Είναι ένας άνδρας που πιάνει μια γυναίκα από τον λαιμό, μπροστά σε κάμερες, ενώ εκείνη ζητά βοήθεια.

Το περιστατικό συνέβη στο σερβικό ριάλιτι «Elita», που προβάλλεται από το Pink TV. Στο απόσπασμα που κυκλοφορεί ευρέως στα social media, ένας άνδρας παίκτης φαίνεται να επιτίθεται σε γυναίκα συμπαίκτριά του κατά τη διάρκεια έντονης αντιπαράθεσης. Την αρπάζει από τον λαιμό ουρλιάζοντας, ενώ η ίδια ακούγεται να καλεί σε βοήθεια. Η σκηνή εκτυλίσσεται μπροστά στους υπόλοιπους παίκτες, αλλά και μπροστά σε ένα σύστημα καμερών που υποτίθεται ότι καταγράφει, ελέγχει και προστατεύει κάθε στιγμή μέσα στο σπίτι.

 

 

Το «Elita» λειτουργεί με τη γνωστή συνταγή των reality τύπου Big Brother: άνθρωποι κλεισμένοι σε έναν χώρο, 24 ώρες το 24ωρο υπό παρακολούθηση, σχέσεις που φθείρονται, καβγάδες που διογκώνονται, αντιπαραθέσεις που γίνονται τηλεοπτικό προϊόν. Όμως άλλο η ένταση, άλλο η λεκτική σύγκρουση, άλλο το trash θέαμα — και άλλο μια γυναίκα να βρίσκεται σωματικά απειλούμενη μπροστά σε όλους.

Αυτό που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη οργή είναι η καθυστέρηση της αντίδρασης. Στο βίντεο, οι υπόλοιποι παίκτες δεν παρεμβαίνουν αμέσως, ενώ, σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, η ασφάλεια της παραγωγής εμφανίζεται με καθυστέρηση για να σταματήσει το περιστατικό. Δηλαδή, σε ένα σπίτι όπου οι κάμερες είναι πάντα ανοιχτές, όπου κάθε κίνηση παρακολουθείται και κάθε βλέμμα μπορεί να γίνει πλάνο, η βία δεν κόπηκε στο πρώτο δευτερόλεπτο.

Και εδώ βρίσκεται το πιο ανησυχητικό σημείο. Γιατί αν μια γυναίκα δεν προστατεύεται άμεσα ούτε μέσα σε έναν χώρο γεμάτο κάμερες, ανθρώπους, τεχνικούς, παραγωγή και ασφάλεια, τότε τι ακριβώς περιμένουμε να συμβεί έξω από αυτόν; Σε σπίτια χωρίς κάμερες. Σε σχέσεις χωρίς μάρτυρες. Σε καβγάδες που κανείς δεν ακούει ή που όλοι ακούν και κάνουν πως δεν κατάλαβαν.

Η βία κατά των γυναικών δεν ξεκινά πάντα με κάτι που μοιάζει «τεράστιο» στους άλλους. Συχνά περνάει πρώτα από τα μικρά σημάδια που υποτιμώνται: τον έλεγχο, τη φωνή, την απειλή, το «μην το κάνεις θέμα», το «έτσι είναι ο χαρακτήρας του», το «εκνευρίστηκε». Και όταν φτάνει στο σώμα, όταν ένα χέρι πιάνει έναν λαιμό, δεν υπάρχει πια περιθώριο για ωραιοποίηση.

Το βίντεο έχει προκαλέσει κύμα αγανάκτησης στο διαδίκτυο, με πολλούς χρήστες να ζητούν ευθύνες όχι μόνο από τον παίκτη, αλλά και από την παραγωγή. Γιατί η παραγωγή ενός τέτοιου προγράμματος δεν είναι απλώς παρατηρητής. Δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να κάθεται κι εκείνη στον καναπέ και να παρακολουθεί. Έχει ευθύνη για το τι επιτρέπει να συμβεί, για το πότε παρεμβαίνει, τι προβάλει τηλεοπτικά και μονταρισμένα πια, στο κοινο του.

Και αυτή είναι μια συζήτηση που αφορά όλα τα reality, όχι μόνο το συγκεκριμένο. Τα τελευταία χρόνια έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε την ένταση ως περιεχόμενο. Να περιμένουμε τον καβγά, το ξέσπασμα, τη φωνή, την υπερβολή. Όσο πιο άβολη η σκηνή, τόσο πιο πολύ συζητιέται. Όμως κάπου πρέπει να μπει ένα όριο. Και αυτό το όριο δεν μπορεί να μπαίνει μετά, όταν το βίντεο έχει ήδη κάνει τον γύρο του διαδικτύου. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι ένα reality έγινε ξανά θέμα. Το πρόβλημα είναι ότι μια πράξη βίας χώρεσε μέσα στη λογική του θεάματος.

Γιατί η βία δε γίνεται λιγότερο βία επειδή υπάρχουν κάμερες. Αντίθετα, γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική. Δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να συμβεί μπροστά σε όλους και, παρ’ όλα αυτά, να αργήσει κάποιος να τη σταματήσει.