Υπάρχουν προσπάθειες που φαίνονται. Έχουν αποτέλεσμα, χειροκρότημα, ένα «μπράβο» στο τέλος και κάποιον να αναγνωρίζει πόσο δύσκολο ήταν να φτάσεις μέχρι εκεί. Υπάρχουν, όμως, και οι άλλες. Εκείνες που γίνονται αθόρυβα, όταν κανείς δεν κοιτάζει. Που δεν έχουν θεατές, δεν ανεβαίνουν σε story και πολλές φορές δεν καταλήγουν καν εκεί που ήθελες.
Κι εκεί αρχίζει το δύσκολο: αν προσπάθησες και δεν τα κατάφερες, άξιζε τελικά η προσπάθεια; Έχουμε μια περίεργη συνήθεια να κρίνουμε τα πράγματα από το τέλος τους. Αν μια σχέση δεν σώθηκε, η προσπάθεια απέτυχε. Αν ένας στόχος δεν επιτεύχθηκε, ο κόπος πήγε χαμένος. Αν προσπαθήσαμε να αλλάξουμε κάτι πάνω μας και κάποια στιγμή επιστρέψαμε στην παλιά μας συμπεριφορά, λέμε «εγώ δεν αλλάζω».
Λες και όλα όσα συνέβησαν μέχρι εκείνη τη στιγμή διαγράφονται, επειδή το αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που περιμέναμε. Ίσως, όμως, έχουμε μάθει να δίνουμε υπερβολικά μεγάλη σημασία στο αποτέλεσμα και πολύ μικρότερη σε όλα όσα χρειάστηκαν για να φτάσει κάποιος μέχρι εκεί. Γιατί την προσπάθεια συνήθως τη βλέπουμε όταν πετύχει. Όταν αποτύχει, βλέπουμε μόνο την αποτυχία.
Κανείς, όμως, δεν βλέπει πάντα τις φορές που κάποιος δοκίμασε ξανά, ενώ είχε ήδη απογοητευτεί. Τις φορές που προσπάθησε να αλλάξει μια συμπεριφορά που κουβαλούσε χρόνια. Που παραδέχτηκε ένα λάθος, που επέστρεψε για να το διορθώσει ή που συνέχισε να παλεύει για κάτι χωρίς να ξέρει αν τελικά θα τα καταφέρει.
Και ίσως εκεί να αδικούμε λίγο την προσπάθεια. Τη μετράμε από το πού κατέληξε, ενώ πολλές φορές η μεγαλύτερη αξία της βρίσκεται σε όλα όσα συνέβησαν μέχρι να φτάσει εκεί. Ίσως γιατί η προσπάθεια δεν αλλάζει πάντα αυτό που βρίσκεται απέναντί μας. Αλλά σχεδόν πάντα αφήνει κάτι σε εμάς.
Μπορεί να μη σώσει μια σχέση, αλλά να μας μάθει μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε για έναν άνθρωπο και, κυρίως, μέχρι πού δεν πρέπει να φτάνουμε, χάνοντας τον εαυτό μας. Μπορεί να μη μας οδηγήσει στον στόχο που είχαμε βάλει, αλλά να μας αποδείξει ότι μπορούμε να σηκωθούμε άλλη μία φορά, όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως τα σχεδιάσαμε.
Και κάπου εδώ υπάρχει και μια άλλη παγίδα. Έχουμε συνδέσει τόσο πολύ την προσπάθεια με την επιβράβευση, που μερικές φορές ξεχνάμε ότι τα πιο δύσκολα πράγματα που κάνουμε δεν έχουν κοινό. Κανείς δεν χειροκροτεί κάποιον επειδή ένα πρωί σηκώθηκε από το κρεβάτι, ενώ δεν είχε καμία διάθεση να αντιμετωπίσει τη μέρα. Κανείς δεν ξέρει πόσες φορές συγκρατήθηκε πριν αντιδράσει όπως θα αντιδρούσε παλιά. Ούτε πόσες φορές χρειάστηκε να πει στον εαυτό του «άλλη μία φορά», μέχρι αυτή η μία φορά να αρχίσει σιγά σιγά να γίνεται τρόπος ζωής.
Αυτές οι προσπάθειες είναι ίσως και οι πιο μοναχικές. Γιατί, όταν δεν υπάρχει κάποιος απέναντι να σου πει ότι τα πας καλά, πρέπει κάπως να μάθεις να το αναγνωρίζεις μόνος σου. Και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Ειδικά όταν έχουμε μάθει να περιμένουμε μια επιβεβαίωση απ’ έξω, για να πιστέψουμε ότι κάτι που κάνουμε έχει αξία.
Κάπου, όμως, έχουμε μπερδέψει την προσωπική προσπάθεια με το «πρέπει να τα καταφέρω μόνος μου». Σαν να χάνει κάτι από την αξία της, αν χρειαστεί στην πορεία να ζητήσουμε βοήθεια, να ακουμπήσουμε για λίγο κάπου ή απλώς να παραδεχτούμε ότι κουραστήκαμε. Λες και το «τα κατάφερα μόνος μου» είναι πάντα μεγαλύτερο παράσημο από το «τα κατάφερα».
Μόνο που κανείς δεν κερδίζει κάτι, κουβαλώντας συνεχώς όλο το βάρος στις δικές του πλάτες. Υπάρχουν στιγμές που πρέπει να το αφήνουμε λίγο κάτω. Κι άλλες που πρέπει να επιτρέπουμε σε κάποιον να σηκώσει ένα κομμάτι του μαζί μας. Όχι επειδή δεν μπορούμε να συνεχίσουμε μόνοι, αλλά επειδή δεν χρειάζεται πάντα να το κάνουμε.
Το να ζητήσεις βοήθεια δεν μικραίνει την προσπάθειά σου. Το να πεις «δεν μπορώ σήμερα» δεν ακυρώνει όλες τις φορές που μπόρεσες. Και το να έχεις δίπλα σου έναν άνθρωπο που θα σε κρατήσει λίγο, όταν κουραστείς, δεν σημαίνει ότι εκείνος έκανε τη διαδρομή για σένα. Τα βήματα παραμένουν δικά σου.
Ίσως τελικά δύναμη δεν είναι μόνο να αντέχεις το βάρος. Είναι και να ξέρεις πότε έχει γίνει τόσο βαρύ, που δεν υπάρχει κανένας λόγος να συνεχίζεις να αποδεικνύεις ότι μπορείς να το σηκώνεις μόνος σου. Στο τέλος, δεν έχει τόση σημασία ποιος είδε την προσπάθεια, αν κάποιος κατάλαβε πόσες φορές χρειάστηκε να ξεκινήσεις από την αρχή, πόσο κουράστηκες ή πόσες φορές σκέφτηκες να τα παρατήσεις.
Υπάρχουν πράγματα που θα κάνουμε στη ζωή μας χωρίς χειροκρότημα και μάχες που κανείς δεν θα μάθει ποτέ ότι δώσαμε. Αυτό δεν τις κάνει λιγότερο σημαντικές. Η αξία της προσπάθειας δεν βρίσκεται μόνο στο αποτέλεσμα, ούτε στο αν καταφέραμε να τα κάνουμε όλα μόνοι μας. Βρίσκεται σε όσα μάθαμε στη διαδρομή. Στις φορές που επιμείναμε, στις φορές που χρειάστηκε να ζητήσουμε ένα χέρι και σε εκείνες που καταλάβαμε ότι κάτι το κουβαλήσαμε αρκετά και ήρθε η ώρα να το αφήσουμε κάτω.
Μπορεί να μη φτάσαμε ακριβώς εκεί που είχαμε φανταστεί. Μπορεί κανείς να μη μάθει ποτέ πόσο δρόμο κάναμε για να φτάσουμε μέχρι εδώ. Εμείς, όμως, το ξέρουμε!
Και τελικά, αυτό είναι ένα «μπράβο» που πρέπει να μάθουμε να το λέμε και μόνοι μας.
Συντάκτης: Βένια Στάικου
