Μη μού πείτε ότι δεν ακούσατε ποτέ κάποιον, ειδικά μεγαλύτερο σε ηλικία, να παραπονιέται για πόνο στη μέση και δυσκολία στην κίνηση. Ή ακόμα καλύτερα, εσείς να παραπονεθήκατε μετά από κάποια κίνηση ή όταν σηκωθήκατε από τον καναπέ; Και μάλιστα να συνοδευτεί η ατάκα με τη γνωστή χαρακτηριστική κίνηση που περιλαμβάνει κράτημα της μέσης με τον αντίστοιχο μορφασμό.
Αν είναι, λοιπόν, κάτι στο οποίο όλοι συμφωνούμε, πέρα από το ότι η Αθήνα έχει κίνηση και το καλοκαίρι ζέστη, είναι το ότι οι άνθρωποι πονάνε τη μέση τους. Ο οποίος εμφανίζεται με εκνευριστικό τρόπο ακόμα κι όταν σκύβουμε για τα παπούτσια μας ή τα ψώνια. Και την ώρα που από μέσα μας βρίζουμε ό,τι βρισιά μάς έρχεται, αναρωτιόμαστε, φωναχτά συνήθως, για το ποιος ευθύνεται γι’ αυτόν τον σπαστικό πόνο.
Εγώ, πάντως, εξεπλάγην όταν έμαθα ότι η απάντηση είναι η εξέλιξη. Η γνωστή εξέλιξη, evolution που λένε και στα χωριά μας. Κλασικό παράδειγμα της εξέλιξης του ανθρώπινου σώματος είναι η αλλαγή στη σπονδυλική στήλη που ξεκίνησε πριν εκατομμύρια χρόνια. Οι πρόγονοί μας περπατούσαν πολύ διαφορετικά και η σπονδυλική τους στήλη προοριζόταν για στήριξη του κορμού και ήταν προσαρμοσμένη αναλόγως, δηλαδή στην κίνηση στα τέσσερα πόδια, ακόμα κι αν τα δύο πίσω πόδια είχαν περισσότερη δύναμη από τα μπροστινά.
Με την πάροδο του χρόνου (πολλών χρόνων κατ’ ακρίβεια) η φυσική βιολογική εξέλιξη οδήγησε σε μια τεράστια αλλαγή: ο άνθρωπος σηκώθηκε από τα τέσσερα πόδια και περπάτησε στα δύο. Η σημαντικότητα αυτής της αλλαγής επισημάνθηκε με την εμφάνιση και πρόοδο της επιστήμης, όταν όλα τα επιτεύγματα του ανθρώπου μπορούσαν να αξιολογηθούν.
Πλέον, τα χέρια ήταν ελεύθερα για όλων των ειδών εργασίες: γεωργικές, αγροτικές, οικιακές. Ταυτόχρονα, ο άνθρωπος μπορούσε να μεταφέρει αντικείμενα, να χειρίζεται εργαλεία, να κατασκευάζει από κοσμήματα μέχρι σπίτια, να ζωγραφίζει, να γράφει, να εργάζεται, να δημιουργεί.
Αναγκαστικά, η σπονδυλική στήλη έπρεπε να προσαρμοστεί. Αυτή είναι η σοφία και η μαγεία της βιολογίας και της ανθρώπινης εξέλιξης. Για να στηρίξει τον κορμό μας μετατράπηκε από οριζόντια «δοκό» σε κάθετη, με πολυεπίπεδο ρόλο. Να στηρίζει το σώμα και ταυτόχρονα να μάς επιτρέπει εύρος κινήσεων (να σκύβουμε, να περπατάμε, να τρέχουμε, να καθόμαστε, να οδηγάμε). Που για να είμαστε πολύ ειλικρινείς, δεν είναι και μια πολύ εύκολη δουλειά.
Είναι γι’ αυτό που συχνά διαμαρτύρεται και μάς κάνει να μην αντέχουμε τον πόνο. H σπονδυλική στήλη «αναγκάστηκε» να αποκτήσει κάποιες καμπύλες για να διατηρηθεί η ισορροπία ενώ περπατάμε, αλλά και να απορροφά τους κραδασμούς, για να αποφεύγονται τραυματισμοί, που ενδεχομένως να είναι μοιραίοι.
Αυτή η δυνατότητα, βέβαια, έρχεται και με το τίμημά της. Απαιτούνται πολύ περισσότερες πιέσεις στον σπόνδυλο, ο οποίος δεν είναι ένα κομμάτι. Αποτελείται από πολλούς μικρούς σπονδύλους, αρθρώσεις, συνδέσμους, νεύρα και δίσκους. Όλα αυτά συνεργάζονται για να μπορούμε να περπατούμε και να κινούμαστε. Η ηλικία αλλά και κάποιοι μικροτραυματισμοί του παρελθόντος προκαλούν σταδιακά φθορά στους σπονδύλους. Σταδιακά αλλάζουν και μάς δυσκολεύουν όλο και περισσότερο.
Όμως, δε φταίει μόνο η ηλικία ή οι τραυματισμοί. Βασικό ρόλο παίζει ο τρόπος ζωής μας. Η καθιστική ζωή, η κακή φυσική κατάσταση, οι πολλές ώρες γραφείου σκυμμένοι μπροστά από ένα υπολογιστή ακόμα και η στάση του σώματός μας όταν χρησιμοποιούμε με τις ώρες κινητό, επιβαρύνουν την πλάτη μας.
Κάπου εδώ έγκειται και η ειρωνεία. Ενώ η εξέλιξη μάς έδωσε τη δυνατότητα να σηκωθούμε στα δύο πόδια και να περπατάμε όρθιοι, εμείς δεν αξιοποιήσαμε αυτή την ικανότητα. Αντ’ αυτού, το μόνο που κάνουμε είναι να καθόμαστε (αρκετοί από μας) αδρανείς , να βλέπουμε σειρές και ταινίες ή να σπαταλούμε τον χρόνο μας στο κινητό.
Ο πόνος, λοιπόν, δε δηλώνει αποτυχία της εξέλιξης. Εξάλλου η κίνηση στα δύο πόδια αποδείχθηκε εξαιρετικά ευεργετική και αναγκαία. Δείχνει απλώς, ότι κάπως, κάποτε, κάποιοι, δεν εκμεταλλεύτηκαν σωστά αυτή την εξέλιξη και υποφέρουν τόσο συχνά πυκνά που τής επιρρίπτουν ευθύνες, ξεχνώντας επιμελώς τις δικές τους.
Συντάκτης: Χριστιάνα Δεμέναγα
