Αν ρωτήσεις κάποιον τι κάνει ένας εθελοντής πυροσβέστης, πιθανότατα θα σου απαντήσει κάτι ανάμεσα σε «σβήνει φωτιές» και «τρέχει μέσα στα δάση με μια μάνικα». Η αλήθεια όμως είναι λίγο πιο σύνθετη και αρκετά πιο ενδιαφέρουσα, διότι η καθημερινότητα ενός εθελοντή πυροσβέστη δεν μοιάζει με χολιγουντιανή ταινία δράσης, τουλάχιστον όχι κάθε μέρα.
Ο εθελοντής πυροσβέστης είναι ένας πολίτης που προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του στο Πυροσβεστικό Σώμα, έχοντας περάσει εκπαίδευση και συμμετέχοντας ενεργά σε επιχειρήσεις και δράσεις που αφορούν την πολιτική προστασία. Με απλά λόγια, είναι ο άνθρωπος που μπορεί το πρωί να πίνει καφέ στη δουλειά του και το απόγευμα να βρίσκεται σε μια πυρκαγιά, σε μια διάσωση ή σε μια πλημμύρα και κάπου εκεί συνειδητοποιείς ότι το multitasking έχει ξεφύγει λίγο.
Η καθημερινότητά του, τις περισσότερες φορές, μοιάζει απολύτως φυσιολογική. Το πρωί ξυπνά, πηγαίνει στη δουλειά του, απαντά σε emails, τρέχει για υποχρεώσεις, γκρινιάζει για την κίνηση και προσπαθεί να θυμηθεί αν άφησε ανοιχτό τον θερμοσίφωνα. Δεν ζει μόνιμα μέσα σε έναν πυροσβεστικό σταθμό ούτε κυκλοφορεί με σειρήνες. Είναι ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας που απλώς έχει επιλέξει να είναι διαθέσιμος όταν χρειαστεί.
Εκεί ακριβώς, ανάμεσα σε μια συνηθισμένη στιγμή, χτυπάει το τηλέφωνο. Μπορεί να είναι μια πυρκαγιά σε δασική περιοχή, ένα τροχαίο ατύχημα, μια κοπή δέντρου μετά από καταιγίδα ή μια παροχή βοήθειας σε κάποιον εγκλωβισμένο. Από τη στιγμή που θα υπάρξει συμβάν, η καθημερινότητα αλλάζει αυτόματα ταχύτητα. Ο καφές μένει μισός στο τραπέζι, το πρόγραμμα ακυρώνεται χωρίς δεύτερη σκέψη και ξεκινά η γνωστή διαδικασία: φοράει τα ατομικά μέσα προστασίας, δηλαδή στολή, εξοπλισμό, και αναχωρεί για τον σταθμό.
Εκεί είναι που η έννοια της ετοιμότητας αποκτά πραγματικό νόημα, γιατί ο εθελοντής πυροσβέστης δεν γνωρίζει ποτέ πότε θα χρειαστεί να δράσει. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ώρα που να βολεύει για μια φωτιά ούτε ιδανική στιγμή για μια διάσωση. Το συμβάν μπορεί να έρθει Κυριακή μεσημέρι, μέσα σε γιορτή, σε διακοπές ή στις 3 το πρωί, που μόλις κατάφερες να κοιμηθείς.
Και όμως, οι περισσότεροι που αγαπούν τον εθελοντισμό θα πάνε.
Οι αρμοδιότητές τους ποικίλλουν ανάλογα με την εκπαίδευση και τις ανάγκες της υπηρεσίας. Συμμετέχουν στην κατάσβεση πυρκαγιών, σε επιχειρήσεις διάσωσης, σε απεγκλωβισμούς, σε περιπολίες πυροπροστασίας και σε δράσεις πρόληψης. Πολλές φορές βοηθούν και σε φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες ή σεισμούς, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που θα κληθούν να συνδράμουν σε καταστάσεις που απαιτούν απλώς ψυχραιμία και παρουσία.
Και μπορεί η εικόνα του πυροσβέστη να συνδέεται κυρίως με τη φωτιά, αλλά στην πραγματικότητα η δουλειά περιλαμβάνει πολλά περισσότερα. Εκπαίδευση, ασκήσεις, συντήρηση εξοπλισμού, καθαρισμούς οχημάτων, αναφορές, ενημερώσεις και ατελείωτες ώρες αναμονής μέχρι να χρειαστεί δράση. Ναι, υπάρχει και γραφειοκρατία. Η φωτιά μπορεί να είναι θεαματική, αλλά κάποιος πρέπει να συμπληρώσει και τα χαρτιά μετά.
Το ιδιαίτερο με τους εθελοντές είναι ότι καλούνται να ισορροπήσουν δύο διαφορετικούς κόσμους. Από τη μία, η προσωπική και επαγγελματική ζωή και, από την άλλη, η ανάγκη να είναι διαθέσιμοι για κάτι απρόβλεπτο. Αυτό σημαίνει λιγότερο ελεύθερο χρόνο, αρκετή κούραση και πολλές στιγμές που το πρόγραμμα πάει… εντελώς αλλού.
Υπάρχει όμως και κάτι που δύσκολα εξηγείται σε όποιον δεν το έχει ζήσει: το αίσθημα της προσφοράς. Η αίσθηση ότι βρέθηκες εκεί που κάποιος σε χρειαζόταν, ότι βοήθησες, ακόμη και αν ήταν κάτι μικρό. Γιατί δεν είναι όλες οι επιχειρήσεις τεράστιες καταστροφές. Μερικές φορές μπορεί να είναι μια γάτα σε δέντρο, ναι, συμβαίνει ακόμα, ή ένας άνθρωπος που χρειάζεται βοήθεια μέσα στον πανικό.
Και φυσικά, όπως σε κάθε ομάδα που περνά δύσκολες καταστάσεις μαζί, δημιουργούνται δυνατοί δεσμοί. Οι βάρδιες, οι ασκήσεις και τα συμβάντα φέρνουν κοντά ανθρώπους εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους. Άλλος είναι υπάλληλος γραφείου, άλλος ηλεκτρολόγος, άλλος φοιτητής. Όταν όμως οι άνθρωποι αυτοί φοράνε τη στολή, όλοι λειτουργούν σαν ομάδα, με αρκετό χιούμορ επίσης, γιατί χωρίς αυτό δύσκολα βγαίνουν οι δύσκολες μέρες.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της καθημερινότητας ενός εθελοντή πυροσβέστη: η συνεχής εναλλαγή ανάμεσα στο απολύτως συνηθισμένο και στο εντελώς απρόβλεπτο, από τον καφέ και τη ρουτίνα, στην αδρεναλίνη και την ευθύνη μέσα σε λίγα λεπτά.
Και μπορεί οι περισσότεροι να μην το σκέφτονται στην καθημερινότητά τους, αλλά κάπου εκεί έξω υπάρχει πάντα κάποιος που, ενώ έκανε τη μέρα του κανονικά, φόρεσε ξαφνικά τη στολή του και έτρεξε εκεί όπου υπήρχε ανάγκη, χωρίς φώτα, χωρίς υπερήρωες και χωρίς soundtrack ταινίας. Μόνο με διάθεση να βοηθήσει. Στην τελική, ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο εντυπωσιακό από όλα.
Συντάκτης: Ράνια Λιάσκου
