της για να προσφέρει σε άλλες γυναίκες κάτι που η ίδια θεωρεί αυτονόητο. Τη δυνατότητα να χορεύουν.
View this post on Instagram
Η Τάρα μεγάλωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχοντας ιρανικές ρίζες, και ακολούθησε επαγγελματική πορεία στο κλασικό μπαλέτο. Έγινε η πρώτη Ιρανοαμερικανίδα κορυφαία χορεύτρια του Golden State Ballet, όμως η καριέρα της δεν περιορίστηκε στις παραστάσεις και στα χειροκροτήματα. Μέσα από την πρωτοβουλία Dancers of Iran, που συνδέει χορευτές εντός και εκτός της χώρας, άρχισε να διδάσκει μπαλέτο διαδικτυακά σε ανθρώπους που ζουν στο Ιράν, χρησιμοποιώντας διακριτικά δίκτυα επικοινωνίας για την προστασία τους.
Γιατί στο Ιράν ο χορός, ιδιαίτερα όταν εκτελείται δημόσια από γυναίκες, αντιμετωπίζει αυστηρούς περιορισμούς. Μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, το Εθνικό Μπαλέτο της χώρας διαλύθηκε και μια ολόκληρη καλλιτεχνική παράδοση βρέθηκε στο περιθώριο. Μια χώρα που κάποτε διέθετε επαγγελματικό συγκρότημα μπαλέτου έφτασε στο σημείο οι χορεύτριές της να αναζητούν τρόπους να εξασκηθούν μακριά από αδιάκριτα βλέμματα.
Ας σταθούμε λίγο στον παραλογισμό. Μια γυναίκα μπορεί να χρειάζεται μυστικότητα για να μάθει να χορεύει. Δεν κρατάει όπλο. Δεν απειλεί κανέναν. Δε σχεδιάζει κάποιο έγκλημα. Προσπαθεί απλώς να κρατήσει την ισορροπία της πάνω σε δύο πουέντ. Κι όμως, ακόμη κι αυτό μπορεί να την εκθέσει σε κίνδυνο.
Τι ακριβώς φοβάται, λοιπόν, μια εξουσία από μια γυναίκα που χορεύει; Την κίνησή της; Τη μουσική; Ή μήπως το γεγονός ότι, έστω για μερικά λεπτά, το σώμα της υπακούει αποκλειστικά στην ίδια; Γιατί τελικά το πρόβλημα δεν είναι το μπαλέτο. Είναι η επιλογή. Το δικαίωμα μιας γυναίκας να αποφασίζει πώς θα κινηθεί, πώς θα εκφραστεί και τι θα κάνει με το σώμα της, χωρίς να χρειάζεται την έγκριση κανενός.
Η Τάρα δεν περιορίστηκε στα διαδικτυακά μαθήματα. Δημιούργησε το έργο The White Feather, εμπνευσμένο από την ιστορία του Εθνικού Μπαλέτου του Ιράν, επιχειρώντας να κρατήσει ζωντανή μια καλλιτεχνική κληρονομιά που διακόπηκε βίαια. Παράλληλα, χρησιμοποιεί τη δημόσια παρουσία της για να αναδείξει τη θέση των γυναικών στη χώρα καταγωγής της.
Και αυτή η δράση δεν υπήρξε χωρίς συνέπειες. Η ίδια έχει αποκαλύψει ότι ο λογαριασμός της στο Instagram παραβιάστηκε και ότι δέχτηκε απόπειρα εκβιασμού. Αν και δεν έχει αποδειχθεί ποιος βρισκόταν πίσω από την επίθεση, η Τάρα εξέφρασε την ανησυχία της για την ασφάλεια των μαθητριών της και αναγκάστηκε να διακόψει προσωρινά τα μαθήματα. Σκεφτείτε το λίγο. Μια δασκάλα μπαλέτου να ανησυχεί μήπως ένα μάθημα χορού θέσει ανθρώπους σε κίνδυνο.
Εμείς συζητάμε αν ένα παιδί πρέπει να ξεκινήσει μπαλέτο στα τέσσερα ή στα έξι. Αν η σχολή είναι καλή, αν η στολή είναι ακριβή, αν θα προλάβει την παράσταση του καλοκαιριού. Κάπου αλλού, το ερώτημα μπορεί να είναι αν θα καταφέρει να παρακολουθήσει το μάθημα χωρίς να το μάθει κανείς. Και όχι, αυτό δεν είναι μια χαριτωμένη ιστορία για τη δύναμη της τέχνης. Ούτε κάτι που πρέπει να το περιγράψουμε με ρομαντισμό, επειδή μια γυναίκα επιμένει να χορεύει παρά τις δυσκολίες. Είναι μια ιστορία για το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο έλεγχος πάνω στο γυναικείο σώμα. Για το πόσο εύκολα μια προσωπική επιλογή μπορεί να μετατραπεί σε ζήτημα απαγορεύσεων και επιτήρησης.
Η Τάρα ονειρεύεται κάποτε να χορέψει στην Τεχεράνη και να δει το ιρανικό μπαλέτο να αποκτά ξανά τη θέση του στη δημόσια καλλιτεχνική ζωή. Ένα όνειρο που σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση θα ακουγόταν σαν ένας απολύτως φυσιολογικός επαγγελματικός στόχος. Εδώ, όμως, αποκτά άλλη βαρύτητα.
Γιατί η ελευθερία δε μετριέται μόνο με όσα επιτρέπεται να πεις. Μετριέται και με όσα επιτρέπεται να κάνεις. Με το αν μπορείς να βγεις στον δρόμο, να εκφραστείς, να κινηθείς, να χορέψεις χωρίς να φοβάσαι.
Και όσο υπάρχουν γυναίκες που πρέπει να κρύβονται για να κάνουν κάτι τόσο αθώο, ας μην προσπαθούμε να παρουσιάζουμε το θάρρος τους σαν μια όμορφη ιστορία που μας συγκινεί για λίγα λεπτά. Δεν είναι ρομαντικό να χρειάζεσαι θάρρος για να χορέψεις. Είναι εξοργιστικό να ζεις σε μια πραγματικότητα που σου το απαιτεί.
Συντάκτης: Βίκυ Παναγοπούλου
