Μπορείς να πεις σε κάποιον να σωπάσει και να του βάλεις κι ένα χαϊδευτικό στο τέλος. Παραμένεις αγενής, απλώς του έχεις δώσει και όνομα πτηνού. Αυτή τη μικρή λεπτομέρεια μάς θύμισε η Ντόρα Μπακογιάννη, με την αντίδρασή της σε γυναίκα που τη διέκοψε κατά τη διάρκεια συζήτησης για το Νοσοκομείο Χανίων. Και κάπως έτσι, από τις ανάγκες ενός νοσοκομείου βρεθήκαμε να συζητάμε ξανά τα απολύτως βασικά: πώς μιλάς στους ανθρώπους που έχεις εκλεγεί για να εκπροσωπείς.
Το περιστατικό σημειώθηκε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, σε δημόσια συζήτηση παρουσία του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη. Όταν μία από τις παριστάμενες διέκοψε την τοποθέτησή της, η βουλευτής της ΝΔ απάντησε: «Κλείστο ρε πουλάκι μου το στόμα σου ένα λεπτό, κλείστο». Η γυναίκα αντέδρασε με το απολύτως εύλογο «Σε ποιον μιλάτε έτσι;», για να ακολουθήσει το «Κλείστο, μιλάω».
Η προσφώνηση έχει ενδιαφέρον. Στα ελληνικά διαθέτουμε ολόκληρη συλλογή από λέξεις που ακούγονται τρυφερές μέχρι να τις χρησιμοποιήσει κάποιος για να σε βάλει στη θέση σου. Το «κορίτσι μου», το «αγόρι μου», το «καλό μου». Ανάλογα με το ποιος τα λέει και πώς, μπορούν να σε μικρύνουν μέσα σε μια πρόταση. Να σε μετατρέψουν από ενήλικο συνομιλητή σε παιδί που πετάχτηκε την ώρα που μιλούν οι μεγάλοι. Εδώ, τουλάχιστον όπως διατυπώνεται η απάντηση, δύσκολα βρίσκεις την τρυφερότητα.
Και ναι, σε μια συζήτηση χρειάζεται να ολοκληρώνει ο καθένας την τοποθέτησή του. Η συγκεκριμένη γυναίκα, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, είχε ήδη πάρει προηγουμένως τον λόγο. Υπάρχει, ωστόσο, διαθέσιμη και η φράση «αφήστε με να ολοκληρώσω». Δεν απαιτεί ειδικό σεμινάριο επικοινωνίας, ούτε επιπλέον κονδύλι. Χρειάζεται μόνο να αναγνωρίζεις ότι απέναντί σου βρίσκεται κάποιος στον οποίο οφείλεις σεβασμό, ακόμη κι όταν σε εκνευρίζει.
Το πλαίσιο κάνει το στιγμιότυπο ακόμη πιο άβολο. Η συζήτηση αφορούσε ένα νοσοκομείο με σοβαρά ζητήματα στελέχωσης. Την ίδια ημέρα, στο υπόμνημα που παρέδωσε ο δήμαρχος Χανίων στον υπουργό Υγείας περιλαμβάνονταν αιτήματα για ενίσχυση των Παθολογικών Κλινικών και των Επειγόντων, κάλυψη θέσεων αναισθησιολόγων και νοσηλευτών και λειτουργία της νέας πτέρυγας ΜΕΘ. Συγκεκριμένες ανάγκες, με αίτημα για συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Σε μια τέτοια κουβέντα, η αγωνία και η δυσπιστία των παρευρισκομένων χρειάζονται χώρο. Η δημόσια συζήτηση περιλαμβάνει και τη δυσκολία να ακούσεις ανθρώπους που δεν είναι ευχαριστημένοι μαζί σου.
Εκεί βρίσκεται και το πολιτικό ενδιαφέρον του βίντεο. Στον τρόπο με τον οποίο μια συνάντηση μπορεί να βαφτίζεται ανοιχτή, αλλά να γίνεται δυσάρεστη μόλις το ακροατήριο αποκτήσει δική του ένταση, δικό του ρυθμό, δικές του αντιρρήσεις. Ο πολίτης δεν έρχεται πάντα με καλογραμμένη ερώτηση και χρονόμετρο δύο λεπτών. Μπορεί να διακόψει, να επιμείνει, να διαφωνήσει. Η διαχείριση αυτής της συνθήκης είναι μέρος της ευθύνης όσων έχουν τον δημόσιο λόγο και την εξουσία.
Το συγκεκριμένο στιγμιότυπο προσφέρεται εύκολα για αναπαραγωγές, αστεία και λεζάντες. Αξίζει όμως να μείνει λίγο περισσότερο η απάντηση της γυναίκας. Η απαίτησή της να της μιλούν με σεβασμό, μπροστά σε μια αίθουσα και σε ένα πολιτικό πρόσωπο, ήταν η πιο ουσιαστική παρέμβαση εκείνης της ανταλλαγής.
Οι πολιτικοί μπορούν να ζητούν να ακουστούν. Οι πολίτες δικαιούνται να ζητούν ακριβώς το ίδιο — χωρίς να πρέπει πρώτα να δεχτούν την υποτίμησή τους.
