Ο Δανός σεφ René Redzepi, ο άνθρωπος που για περισσότερα από είκοσι χρόνια θεωρούνταν το δημιουργικό μυαλό πίσω από το θρυλικό εστιατόριο Noma, ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το νέο pop-up project του εστιατορίου στο Λος Άντζελες. Η απόφαση έρχεται μετά την επανεμφάνιση σοβαρών καταγγελιών για τη συμπεριφορά του απέναντι σε εργαζόμενους.
Το project αφορούσε μια σειρά αποκλειστικών δείπνων στο Λος Άντζελες, με κόστος περίπου 1.500 δολάρια ανά άτομο, που επρόκειτο να ξεκινήσει στις 11 Μαρτίου. Ωστόσο, η δημοσιοποίηση νέων μαρτυριών για περιστατικά κακοποιητικής συμπεριφοράς φαίνεται ότι οδήγησε τον διάσημο σεφ στην απόφαση να αποσυρθεί από την πρωτοβουλία.
View this post on Instagram
Η δημόσια συγγνώμη
Σε βίντεο που ανάρτησε στο Instagram, ο Ρετζέπι εμφανίζεται να ζητά συγγνώμη από την ομάδα του. Στο απόσπασμα δηλώνει πως δεν πιστεύει ότι όσα έχουν καταγγελθεί «αντιπροσωπεύουν την ομάδα μας» και προσθέτει ότι αποχωρεί προκειμένου το προσωπικό να νιώθει «100% ασφαλές».
Στη λεζάντα της ανάρτησης παραδέχεται ότι οι τελευταίες εβδομάδες έφεραν ξανά στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο διοίκησε το εστιατόριο στο παρελθόν. Αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει προσπάθειες αλλαγής της κουλτούρας του Noma τα τελευταία χρόνια, όμως σημειώνει πως «μια συγγνώμη δεν αρκεί» για να διορθώσει όσα έχουν συμβεί.
Μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες στο τιμόνι του εστιατορίου, ανακοίνωσε ότι αποχωρεί για να αφήσει την ηγεσία στους επικεφαλής της ομάδας, ενώ παράλληλα παραιτήθηκε και από το διοικητικό συμβούλιο του μη κερδοσκοπικού οργανισμού MAD, τον οποίο ίδρυσε το 2011.
Παρά την αποχώρησή του, ο ίδιος τόνισε ότι το Noma θα συνεχίσει κανονικά το project στο Λος Άντζελες και ότι η ομάδα του εστιατορίου είναι «η ισχυρότερη και πιο εμπνευσμένη που υπήρξε ποτέ».
View this post on Instagram
Οι καταγγελίες
Η συζήτηση γύρω από το εργασιακό περιβάλλον στο Noma αναζωπυρώθηκε μετά από άρθρο της The New York Times, το οποίο βασίστηκε σε μαρτυρίες 35 πρώην εργαζομένων του εστιατορίου.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες, μεταξύ 2009 και 2017 σημειώθηκαν περιστατικά ψυχολογικής κακοποίησης, δημόσιας ταπείνωσης και εκφοβισμού. Μαρτυρίες αναφέρουν ακόμη σωματικές επιθέσεις, όπως γροθιές, κλωτσιές και απειλές ή αντίποινα στον χώρο εργασίας.
Το νήμα της υπόθεσης άρχισε να ξετυλίγεται όταν ο πρώην εργαζόμενος του εστιατορίου Τζέισον Ιγκνάσιο Γουάιτ δημοσίευσε μια ανάρτηση τον προηγούμενο μήνα, η οποία οδήγησε στη δημοσιογραφική έρευνα και στην επαναφορά παλαιότερων καταγγελιών.
Ένα περιστατικό που έγινε σύμβολο της κουλτούρας φόβου
Ένα από τα περιστατικά που περιγράφονται στο ρεπορτάζ αφορά ένα βράδυ του Φεβρουαρίου του 2014, κατά τη διάρκεια ενός πολυάσχολου δείπνου στο Noma της Κοπεγχάγης. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο Ρετζέπι φέρεται να διέταξε όλο το προσωπικό της κουζίνας να βγει έξω στο κρύο μαζί του. Αφορμή ήταν ένας νεαρός σού-σεφ που είχε βάλει μουσική techno μέσα στην κουζίνα – ένα είδος που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο σεφ δεν συμπαθούσε.
Περίπου 40 μάγειρες στάθηκαν γύρω από τους δύο άνδρες, ενώ ο Ρετζέπι φέρεται να χλεύαζε τον εργαζόμενο και να τον χτυπούσε στα πλευρά μέχρι να τον αναγκάσει να κάνει μια ταπεινωτική δήλωση μπροστά σε όλους. Μετά το περιστατικό, η ομάδα επέστρεψε στην κουζίνα και συνέχισε τη δουλειά της.
Ένας θρύλος της γαστρονομίας με βαριά σκιά
Ο Ρενέ Ρετζέπι θεωρείται μια από τις πιο επιδραστικές μορφές της σύγχρονης γαστρονομίας. Από το 2004, το Noma άλλαξε την εικόνα της σκανδιναβικής κουζίνας και έγινε διεθνές σημείο αναφοράς.
Το εστιατόριο έχει βραβευτεί με τρία αστέρια Michelin και έχει αναδειχθεί πέντε φορές το καλύτερο εστιατόριο στον κόσμο στη λίστα “World’s 50 Best Restaurants”. Για τη συμβολή του στην ανάδειξη της Δανίας ως γαστρονομικού προορισμού, ο Ρετζέπι έχει τιμηθεί ακόμη και με τίτλο ιππότη από τη βασίλισσα της χώρας.
Το 2013, ο διάσημος σεφ και παρουσιαστής Anthony Bourdain τον είχε χαρακτηρίσει «χωρίς αμφιβολία τον πιο επιδραστικό και σημαντικό σεφ στον κόσμο».
Παρά τη φήμη και τις διακρίσεις, οι νέες αποκαλύψεις επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα δύσκολο ερώτημα για τον κόσμο της υψηλής γαστρονομίας: πόσο συχνά η δημιουργική ιδιοφυΐα συμβαδίζει με ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον – και πόσο αργεί ο κλάδος να το αναγνωρίσει.
