Γιατί οι ευφυείς γυναίκες πονάνε -κυριολεκτικά και μεταφορικά- με το no contact;

Ο παγκόσμιος πληθυσμός κυμαίνεται μεταξύ 8,15 με 8,23 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Σύμφωνα με τα στοιχεία οι γυναίκες αποτελούν ελαφρώς λιγότερο από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή περίπου 3,96 δισεκατομμύρια. Φανταστείτε λοιπόν πως παράλληλα υπάρχουν 3,96 δισεκατομμύρια διαφορετικοί ψυχισμοί που επηρεάζονται από κοινωνικούς, πολιτιστικούς ή ορμονικούς παράγοντες, οικογενειακά περιβάλλοντα, συναισθηματικά τραύματα, διαπροσωπικές σχέσεις, ψηφιακή εποχή και social media, εκπαιδευτικοί και υπαρξιακοί παράγοντες, κοινωνικές ανισότητες και διακρίσεις, πνευματικοί και αξιακοί παράγοντες και η λίστα αν συνεχίσω δεν σταματάει. Μέσα σε όλα αυτά όμως σύμφωνα με έρευνες υπάρχει κάτι που αξίζει να του δώσουμε ιδιαίτερη βαρύτητα και αυτό είναι πως οι γυναίκες με υψηλή γνωστική ικανότητα, αυξημένη αναλυτική σκέψη και έντονη συναισθηματική επεξεργασία μπορεί να βιώνουν πιο έντονα ορισμένες ψυχολογικές καταστάσεις, όπως είναι και το «no contact» από τον άνθρωπο που συνδέθηκαν περισσότερο.

Όμως πάμε να τα πιάσουμε από την αρχή και να σας οδηγήσω μέσα στον συλλογισμό και το μυαλό μου.

Πιστεύω πως υπάρχουν γυναίκες στον τομέα των σχέσεων που μπορούν να δεχτούν ένα τέλος και να συνεχίσουν την ζωή τους σχεδόν αμέσως χωρίς φαινομενικά να «χάνουν χρόνο» για περιττά δράματα. Και υπάρχουν και εκείνες οι γυναίκες που όταν κάποιος εξαφανίζεται ξαφνικά από την ζωή τους, δεν βιώνουν απλώς μια απογοήτευση ή μια στεναχώρια αλλά έναν εσωτερικό συναγερμό. Αν το περιέγραφα με μια λέξη θα έλεγα πως παθαίνουν στην κυριολεξία ένα «κρασάρισμα» του ίδιου τους του νευρικού συστήματος.

Κι όσο κι αν ακούγεται υπερβολικό σε όσους δεν το έχουν ζήσει, η νευροεπιστήμη τα τελευταία χρόνια αρχίζει να εξηγεί γιατί αυτό το λεγόμενο «no contact» -η απότομη διακοπή δηλαδή της επικοινωνίας χωρίς εξήγηση- μπορεί να λειτουργήσει σχεδόν σαν νευρολογική απειλή, ειδικά σε ανθρώπους και κυρίως γυναίκες με υψηλή συναισθηματική και γνωστική ευφυία. Αυτό συμβαίνει διότι οι ιδιαίτερα ευφυείς γυναίκες δεν ψάχνουν απλώς έναν άνθρωπο, ψάχνουν να βρουν νόημα, συνέχεια και ερμηνεία. Ο εγκέφαλός τους δυσκολεύεται αφόρητα όταν μένει με ένα ανοιχτό ερώτημα.

Είναι γνωστό πως το ανθρώπινο μυαλό είναι φτιαγμένο να αναζητά μοτίβα και απαντήσεις. Όταν λοιπόν ένας δεσμός τελειώνει απότομα χωρίς διάλογο, χωρίς το πολυπόθητο από πολλούς closure, χωρίς μια ξεκάθαρη εξήγηση, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί κυριολεκτικά το σύστημα απειλής. Η αμυγδαλή που θεωρείται η περιοχή που σχετίζεται με τον φόβο και την επιβίωση, αντιλαμβάνεται το ξαφνικό συναισθηματικό κόψιμο σαν κίνδυνο και τότε ακριβώς είναι που ξεκινάει ο φαύλος κύκλος.

Το μυαλό μπαίνει σε μια εμμονική διαδικασία αναζήτησης απαντήσεων : «Τι μπορεί να έκανα λάθος;», «Γιατί εξαφανίστηκε;», «Ήταν άραγε αληθινό;», «Θα ξαναγυρίσει;», «Μήπως ήμουν υπερβολική;». Και άλλα τόσα αμέτρητα ερωτήματα που σκάνε σαν πυροτεχνήματα. Αυτό λοιπόν οφείλεται στο γεγονός πως οι ιδιαίτερα ευφυείς γυναίκες έχουν συνήθως αυξημένη ικανότητα ανάλυσης. Αυτό που κοινώς ονομάζουμε «overthinking» στην πραγματικότητα είναι ένας εγκέφαλος που δεν αντέχει τα κενά. Θέλει να καταλάβει, να οργανώσει τις πληροφορίες και να βρει αιτία και αποτέλεσμα. Μόνο που στο «no contact» δεδομένα δεν υπάρχουν παρά μόνο σιωπή. Και όταν υπάρχει συναισθηματικός δεσμός, η σιωπή δεν είναι ουδέτερη. Ο εγκέφαλος την βιώνει σαν στέρηση. Μάλιστα μελέτες έχουν δείξει πως ο κοινωνικός αποκλεισμός και η απόρριψη ενεργοποιούν τα ίδια νευρωνικά δίκτυα που ενεργοποιούνται και στον σωματικό πόνο. Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι λένε χαρακτηριστικά πως «πονάει το στήθος τους», πως δεν μπορούν να αναπνεύσουν και πως νιώθουν κυριολεκτικά άρρωστοι μετά από μια εξαφάνιση. Δεν είναι απλώς μεταφορικά λόγια, τουναντίον το σώμα καταγράφει την απώλεια σαν απειλή επιβίωσης.

Κι εδώ επιτρέψτε μου να πω, πως βρίσκεται το πιο ανησυχητικό σημείο.

Οι γυναίκες που έχουν μάθει να λειτουργούν μέσω λογικής, ελέγχου και αυτό-παρατήρησης, συχνά εγκλωβίζονται πιο βαθιά σε αυτό το μοτίβο. Γιατί δεν μπορούν να αποδεχτούν εύκολα κάτι που δεν «βγάζει νόημα». Έτσι, αντί να «πενθήσουν», να κλάψουν για έναν άνθρωπο, να μείνουν μέσα σε όλο αυτό το βίωμα, αρχίζουν να κυνηγούν μια απάντηση. Και ακριβώς αυτή η αναζήτηση γίνεται εθ1στική. Γιατί κάθε πιθανότητα επικοινωνίας δημιουργεί ντοπαμίνη και κάθε ειδοποίηση στο κινητό ενεργοποιεί προσδοκία, ενώ κάθε ανάμνηση γίνεται γι’ αυτές trigger. Αυτό το κάθε «ίσως» κρατάει το νευρικό σύστημα σε κατάσταση επιφυλακής.

Αυτός ο μηχανισμός φίλοι μου είναι σχεδόν ίδιος με αυτόν που παρατηρείται σε εθ1στικές συμπεριφορές. Γιατί όταν ένας άνθρωπος σου έδινε συναισθηματική ανταμοιβή και ξαφνικά εξαφανιστεί, ο εγκέφαλος βιώνει απότομη διακοπή της «χημικής σύνδεσης», και αυτό μεταφράζεται σε πτώση της ντοπαμίνης, απορρύθμιση της ωκυτοκίνης με αποτέλεσμα το σώμα να ζητάει αυτό που έχασε. Γι’ αυτό και πολλές φορές κάποιες γυναίκες ενώ ξέρουν λογικά πως πρέπει να φύγουν, συναισθηματικά νιώθουν ανίκανες να το κάνουν. Και όχι, σε καμία περίπτωση αυτό δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει απλώς πως το νευρικό τους σύστημα βρίσκεται σε υπέρ διέγερση.

Δυστυχώς όμως η σύγχρονη κουλτούρα αντιμετωπίζει συχνά αυτήν την κατάσταση με κλίσε του τύπου : «Απλώς ξεκόλλα και προχώρα», «Μην το σκέφτεσαι..», «Αν ήταν σωστός θα έμενε». Μόνο που ρε παιδιά ένας εγκέφαλος σε κατάσταση συναισθηματικής απειλής δεν ηρεμεί -sorry, κιόλας-, με motivational quotes! Αυτό που χρειάζεται είναι ρύθμιση, ασφάλεια και επανασύνδεση με τον εαυτό. Γιατί πίσω από την εμμονή με έναν άνθρωπο, με μια απάντηση, με μια αιτία, πολύ συχνά κρύβεται ο πανικός της εγκατάλειψης. Εκείνο το βαθύ τραύμα που ψιθυρίζει : «Αν φύγει, ίσως δεν αξίζω αρκετά».

Και με εκείνα και τα λίγα, το no contact σταματάει να αφορά κάποιον άλλον και αρχίζει να αφορά τη σχέση που έχουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό.

Το πραγματικό λοιπόν θεραπευτικό σημείο έρχεται όταν η γυναίκα αρχίζει να καταλαβαίνει κάτι πολύ σημαντικό : Ότι δεν χρειάζεται να εξηγήσει τα πάντα για να μπορέσει να συνεχίσει. Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που δεν φεύγουν επειδή δεν άξιζες αλλά φεύγουν επειδή δεν είχαν την ωριμότητα να μείνουν, δεν άντεξαν την οικειότητα και πολλές φορές επειδή η σιωπή ήταν πιο εύκολη από την ειλικρίνεια. Και να σας πω κάτι, όσο σκληρό κι αν ακούγεται, μερικές φορές η απουσία απάντησης είναι ήδη απάντηση. Γιατί η πραγματική δύναμη, αν με ρωτάτε, δεν βρίσκεται στο να καταφέρεις να μην νιώσεις πόνο αλλά στο να μην αφήσεις αυτόν τον πόνο να μετατραπεί σε αυτό-απόρριψη.

Ναι λοιπόν, οι ευφυείς γυναίκες βιώνουν πιο έντονα την σιωπή, ναι αναλύουν περισσότερο, ναι δυσκολεύονται περισσότερο να αφήσουν ανοιχτούς κύκλους, αλλά αυτή ακριβώς η βαθιά τους ικανότητα να αισθάνονται, να παρατηρούν και να ψάχνουν την αλήθεια είναι η μεγαλύτερή τους δύναμη. Γιατί όταν θεραπευτούν τελικά, δεν επιστρέφουν ποτέ ίδιες. Επιστρέφουν πιο επιλεκτικές, πιο συνειδητές, πιο προστατευμένες και κυρίως… πιο κοντά στον εαυτό τους. Κι ίσως εν τέλει αυτό είναι και το πιο σημαντικό, να μάθεις δηλαδή πως δεν χρειάζεσαι την παρουσία κάποιου για να επιβεβαιώσεις την αξία σου. Γιατί φίλη μου η αξία σου δεν μειώνεται κάθε φορά που κάποιος δεν είχε την ικανότητα να σε αγαπήσει σωστά και αυτό όταν το πιστέψεις και το αναγνωρίσεις έχεις κάνει ήδη το πρώτο γενναίο βήμα προς τον πολύτιμο εαυτό σου.