«Χριστέ μου, τρόμαξα, τι ’ναι τούτη;». Αυτό είναι ένα από τα σχόλια που η Νίκη Σκιαδαρέση είπε πως διαβάζει κάτω από τα βίντεό της. Η ηθοποιός και τραγουδίστρια από τις Σκιαδαρέσες ανέβασε ένα TikTok για να απαντήσει με τον δικό της τρόπο. Κοίταξε την κάμερα, έκανε μορφασμούς και πρότεινε, με μπόλικη ειρωνεία, μια μικρή «θεραπεία έκθεσης». Αφού η φάτσα της τούς τρομάζει τόσο, ας τη δουν λίγο καλύτερα για να τη συνηθίσουν. Αστειεύτηκε μάλιστα ότι ίσως χρειαστεί να ανεβάσει το βίντεο σε μέρη, για να μην τους πέσει βαρύ. «Χριστέ μου τρόμαξα, τι ’ναι τούτη»
Το βίντεο έχει πλάκα, αλλά αξίζει να σταθούμε λίγο και στο σχόλιο που το προκάλεσε. Κάποιος είδε το πρόσωπο μιας γυναίκας στο κινητό του, πληκτρολόγησε «Χριστέ μου, τρόμαξα» και πάτησε δημοσίευση. Μια φράση που γράφεται εύκολα και αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη αθώο σχόλιο του διαδικτύου. Στην άλλη άκρη της οθόνης, όμως, υπάρχει ένας άνθρωπος που θα τη διαβάσει.
Με αφορμή την απάντηση της Νίκης Σκιαδαρέση στα σχόλια που δέχτηκε για την εμφάνισή της, έρχεται ξανά στην επιφάνεια μια συνήθεια που μοιάζει να έχουμε κανονικοποιήσει: να σχολιάζουμε την εξωτερική εμφάνιση των άλλων σαν να πρόκειται για κάτι που μας αφορά άμεσα. Ένα πρόσωπο, ένα σώμα, ένα χαρακτηριστικό που δεν ανταποκρίνεται στα δικά μας αισθητικά πρότυπα και ξαφνικά αισθανόμαστε την ανάγκη να εκφράσουμε την άποψή μας. Ασχέτως που κανείς δε μας τη ζήτησε.
Μια φράση προσβλητική, γράφεται εύκολα κάτω από μια φωτογραφία, συχνά συνοδεύεται από γέλια και αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη αθώο σχόλιο του διαδικτύου. Μόνο που πίσω από την οθόνη δεν υπάρχει μια φωτογραφία. Υπάρχει ένας άνθρωπος. Πότε αποφασίσαμε ότι η δημόσια παρουσία κάποιου ισοδυναμεί με μια ανοιχτή πρόσκληση για σχολιασμό κάθε πτυχής της ύπαρξής του; Επειδή κάποιος ανεβάζει φωτογραφίες, κάνει βίντεο ή έχει δημόσια παρουσία, σημαίνει ότι πρέπει να αποδέχεται αδιαμαρτύρητα κάθε χαρακτηρισμό;
Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το άλλοθι του χιούμορ. Το «πλάκα κάνω» έχει γίνει μια εξαιρετικά βολική φράση. Μας επιτρέπει να λέμε σχεδόν οτιδήποτε και, αν ο άλλος ενοχληθεί, να μεταφέρουμε σε εκείνον την ευθύνη. Δεν έχει χιούμορ, είναι υπερευαίσθητος, δεν μπορεί να δεχτεί ένα αστείο. Μόνο που δεν είναι κάθε προσβολή αστείο επειδή τη συνοδεύσαμε με ένα emoji που γελάει.
Θα υπάρξουν άνθρωποι που θα διαφωνήσουν, που δε θα τους αρέσεις ή που θα εκφράσουν την άποψή τους με λιγότερη ευγένεια. Αυτή είναι μια πραγματικότητα της δημόσιας έκθεσης. Δεν μπορούμε να περιμένουμε από όλους να συμφωνούν μαζί μας ή να μας αντιμετωπίζουν αποκλειστικά με επαίνους. Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι κάθε προσβλητική τοποθέτηση είναι δικαιολογημένη. Υπάρχει απόσταση ανάμεσα στο «δε μου αρέσει» και στο «θα σε κάνω να αισθανθείς άσχημα γι’ αυτό που είσαι».
Φυσικά, έχουμε δικαίωμα στο προσωπικό μας γούστο, στις προτιμήσεις και στις απόψεις μας. Έχουμε όμως και την επιλογή να μη μετατρέπουμε κάθε σκέψη μας σε δημόσια τοποθέτηση. Άλλο είναι να μη σου αρέσει η εμφάνιση κάποιου και άλλο να αισθάνεσαι την ανάγκη να του το ανακοινώσεις. Το ζήτημα, άλλωστε, δεν περιορίζεται στα social media. Στην παρέα, στον δρόμο, στη δουλειά, πάντα υπάρχει κάτι να σχολιάσουμε, κάτι που θα μπορούσε να είναι διαφορετικό πάνω στον άλλον. Έχουμε αρχίσει να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους σαν να είναι διαρκώς εκτεθειμένοι σε μια αξιολόγηση που κανείς δεν τους ζήτησε.
Δε χρειάζεται να περιμένουμε από κάποιον να μας απαντήσει, να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή να μας αποδείξει ότι δεν τον επηρεάζουν τα λόγια μας. Μερικές φορές, το πιο απλό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να μη μιλήσουμε. Όχι επειδή δεν έχουμε άποψη, αλλά επειδή δε χρειάζεται κάθε άποψη να γίνεται βάρος για κάποιον άλλον.
Και στην τελική, αν το μόνο που έχουμε να πούμε για έναν άνθρωπο είναι «πώς είσαι έτσι», ίσως θα έπρεπε να αναρωτηθούμε τι λέει αυτό για εμάς.
Συντάκτης: Μαρία Παπαδοπούλου
