Αν διαβάζεις αυτό το άρθρο από το κινητό σου τότε αναπόφευκτα δεν σκρολάρεις παράλληλα, κάνοντας online shopping, βλέποντας reelάκια ή ανεβάζοντας στόρι θαλασσάρας με χασταγκ “office for the day”. Όχι επειδή θες να συγκεντρωθείς στο κείμενο, προς Θεού! Απλώς επειδή χρειάζεσαι άλλο ένα κινητό αν θες να σκρολάρεις ταυτόχρονα. Αν τυχόν το έχεις πάει σε αυτό το λέβελ, είσαι μέγιστος μύστης και πιες μια αμστέλα στην υγειά μας! Είναι καλοκαίρι συνεπώς η τοποθέτηση προϊόντος ήτο αναπόφευκτη.
Δεν ξέρω αν το έχεις παρατηρήσει και εσύ, πάει ανάλογα με τη γενιά σου η αλήθεια είναι, μα οι ταινίες του σήμερα απέχουν παρασάγκας – που έλεγε και ο πατέρας μου – από εκείνες επί εποχών baby boomers και πίσω. Θα μου πεις, οι εποχές εξελίσσονται και όλα αλλάζουν τρόπο μάρκετινγκ, μορφή και στερεότυπα. Από τη μία είναι εξαιρετικό αυτό γιατί βλέπεις αλλαγές σε επίπεδο εξάλειψης σ3ξισμού σε πολλές περιπτώσεις. Πολλά σκληρά σκηνικά δεν κρύβονται πίσω από αστερόσκονη γιατί θέλουν γερό στομάχι να τα επεξεργαστεί και ίσως είναι καλύτερη η ωμή αφιλτράριστη αλήθεια γιατί το σοκ που σε κερνάει, ίσως είναι ένα γερό, απαραίτητο ταρακούνημα.
Η άλλη όψη του νομίσματος όμως είναι μια έντονη επανάληψη ultra distrurbing εικόνων οι οποίες όσο πιο ωμά και συχνά προβάλλονται, καταλήγουν να περνάνε σαν κάτι ολοένα και λιγότερο σοκαριστικό. Το μάτι συνηθίζει στο ζωώδες ένστικτο και εφόσον σκηνές ακραίας βίας, συνεχών σκοτwμών με εξονυχιστικές λεπτομέρειες σκηνοθετικά και χίλια δύο άλλα τζιζ σενάρια φαντάζουν πλέον mainsteamιές και θες κάτι ακόμα περισσότερο. Μέχρι πού όμως; Πού σταματάει η “περιέργεια” και ξεκινάει η αρρώστια;
Πέρα από το disturbing του πράγματος παρατηρείται πως οι ταινίες όσο πάνε σαν να χ@ζεύουν και απευθύνονται σε ανθρώπους που δεν έχουν ίχνος συγκέντρωσης εν ώρα προβολής. Φταίνε οι σκηνοθέτες και οι σεναριογράφοι όμως ή μήπως το κοινό που χ@ζεύει πρώτο; Κυριολεκτικά μιλώντας, σκέψου πόσες φορές βλέπεις ταινία ή σειρά στο σπίτι ή στο σινεμά και παράλληλα το doomscrolling πάει γόνα. Είναι λες και πλέον ασυναίσθητα το χέρι κάνει την κίνηση να πιάσει το κινητό ακόμα και αν βλέπεις μια ταινία που σε καραπορώνει. Αυτό είναι το δύσμοιρο φαινόμενο του “second screen viewing” που κάνει τους σκηνοθέτες και σεναριογράφους της νεότερης γενιάς να αναγκάζονται να επαναλαμβάνουν διαρκώς μέσα από διαλόγους που φαντάζουν κωμικοτραγικοί, την πλοκή ξανά και ξανά. Είχε βγεί ο Γιάγκος και τα λεγε στη Βίρνα αλλά τους κορόιδευαν. Ήταν όμως πολύ προχώ τελικά η “Λάμψη”.
Ο πρωταγωνιστής σου επαναλαμβάνει στη μέση της ταινίας πως και γιατί ο τριτομπατζανάκης του μπήκε φυλ@κή στην πρώτη σκηνή γιατί την ώρα που μιλούσε ο αφηγητής στο πρώτο πεντάλεπτο εσένα ολοκληρωνόταν η συναλλαγή σου στο vinted. ‘Οταν έπεσε το πρώτο φιλί μετά από 45 κύματα, έβλεπες hacks για το πως να διπλώνεις τα ρούχα σου αποτελεσματικά ώστε να έχει περισσότερο χώρο η ντουλάπα. Και όταν τραυματίστηκε το σκυλί της γειτόνισσας και έδειξαν ποιος κρυβόταν πίσω απ’την πλεκτάνη είχες αποφασίσει να απαντήσεις στο μήνυμα που αγνοούσες 2 μέρες. Η κατάσταση του second screen viewing είναι πραγματικά τόσο εξαπλωμένη που οι συντελεστές των ταινιών αποθαρρύνονται από το να γυρίσουν ταινίες με βάθος, πολύπλοκη πλοκή, βαθιά μηνύματα που πρέπει να αποκρυπτογραφήσεις φεύγοντας από το θερινό, γιατί απλούστατα προσπαθούν να σου κρατήσουν την προσοχή στην μεγάλη οθόνη τους παράλληλα με την προσοχή σου στην μικρή οθόνη σου.
Αυτός είναι ο βασικότερος λόγος για τον οποίο οι ταινίες έχουν γίνει πολύ λιγότερο μεταφορικές, απροκάλυπτες και αναμενόμενες. Οι άνθρωποι πλέον απολαμβάνουν πολύ περισσότερο το πιο σύντομου περιεχομένου βίντεο, παρά κάτι μακροσκελές που απαιτεί την απόλυτη αφοσίωσή τους προκειμένου να το καταλάβουν. Όσοι παρακολουθούν ταινίες στη σύγχρονη εποχή παρακολουθούν μόνο με το ένα μάτι, ακούν με το ένα αυτί και γενικά όλες οι αισθήσεις αφοσιώνονται σε ένα 50%. Έτσι όλες οι μεγάλες εταιρείες παραγωγής ταινιών δίνουν αυτή τη συγκεκριμένη οδηγία στους συντελεστές ταινιών για απλούστερα σενάρια και πολλαπλή επανάληψη πλοκής, το οποίο αν το καλοσκεφτεί κανείς είναι τουλάχιστον θλιβερό.
Οι ίδιες οι πλατφόρμες που χρησιμοποιούμε και οι συνήθειες μας μάς έχουν εκπαιδεύσει να αναζητούμε συνεχή διέγερση. Από το να βλέπουμε ένα πράγμα και να περιμένουμε πως θα εξελιχθεί αργά και σταθερά, πλέον η προσοχή μας είναι σε συνεχή εναλλαγή ερεθισμάτων γιατί απλούστατα η βαρεμάρα έχει γίνει σχεδόν ανυπόφορη. Είναι η ανία που πρέπει να έρθει ξανα στη μόδα και να μην ενοχοποιείται διαρκώς.
Ίσως αν άφηνες το κινητό πιό μακριά όταν θα έβαζες την επόμενη ταινία που θες να δεις έτσι ώστε να μην είναι τόσο εύκολη η αντανακλαστική κίνηση που θες να κάνεις τσεκάροντάς το. Δεν ξέρω αν θα πιάσει, θα το προσπαθήσω και εγώ και θα σου πω. Αλλά η εναλλαγή από την μόνη οθόνη που εμφανίστηκε τότε και ήταν η τηλεόραση που αν βαριόσουν απλά περίμενες να τελειώσουν οι διαφημίσεις ή άλλαζες κανάλι, μετά το internet που έδωσε περισσότερες επιλογές streaming, μετά το κινητό που ήταν ένα second screen που σε πόρωνε αργά αλλά σταθερά, μέχρι τα short reels που πλέον σου προσφέρουν ένα νέο ερέθισμα κάθε λίγα δεύτερα. Κάπως έτσι άρχισε να πέφτει αυτό το media ντόμινο.
Το monotasking δεν υπάρχει πια ούτε για δείγμα οπότε το multitasking, γίνεται multiviewing και πάει λέγοντας. Έρευνες δείχνουν πως ούτε το multitasking είναι ιδανικό και πως μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στο burnout. Θέλοντας να κάνεις πολλά ταυτόχρονα, συχνά καταλήγεις να μην κάνεις τίποτα από αυτά στο 100% του και βολεύεσαι με το να τελειώνεις γρηγορότερα. Το second screen viewing δεν είναι πρόβλημα συγκέντρωσης ή adhd. Είναι η αδυναμία μας να αφήσουμε κάτι να μας κρατήσει το ενδιαφέρον χωρίς να μας ζητάει συνεχώς την προσοχή. Δεν είναι πως βλέπουμε δυο οθόνες ταυτόχρονα. Αποφεύγουμε να κοιτάξουμε για πολλή ώρα ο,τιδήποτε. Και αυτό είναι μπόλικη τροφή για σκέψη.
Το second screen viewing είναι η εποχή μας σε μια μικρογραφία: δύο οθόνες ανοιχτές, αλλά καμία δεν μας έχει πραγματικά. Ίσως δεν κοιτάμε τη δεύτερη οθόνη γιατί βαριόμαστε την πρώτη. Ίσως την κοιτάμε επειδή φοβόμαστε τι συμβαίνει μέσα μας όταν για λίγα λεπτά, δεν υπάρχει τίποτα άλλο να κοιτάξουμε. Όπως όταν περιμένεις αυτό το κολλητάρι που πάντα αργεί και στο καφέ νιώθεις πως αν δεν χαζέψεις στο κινητό σου, όλοι μα όλοι έχουν στρέψει τα φώτα και την κάμερα σε σένα.
Συντάκτης: Daphne
