Κάποτε, στα 18 έπαιρνες δίπλωμα. Σήμερα παίρνεις κάρτα απεριορίστων. Και δεν είναι τυχαίο. Όλο και λιγότεροι νέοι βγάζουν δίπλωμα. Δεν είναι τεμπελιά. Είναι μαθηματικά και συνείδηση.
Πρώτα, τα μαθηματικά. Το αυτοκίνητο από ελευθερία έγινε πολυτέλεια. Δίπλωμα, μαθήματα κι εξετάσεις 1.100 ευρώ. Ένα μεταχειρισμένο που δε διαλύεται στον δρόμο, 7.000 ευρώ. Και μετά αρχίζει το πάρτι: βενζίνη στα 2,2 ευρώ το λίτρο, 80 ευρώ το γέμισμα. Ασφάλεια, τέλη, ΚΤΕΟ, ένα λάστιχο που θα σκάσει σίγουρα Παρασκευή βράδυ. Σύνολο; Ένα δεύτερο ενοίκιο για να κάθεσαι στην κίνηση στην Κηφισίας και να ψάχνεις 40 λεπτά για πάρκινγκ. Όταν ο μισθός σου είναι 900 ευρώ, απλά δε βγαίνει. Το αμάξι κόβεται πρώτο.
Δεύτερον, η οικολογία. Αυτή η γενιά μεγάλωσε με καύσωνες 45 βαθμών, φωτιές τον Αύγουστο και πλημμύρες τον Σεπτέμβρη. Ξέρει ότι κάθε λίτρο βενζίνης δεν καίει μόνο την τσέπη, καίει και τον πλανήτη. Εκπέμπει CO2, μικροσωματίδια, κάνει τον αέρα μας βαρύ. Το να μην οδηγείς δεν είναι πια μόνο οικονομία. Είναι πράξη. Είναι να λες «βοηθάω τον πλανήτη αφήνοντας το αμάξι». Η οικολογική συνείδηση έγινε καθημερινή επιλογή.
Και τρίτον, το πιο αστείο: τα Μέσα είναι πιο ωραία.
Ναι, το λέω. Το τραμ είναι για τους ρομαντικούς. Πας αργά, βλέπεις θάλασσα από το Φάληρο μέχρι το Σύνταγμα, χαζεύεις τον κόσμο, ερωτεύεσαι στο παράθυρο. Προσπάθησε να ερωτευτείς μποτιλιαρισμένος στη Μεσογείων.
Το μετρό είναι για τους έξυπνους. Θες να φτάσεις γρήγορα; Μπαμ, είσαι. Με κλιματισμό, διαβάζεις το βιβλίο σου, δεν ιδρώνεις να βρεις πάρκινγκ.
Και το λεωφορείο; Το λεωφορείο είναι το κανονικό πανεπιστήμιο. Εκεί θα πιάσεις πολιτική κουβέντα με τον κύριο από πίσω, θα μάθεις όλο το κουτσομπολιό της γειτονιάς από την κυρία δίπλα, θα ακούσεις ιστορίες ζωής. Στο αμάξι μιλάς μόνος σου. Στο λεωφορείο γνωρίζεις ανθρώπους.
Για να μιλήσουμε και σοβαρά, τα νούμερα δείχνουν ότι κάτι όντως έχει αλλάξει. Στην Αγγλία, το 2024 μόλις το 29% των νέων 17 έως 20 ετών είχε πλήρες δίπλωμα οδήγησης. Στις ΗΠΑ, αντίστοιχα, το 2023 είχε δίπλωμα μόλις το 25% των 16χρονων, το 44% των 17χρονων και περίπου το 60% των 18χρονων. Το «κλείνω τα 18 και το πρώτο πράγμα που κάνω είναι να βγάλω δίπλωμα» δεν είναι πια τόσο αυτονόητο.
Και όχι, δεν είναι απαραίτητα επειδή η Gen Z σιχαίνεται τα αυτοκίνητα. Όταν η Ipsos ρώτησε νέους 17 έως 24 ετών στη Βρετανία γιατί δεν είχαν δώσει εξετάσεις οδήγησης, πρώτη απάντηση ήταν το κόστος των μαθημάτων, με 33%. Ακολουθούσαν το κόστος αγοράς ή ενοικίασης αυτοκινήτου με 26%, η έλλειψη χρόνου επίσης με 26% και, μετά από όλα αυτά, το 23% που απάντησε πολύ απλά ότι η οδήγηση δεν είναι προτεραιότητά του.
Το παράδοξο είναι ότι οι περισσότεροι νέοι δεν έχουν διαγράψει καθόλου το αυτοκίνητο από το μέλλον τους. Στην ίδια έρευνα, το 85% των 17–24 ετών δήλωσε ότι θεωρεί πιθανό ή βέβαιο πως μέχρι το 2035 θα οδηγεί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, ενώ σήμερα το κάνει μόλις το 56%. Δεν λένε λοιπόν «δε θα οδηγήσω ποτέ». Λένε περισσότερο «γιατί πρέπει να το κάνω τώρα;».
Τελικά, η γενιά χωρίς τιμόνι δεν είναι φτωχή. Είναι έξυπνη. Κατάλαβε ότι η ελευθερία δεν είναι να έχεις αμάξι. Είναι να μην το χρειάζεσαι καθόλου.
Συντάκτης: Ρόμυ Βασιλειάδη
