Στον χώρο εργασίας περνάμε ίσως και περισσότερο από το 1/3 του χρόνου μας. Κάποιους μάς ενδιαφέρει δομικά η επαγγελματική μας ανέλιξη. Για άλλους αποτελεί απλώς τον τρόπο για να επιβιώνουμε (αξιοπρεπώς), δίνοντάς μας ίσως και τη δυνατότητα να εξασκούμε κάποιες αγαπημένες ασχολίες. Ο επαγγελματικός χώρος, ο χρόνος και οι σχέσεις που αναπτύσσονται επηρεάζουν τη ζωή μας, αφού όσο και να προσπαθούμε, δεν μπορούμε εύκολα να διαχωρίσουμε τις διαφορετικές εκφάνσεις της. Προσωπικά και επαγγελματικά αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία.
Ξεκινώντας να γράψω, δυσκολεύομαι. Ο εκφοβισμός με διαφορετικές μορφές υπάρχει στη ζωή μου και δεν είναι λίγες οι φορές που τον ασκώ εγώ στην εαυτή μου. Θύμα και θύτης. Παρ’ όλα αυτά, στη σφαίρα του κυριολεκτικά πραγματικού, αρκετά χρόνια πριν, σε ένα εργασιακό περιβάλλον που θεωρητικά προωθούσε τις μοναδικότητες, τη συμπερίληψη και τις διαφορετικές φωνές, δέχτηκα για έναν περίπου χρόνο εργασιακό εκφοβισμό από συναδέλφους. Δεν έμαθα τον λόγο, αν και προσπάθησα, όταν αργότερα οι σχέσεις εξομαλύνθηκαν.
Ένα αστείο, μου είπαν. Το λιγότερο κακόγουστο, θα πω.
Συγγνώμη. Έτσι, για να περνά η ώρα.
Δεν το πίστεψα. Πίσω από το μπούλινγκ δεν κρύβεται απλή βαρεμάρα. Δεν αποτελεί τρόπο να περάσεις τον χαμένο στη δουλειά, αλλά Προυστ χρόνο σου. Ελέγχεις, εξουσιάζεις, παραδειγματίζεις. Επί αρκετό καιρό, το κουτσομπολιό, η κοινωνική και εργασιακή απομόνωση και η λεκτική βία αποτέλεσαν καθημερινότητα. Βία. Τρία μόλις γράμματα που κάνουν την καρδιά να χτυπά. Δεν ήθελα να πηγαίνω στη δουλειά, είχα σωματικά και ψυχικά συμπτώματα. Ναι. Το σώμα μου έλεγε όχι αγαπημένε Γκαμπόρ Ματέ, αλλά εγώ επέμενα να πηγαίνω.
Μιλώντας με την ψυχοθεραπεύτριά μου, αποφάσισα να αντισταθώ ενεργά. Αρχικά, βρήκα το σθένος να το επικοινωνήσω με τους ίδιους τους θύτες και, όταν το φαινόμενο δεν σταμάτησε αλλά οξύνθηκε, με άλλους συναδέλφους να συμμετέχουν και να γίνονται μέρος της αγέλης, αναφέρθηκα στην υπεύθυνή μου. Τι συμβαίνει όταν ο ανώτερός σου δεν μπορεί; Δεν είναι κατάλληλος για τη θέση και δεν παίρνει θέση; Όταν φοβάται; Γιατί κάθε θέση φέρει και ευθύνη. Οι επιπτώσεις ήταν βαθιές και τραυματικές. Πολλοί εργαζόμενοι βιώνουν κακοποίηση και τη διαχειρίζονται ανάλογα με την προσωπικότητά τους και τη συνθήκη. Η επιβίωση, ο φόβος, η ψυχική και σωματική εξουθένωση δεν επιτρέπουν συχνά την εναντίωση, την αντίσταση και την ανάκρουση, το πράττειν.
Προσωπικά, για διάφορους, διαφορετικούς και χωρίς εύλογα κίνητρα λόγους, έδωσα δεύτερη ευκαιρία. Συζήτησα, αντιμετώπισα και, πολύ αργότερα, μετά από πολλή προσπάθεια, η κατάληξη ήταν η ομαλοποίηση (χωρίς ουσιαστική αποκατάσταση) των σχέσεων κι ένα αυτοάνοσο παρακαταθήκη. Δεν ξέχασα, ούτε το σώμα μου, αλλά μπορούσα να εργάζομαι χωρίς να ουρλιάζω μέσα μου και χωρίς να φοβάμαι τόσο. Όταν αποχώρησα από το περιβάλλον αυτό, δεν ξαναμίλησα σε κανέναν. Δεν ήθελα στον περίγυρό μου ούτε τους θύτες ούτε τους παρατηρητές.
Ο Δάντης λέει ότι στην κόλαση υπάρχει μια ειδική θέση για τον όχλο που κραυγάζει και δεν παίρνει θέση. Λες; Όχι, δε με έχτισε ο εκφοβισμός, όπως ισχυρίζονται πολλοί, και δε με έκανε πιο δυνατή. Είμαι αυτή που είμαι όχι λόγω αυτού, αλλά παρόλο που υπήρξε.
Συνεχίζεται…
Αν θες μπορείς να διαβάσεις:
Το σώμα δεν ξεχνά/ Bessel A. Van Der Kolk,M.D./ εκδόσεις Κλειδάριθμος
Όταν το σώμα λέει όχι/ Gabor Maté / εκδόσεις Key Books
Συντάκτης: Ιωάννα Σκοτίδα
