Η υψηλή αντίληψη κι η συστηματική παρατήρηση είναι πολύτιμα εφόδια για την αποτελεσματική διαχείριση της καθημερινότητας. Οι συγκεκριμένες δεξιότητες, που όλοι τις έχουμε βιώσει, μας επιτρέπουν να επεξεργαζόμαστε τα δεδομένα γύρω μας με ταχύτητα και μας εξασφαλίζουν ένα σαφές προβάδισμα στις κοινωνικές και προσωπικές μας επαφές.
Ενώ οι περισσότεροι αρκούνται στην πρόχειρη ανάγνωση των καταστάσεων, η οξυδέρκεια εμβαθύνει στη συγκρότηση των γεγονότων. Είναι σπουδαία υπόθεση να μετατρέπουμε τα συνηθισμένα ερεθίσματα σε αξιοποιήσιμη γνώση και να μας δίνουμε άμεσες λύσεις. Ακολουθούν έξι πλεονεκτήματα που προκύπτουν απ’ αυτή τη μεθοδική στάση ζωής.
1. Όσα αγνοείς κι επιβάλλεται να γνωρίζεις
Η πλειοψηφία των ανθρώπων εστιάζει αποκλειστικά σε όσα λέγονται εκείνη τη στιγμή. Εντούτοις, εκείνος με αυξημένη αντίληψη επικεντρώνεται σε όσα σκοπίμως παραλείπονται. Διακρίνει το κενό ανάμεσα στις λέξεις και τις κινήσεις του προσώπου και του σώματος.
Για παράδειγμα, εάν ένας φίλος λέει πως «είναι καλά», ενώ το βλέμμα του αποφεύγει την επαφή κι οι κινήσεις του είναι νευρικές, συλλαμβάνει την πραγματικότητα που βρίσκεται πίσω απ’ την όψη του. Η παρατήρηση των λεπτομερειών τού επιτρέπει να δώσει βοήθεια, αφού έχει διακρίνει δεδομένα που κάποιοι άλλοι θα τα πουν ασήμαντα και θα τα προσπεράσουν.
2. Πρόβλεψη εξελίξεων πριν συμβεί το οτιδήποτε
Η αντίληψη είναι κι ένας προσομοιωτής που προβλέπει την εξέλιξη των συνθηκών προτού αυτές γίνουν εμφανείς. Ο παρατηρητικός άνθρωπος συνδέει ασύνδετα μεταξύ τους στοιχεία και διακρίνει τις πρώιμες ενδείξεις μιας αλλαγής.
Σκέψου την περίπτωση που κάποιος καταλαβαίνει τη σταδιακή δυσφορία στο κλίμα μιας παρέας πριν ξεσπάσει μια παρεξήγηση. Ενεργεί προληπτικά προσπαθώντας να βρει την κατάλληλη ισορροπία, για να ηρεμήσουν, κι αποφεύγει παγίδες που για τους λοιπούς φαίνονται αναπόφευκτες.
Η χρονική υπεροχή του εξασφαλίζει την ωριμότητα, αφού έχει ήδη προετοιμαστεί για την «επόμενη σκηνή», ενώ οι υπόλοιποι παλεύουν ακόμα να καταλάβουν την παρούσα.
3. Ανθεκτικότητα στη συναισθηματική πίεση
Ο παρατηρητικός άνθρωπος έχει ένα ισχυρό φίλτρο κρίσης απέναντι στις τεχνικές επιρροής που συναντάμε κυρίως στις κοινωνικές μας συναναστροφές. Προσλαμβάνει ακαριαία την προσπάθεια ενός γνωστού να τον κάνει να νιώσει ενοχές.
Εστιάζει στη μέθοδο πίσω απ’ τη συμπεριφορά κι ουδόλως στο συναίσθημα που επιχειρεί να του προκαλέσει. Η συναισθηματική θωράκιση προκύπτει απ’ την ψυχρή ανάλυση των κινήτρων. Και το πιθανότερο είναι πως θ’ απομακρυνθεί χωρίς δεύτερες σκέψεις.
Έτσι, στέκεται ακλόνητος μπροστά σε επικοινωνιακά τεχνάσματα και διατηρεί την αυτοκυριαρχία του, αποφεύγοντας δεσμεύσεις που ουδέποτε επιθυμούσε.
4. Παρέμβαση μόνο όταν χρειάζεται
Η εκ βαθέων κατανόηση καθοδηγεί προς την ορθολογική χρήση των λόγων και των πράξεών μας. Ο σκεπτόμενος ξέρει με ακρίβεια πού βρίσκεται ο μοχλός που θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα με τη λιγότερη δυνατή προσπάθεια.
Σε μια οικογενειακή συζήτηση που τείνει να εξελιχθεί σε μια στερεοτυπική κι υποτιμητική ανταλλαγή λόγων που παραπέμπουν σε άλλες εποχές, επιλέγει μια καίρια κι ήρεμη παρέμβαση την κατάλληλη στιγμή.
Αντί ν’ αναλώνεται σε φλύαρες κινήσεις, ασκεί εστιασμένη επιρροή που δε θίγει κανέναν και ταυτόχρονα τους βάζει όλους στη θέση τους. Η παρατηρητικότητα υποδεικνύει τη χρυσή ευκαιρία που αυτοί που κάθονται στο τραπέζι κινδυνεύουν να τη χάσουν.
Με μια μόνο φράση επιτυγχάνει αποτελέσματα που τρίτοι δε θα καταφέρουν να φτάσουν ακόμα και μετά από επίπονες προσπάθειες. Η παρέμβασή του χαρακτηρίζεται από ποιότητα και αποτελεσματικότητα. Ύστερα, κερδίζει τον σεβασμό των γύρω του χωρίς περιττές εντάσεις.
5. Ενσυναίσθηση χωρίς ταύτιση
Ένα ακόμη πλεονέκτημα της παρατηρητικότητας είναι πως επιτρέπει την πλήρη επίγνωση της ψυχικής κατάστασης του ανθρώπου απέναντί μας, δίχως ωστόσο την απορρόφηση της αποσταθεροποιητικής ενέργειας.
Όταν ένας συνάδελφος εκφράζει τα παράπονά του, ο παρατηρητικός «διαβάζει» τα λεγόμενά του ως αντικειμενικό δεδομένο. Δίνει λύσεις με καθαρό μυαλό, χωρίς να αμελεί να παραμένει προστατευμένος στο οχυρό της λογικής του.
Αποφεύγει τη συναισθηματική εξουθένωση που προκαλεί η ολοκληρωτική ταύτιση και διατηρεί την προσωπική του ασφάλεια. Θα πασχίσει να καθορίσει αποτελέσματα που θα ικανοποιήσουν και τα δύο μέρη. Είναι μια τίμια στάση που συνδυάζει την ανθρωπιά με την απαραίτητη απόσταση.
6. Όσα αποκαλύπτει ο χρόνος
Τέλος, για τον άνθρωπο που ’χει επενδύσει στην αντίληψη, η ζωή έχει υψηλή ευκρίνεια. Ακόμα και στις πιο κοινότοπες στιγμές.
Κατά τη διάρκεια μιας αναμονής στην ουρά, ο χρόνος ουδέποτε είναι χαμένος για εκείνον. Το μυαλό του αποτυπώνει πολλαπλάσια επίπεδα πραγματικότητας, αφού παρατηρεί τις αντιδράσεις των περαστικών και τις λεπτομέρειες του περιβάλλοντος.
Τι κερδίζει; Λεπτομέρειες που θα του φανούν χρήσιμες αργότερα και φυσικά τον μη εκνευρισμό του για την αναμονή. Προσλαμβάνει ένα είδος αισθητηριακής εμπειρίας που κάνει την καθημερινότητά του πηγή έμπνευσης.
Ουσιαστικά ζει περισσότερο στο ίδιο χρονικό διάστημα, αφού ανακαλύπτει νόημα εκεί που κάποιος άλλος βιώνει πλήξη.
Συντάκτης: Δημήτρης Μπότης
