Μια φράση που δε λέγεται εύκολα. Στη θέση της έρχεται συνήθως ένα «έχω δουλειά», ένα «δε θα τα καταφέρω σήμερα» ή το γνώριμο «θα δω και θα σου πω». Γιατί μια απλή πρόσκληση μπορεί να γίνει δύσκολη όταν οι άνθρωποι της ίδιας παρέας ζουν σε διαφορετικές οικονομικές πραγματικότητες.
Στην ομαδική πέφτει η ιδέα για ένα τριήμερο. Οι προτάσεις διαδέχονται η μία την άλλη, τα καταλύματα στέλνονται με ενθουσιασμό και κάποιος έχει ήδη βρει εισιτήρια. Η συζήτηση γεμίζει σχέδια για το πού θα πάτε, τι θα φάτε και πόσο ωραία θα περάσετε.
Μόνο που δεν κάνετε όλοι τους ίδιους υπολογισμούς.
Κοιτάς τις φωτογραφίες του ξενοδοχείου και δε βλέπεις μόνο την πισίνα, το πρωινό και τη θέα. Βλέπεις το ενοίκιο που έρχεται, τον λογαριασμό του ρεύματος και τις μέρες που απομένουν μέχρι να πληρωθείς. Υπολογίζεις τη μετακίνηση, το φαγητό και όλα όσα θα χρειαστείς μέχρι το τέλος του μήνα. Για κάποιον το ταξίδι είναι μια αυθόρμητη απόφαση. Για κάποιον άλλον ακόμη και μια δεύτερη έξοδος μέσα στην ίδια εβδομάδα χρειάζεται σκέψη.
Μπορεί να γελάτε με τα ίδια αστεία, να έχετε μοιραστεί τις ίδιες νύχτες και να κουβαλάτε αναμνήσεις χρόνων, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι μπορείτε να ξοδεύετε και τα ίδια χρήματα. Άλλος έχει μεγαλύτερο μισθό, άλλος πληρώνει υψηλό ενοίκιο, άλλος στηρίζει την οικογένεια του κι άλλος προσπαθεί απλώς να βγάλει τον μήνα χωρίς να χρειαστεί να μετρήσει τα κέρματα στο τέλος του.
Όλα αυτά μοιάζουν αυτονόητα, μέχρι να έρθει η στιγμή να πεις «όχι».
Γράφεις στην ομαδική: «Παιδιά, δε με παίρνει οικονομικά αυτόν τον μήνα». Το κοιτάς για λίγο και μετά το σβήνεις. Όχι επειδή ντρέπεσαι απαραίτητα για την οικονομική σου κατάσταση, αλλά επειδή δεν ξέρεις αν είσαι έτοιμος να τη μοιραστείς με ανθρώπους που μέχρι χθες δεν χρειαζόταν να τους εξηγήσεις τίποτα. Σκέφτεσαι μήπως οι υπόλοιποι νιώσουν ότι πρέπει να αλλάξουν τα σχέδιά τους. Μήπως από εκείνη τη στιγμή και μετά αρχίσουν να σε υπολογίζουν διαφορετικά. Τελικά λες ότι προέκυψε μια υποχρέωση. Η συζήτηση συνεχίζεται κανονικά, τα σχέδια κλείνονται και κανείς δε μαθαίνει τον πραγματικό λόγο που δε θα είσαι εκεί.
Και δεν είναι πάντα ο φόβος ότι θα σε κρίνουν που σε κάνει να διστάζεις να πεις την αλήθεια. Μερικές φορές είναι η πιθανότητα κάποιος να προσφερθεί να πληρώσει για σένα. Μια κίνηση που μπορεί να γίνεται από πραγματικό ενδιαφέρον, αλλά να σε φέρνει σε ακόμη πιο δύσκολη θέση. Γιατί δεν αναζητάς απαραίτητα βοήθεια ούτε θέλεις να αισθάνονται οι φίλοι σου υποχρεωμένοι να σε καλύπτουν. Θέλεις απλώς να μπορείς να πεις «δεν μπορώ αυτή τη φορά», χωρίς να χρειαστεί να εξηγήσεις κάθε λεπτομέρεια της οικονομικής σου κατάστασης.
Συχνά υποθέτεις ότι οι φίλοι σου θα αντιδράσουν αρνητικά, χωρίς να τους έχεις δώσει την ευκαιρία να σου δείξουν το αντίθετο. Φυσικά, δεν πρόκειται να αντιδράσουν όλοι όπως θα ήθελες. Η ειλικρίνεια, όμως, μπορεί να αποτρέψει παρεξηγήσεις που διαφορετικά θα δημιουργούνταν χωρίς λόγο. Εσύ μπορεί να φοβάσαι ότι θα σε κρίνουν, ενώ εκείνοι να πιστεύουν ότι δεν ενδιαφέρεσαι πια να τους βλέπεις.
Η κατανόηση βέβαια, χρειάζεται να υπάρχει και από τις δύο πλευρές. Ούτε εκείνος που προτείνει το τριήμερο κάνει απαραίτητα κάτι λάθος. Μπορεί απλώς να θέλει να μοιραστεί μια όμορφη εμπειρία με την παρέα του, χωρίς να γνωρίζει τι υποχρεώσεις έχει ο καθένας. Δε χρειάζεται να αισθάνεται ενοχές επειδή μπορεί να ταξιδεύει, να δοκιμάζει καινούρια εστιατόρια ή να βγαίνει συχνότερα. Κατανόηση δε σημαίνει ότι περιορίζεις τη δική σου ζωή. Σημαίνει ότι σέβεσαι πως ο άλλος μπορεί να μη σε ακολουθήσει παντού.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτές οι διαφορετικές δυνατότητες δεν συζητιούνται ποτέ ανοιχτά. Όσο οι αρνήσεις επαναλαμβάνονται χωρίς να εξηγείται ο λόγος, οι προσκλήσεις μπορεί σταδιακά να αραιώσουν. Όχι επειδή έπαψαν να σε θέλουν στην παρέα, αλλά επειδή συνήθισαν να ακούνε ότι δεν μπορείς. Και ίσως το πιο δύσκολο δεν είναι ότι χάνεις ακόμη μία έξοδο. Είναι ότι αρχίζεις να λείπεις από στιγμές που κάποτε θεωρούσες δεδομένο ότι θα μοιραζόσασταν. Κι έτσι άνθρωποι που εξακολουθούν να αγαπιούνται μπορεί σταδιακά να απομακρυνθούν, χωρίς κανείς να το έχει πραγματικά επιδιώξει.
Οι οικονομικές διαφορές δε χρειάζεται να γίνουν και αποστάσεις ανάμεσα στους φίλους. Δεν μπορούν όλοι να συμμετέχουν σε κάθε σχέδιο, ούτε χρειάζεται η παρέα να αλλάζει κάθε φορά όσα έχει κανονίσει. Χρειάζεται, όμως, να υπάρχει χώρος για ένα ειλικρινές «δεν μπορώ να το πληρώσω αυτή τη φορά» χωρίς λύπηση, πίεση ή παρεξήγηση. Γιατί μπορεί να μην έχεις χρήματα για το τριήμερο, για το ακριβό εστιατόριο ή για ακόμη ένα ποτό. Έχεις, όμως, χώρο για αυτούς στη ζωή σου. Και το ένα δεν πρέπει να χρειάζεται να αποδεικνύεται με το άλλο.
Συντάκτης: Μαρίζα Σούλο
