Στο πιο όμορφο μέρος του κόσμου, με τους ανθρώπους που αγαπάς, αρκεί ένα σφιγμένο σαγόνι στο τραπέζι για να σβήσει το φως. Κάποιος δίπλα σου έχει κακή μέρα και εσύ πήρες την πρωτοβουλία και την ανέλαβες για δική σου. Και το αντίστροφο: βάλε σε μια σκοτεινή αυλή τους ίδιους ανθρώπους, γεμάτους κέφι, και θα γελάς ως τα ξημερώματα. Η διάθεσή σου δεν σου ανήκει. Την κρατάει όποιος βρίσκεται κοντά.

Λέγεται συνεξάρτηση, και δεν χρειάζεται ένας “τ0ξικός” σύντροφος για να την έχεις. Αρκεί να έχεις μάθει ότι η δική σου ηρεμία εξαρτάται από την ηρεμία των άλλων. Έτσι γίνεσαι αυτός που θερμομετρά το δωμάτιο πριν μπει. Που προσέχει ποιος σώπασε, ποιος άργησε να απαντήσει, ποιος γέλασε λίγο λιγότερο απ’ ό,τι συνήθως. Το λέμε ευαισθησία και το παίρνουμε για προσόν. Και είναι προσόν, μέχρι να γίνει τρόπος ζωής.

Το κόστος φαίνεται αργότερα. Στις δύο τα ξημερώματα, όταν οι καλεσμένοι έχουν φύγει, τα ποτήρια είναι στον νεροχύτη και το κεφάλι σου ανακρίνει τον εαυτό σου. Έφαγαν αρκετά; Βαρέθηκε ο Νίκος; Γέλασαν από κέφι ή από ευγένεια; Μια βραδιά που πήγε υπέροχα γίνεται δίκη, με κατηγορούμενο εσένα και δικαστές που κοιμούνται ήδη.

Κάπου πίσω από αυτό υπάρχει μια παλιά συμφωνία. Σε κάποιο σημείο της ζωής σου, το να προβλέπεις τη διάθεση των άλλων ήταν ο τρόπος να μένεις ασφαλής. Αν καταλάβεις νωρίς ότι κάποιος θα θυμώσει, θα προλάβεις να γίνεις μικρότερος. Αν καταλάβεις ότι κάποιος στενοχωρήθηκε, θα βιαστείς να αλλάξεις το θέμα για να του φτιάξεις τη διάθεση. Αν καταλάβεις ότι κάποιος δεν είναι ικανοποιημένος με το ποιος είσαι θα βιαστείς να παραστάσεις κάποιον άλλον για να του ικανοποιήσεις προσωρινά την επιθυμία του. Η συμφωνία λειτούργησε τότε. Το πρόβλημα είναι ότι δεν την ακύρωσε ποτέ κανείς, και υποθέτεις ότι θα λειτουργεί πάντοτε συνεχίζοντας να την εφαρμόζεις σε ανθρώπους που δεν σου ζήτησαν ποτέ ντάντεμα.

Δεν είναι όμως μόνο οι άνθρωποι. Μερικές φορές είναι μια αναποδιά. Ξεχνάς στο σπίτι τα παπούτσια που πήγαιναν με το outfit και η εβδομάδα στη Σίφνο αλλάζει χρώμα. Το νησί είναι το ίδιο, οι φίλοι οι ίδιοι, αλλά μέσα σου κάτι χάλασε, και η μουρμούρα απλώνεται στο τραπέζι. Εσύ που ήθελες να γλιτώσεις όλους από τη δυσαρέσκεια καταλήγεις να τη μοιράζεις. Η συνεξάρτηση έχει αυτή την ειρωνεία: όποιος φοβάται να χαλάσει τη διάθεση των άλλων, τη χαλάει συχνότερα από όλους.

Και η στατιστική δεν σε βοηθάει. Σε μια μέρα, σε ένα ταξίδι, σε μια ζωή, οι αναποδιές είναι πιθανολογικά σίγουρες. Αν η ευτυχία σου περιμένει να μη συμβεί καμία αναποδιά, έχεις υπογράψει συμβόλαιο με τη δυστυχία. Μέχρι να έρθει κάτι αληθινό, μια απόλυση, μια διάγνωση, ένα τηλεφώνημα τα μεσάνυχτα. Τότε θυμάσαι τα παπούτσια, ντρέπεσαι λίγο, και καταλαβαίνεις πόσο ψηλά είχες ανεβάσει το τίποτα. Δεν χρειάζεται να ντρέπεσαι. Χρειάζεται όμως να παρατηρήσεις ότι το μυαλό σου έδωσε στο τίποτα την ίδια συναγερμική ένταση που θα έδινε στην καταστροφή. Δεν έχει μάθει να ξεχωρίζει.

Και η λύση; Εδώ έρχεται η ψυχική ανθεκτικότητα, που παρεξηγείται συνεχώς. Δεν σημαίνει να γίνεις βράχος ούτε να πάψεις να νιώθεις. Σημαίνει να μπορείς να νιώσεις το βάρος μιας κακής στιγμής και να ξαναστηθείς χωρίς να σου πάρει όλη τη μέρα και στη χειρότερη περίπτωση όλο το ταξίδι. Η θετική ψυχολογία λέει κάτι αντίστοιχο, αρκεί να την ξεφλουδίσεις από τα ηλιοβασιλέματα στο Instagram: ο φόβος και ο ενθουσιασμός κάνουν trigger ακριβώς το ίδιο σημείο του εγκεφάλου. Το πως θα μεταφράσεις αυτό το ερέθισμα εξαρτάται από τον τροπο που σκέφτεσαι και από τις προτεραιότητες σου. Το θέμα είναι να πάρεις την ευθύνη και να επιλέξεις πως θέλεις να ζήσεις και κατ΄ επέκταση πως θα μεταφράσεις το κάθε ερέθισμα που δέχεσαι.

Θα πεις: «Έτσι θα γίνω απαθής». Όχι. Απαθής είναι αυτός που δεν νιώθει. Εσύ θα νιώθεις, αλλά δεν θα βουλιάζεις. Όποιος πνίγεται μαζί με τον πνιγμένο δεν τον σώζει, γίνονται δύο. Όποιος μένει στεγνός μπορεί να του πετάξει σχοινί. Ίσως η μεγαλύτερη φροντίδα να μην είναι να παίρνεις πάνω σου τον πόνο του άλλου, αλλά να μένεις ήρεμος δίπλα του, ώστε να έχει πού να ακουμπήσει.

Γι’ αυτό φρόντισε το τραπέζι, γέλασε, δώσε ό,τι έχεις. Μετά κοιμήσου. Αν κάποιος πέρασε άσχημα, ήταν δική του η επιλογή, όχι δικό σου φταίξιμο. Και την επόμενη φορά που θα ξεχάσεις τα παπούτσια, ρώτα: αυτό που με πνίγει τώρα, θα το θυμάμαι σε έναν μήνα;

Αν η απάντηση είναι όχι, το ταξίδι είναι ακόμα δικό σου.

Συντάκτης: Λυδία Αθανασίου