Πόσες φορές έχουμε πει ότι όταν έχει πολλή ζέστη γινόμαστε πιο νευρικοί; Ότι δεν μπορούμε να κοιμηθούμε, ξυπνάμε ήδη κουρασμένοι, δεν έχουμε διάθεση για τίποτα και ακόμα και η πιο απλή συζήτηση μπορεί να μας εκνευρίσει. Συνήθως το αποδίδουμε στην ταλαιπωρία του καύσωνα. Όμως φαίνεται πως πίσω από αυτή την αίσθηση υπάρχει κάτι περισσότερο. Η ακραία και παρατεταμένη ζέστη δεν επηρεάζει μόνο το σώμα μας, αλλά φαίνεται πως αφήνει το αποτύπωμά της και στην ψυχική μας υγεία.
Αυτό δείχνει νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Health, η οποία ανέλυσε περισσότερες από 2,6 εκατομμύρια νοσηλείες σε 852 περιοχές της Βραζιλίας, του Καναδά, της Χιλής και της Νέας Ζηλανδίας, κατά την περίοδο 2000-2019. Οι ερευνητές δεν εξέτασαν απλώς μια πολύ ζεστή ημέρα. Ήθελαν να δουν τι συμβαίνει όταν ο καύσωνας επιμένει για ημέρες.
Ως καύσωνας ορίστηκε μια περίοδος τουλάχιστον τεσσάρων συνεχόμενων ημερών με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες για κάθε περιοχή. Και τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Ο κίνδυνος νοσηλείας για ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές αυξήθηκε κατά 5,6% από την πρώτη ημέρα του καύσωνα έως και οκτώ ημέρες αργότερα.
«Τα ευρήματα δείχνουν ότι η παρατεταμένη έκθεση σε ακραία ζέστη μπορεί να αυξήσει άμεσα τη ζήτηση για νοσηλείες που σχετίζονται με την ψυχική υγεία», δήλωσε ο καθηγητής Yuming Guo από το Monash University, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης.
Δεν είναι μόνο ότι ζεσταινόμαστε. Ο οργανισμός βρίσκεται σε διαρκή πίεση
Ίσως εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη παρεξήγηση. Νομίζουμε ότι η ζέστη απλώς μας κουράζει. Στην πραγματικότητα, ο οργανισμός δουλεύει ασταμάτητα για να κρατήσει τη θερμοκρασία του σε φυσιολογικά επίπεδα. Αυτή η συνεχής προσπάθεια επηρεάζει τα πάντα.
Ο ύπνος γίνεται πιο δύσκολος και λιγότερο ποιοτικός. Η σωματική εξάντληση συσσωρεύεται. Η συγκέντρωση μειώνεται. Η υπομονή εξαντλείται πολύ πιο γρήγορα. Και όταν αυτό συνεχίζεται για πολλές ημέρες, δεν είναι περίεργο που αρχίζει να επηρεάζεται και η ψυχική μας κατάσταση.
Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι νιώθουν περισσότερο άγχος, μεγαλύτερη ένταση ή ακόμη και μια ανεξήγητη συναισθηματική δυσφορία κατά τη διάρκεια ενός παρατεταμένου καύσωνα.
Κάποιοι, όμως, είναι ακόμη πιο ευάλωτοι
Η μελέτη έδειξε ότι οι ηλικιωμένοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Και αυτό έχει εξήγηση. Με την ηλικία ο οργανισμός δυσκολεύεται περισσότερο να αποβάλει τη θερμότητα, ενώ πολλοί λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας που κάνουν τη ζέστη ακόμη πιο επιβαρυντική.
Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισαν και οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με μικρότερη πληθυσμιακή πυκνότητα. Η δυσκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, οι λιγότεροι κλιματιζόμενοι χώροι αλλά και η κοινωνική απομόνωση φαίνεται πως παίζουν τον δικό τους ρόλο.
Η ψυχική υγεία δεν επηρεάζεται μόνο από όσα συμβαίνουν μέσα μας
Έχουμε συνηθίσει να πιστεύουμε ότι η ψυχική μας κατάσταση εξαρτάται αποκλειστικά από το άγχος, τις σχέσεις ή τα προβλήματα της καθημερινότητας. Όμως το περιβάλλον στο οποίο ζούμε επηρεάζει πολύ περισσότερο το μυαλό μας απ’ όσο φανταζόμαστε.
Η συγκεκριμένη μελέτη δεν λέει ότι κάθε καύσωνας οδηγεί σε μια ψυχική διαταραχή. Δείχνει όμως ξεκάθαρα ότι όταν η ακραία ζέστη επιμένει, αυξάνονται οι πιθανότητες να επιδεινωθούν ήδη υπάρχοντα προβλήματα ή να χρειαστεί κάποιος ψυχιατρική φροντίδα.
Και αυτό έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενες έρευνες, οι οποίες είχαν ήδη συνδέσει τις υψηλές θερμοκρασίες με περισσότερες ψυχιατρικές εισαγωγές, επιδείνωση ψυχικών διαταραχών αλλά και αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας.
Ίσως τελικά να πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον καύσωνα
Μέχρι σήμερα, όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν επικίνδυνα, οι οδηγίες επικεντρώνονται στην αφυδάτωση, στη θερμοπληξία και στα καρδιαγγειακά προβλήματα. Όλα αυτά είναι απολύτως σωστά.
Ίσως, όμως, ήρθε η στιγμή να θυμόμαστε και κάτι ακόμη. Ότι τις ημέρες της ακραίας ζέστης δεν χρειάζεται μόνο το σώμα μας περισσότερη φροντίδα, αλλά και το μυαλό μας.
Γιατί όσο η κλιματική αλλαγή κάνει τους καύσωνες πιο συχνούς και πιο έντονους, τόσο περισσότερο θα συνειδητοποιούμε ότι οι επιπτώσεις τους δεν μετριούνται μόνο σε βαθμούς Κελσίου. Μετριούνται και στην αντοχή μας. Στη διάθεσή μας. Στην ψυχική μας ισορροπία. Και αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε πλέον να αγνοούμε
