Η "nagging wife" είναι πάντα ίδια: εκείνη θυμωμένη, εκείνος αράζει καναπέ και το κοινό να γελάει

Αν πούμε «η γυναίκα που γκρινιάζει στις σειρές», πιθανότατα μας έχουν έρθει ήδη εκατοντάδες παραδείγματα στο μυαλό. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν γκρινιάζει απλώς. Ζητάει από τον σύντροφό της, για 47η φορά, να κάνει κάτι που της έχει υποσχεθεί εδώ και εβδομάδες. Η κλασική εικόνα της nagging wife είναι σχεδόν πάντα ίδια: εκείνη θυμωμένη, εκείνος χαλαρός στον καναπέ και το κοινό να γελάει με εκείνη. Ειδικά στις sitcoms, έχουμε γνωρίσει άπειρες εκδοχές αυτού του χαρακτήρα. Από τη Marge των The Simpsons μέχρι αμέτρητες τηλεοπτικές συζύγους, η γυναίκα που ζητάει το αυτονόητο καταλήγει συχνά να γίνεται το αστείο της υπόθεσης.

Το μοτίβο που παρατηρούμε μόνιμα είναι σχεδόν ίδιο: «Θα το κάνω» λέει εκείνος, δεν το κάνει, εκείνη ξαναρωτάει «πότε θα το κάνεις;» και η απάντηση καταλήγει στο αγαπημένο «μη μου γκρινιάζεις». Και κάπως έτσι, η αρχική υπόσχεση εξαφανίζεται από το κάδρο και το πρόβλημα γίνεται η αντίδρασή της. Στις περισσότερες sitcoms, ο άντρας παρουσιάζεται ως ο χαλαρός, αδικημένος σύζυγος που απλώς θέλει την ησυχία του, ενώ η γυναίκα είναι εκείνη που «έχει πάντα ένα θέμα». Κλασικό παράδειγμα το Everybody Loves Raymond, όπου η Debra συχνά παρουσιάζεται ως η απαιτητική και γκρινιάρα σύζυγος, ενώ ο Ray ως ο άκακος τύπος που προσπαθεί να αποφύγει τη φασαρία. Μόνο που, αν το καλοσκεφτούμε, η φασαρία συνήθως ξεκινά επειδή εκείνος δεν έκανε αυτό που είπε.

Κάπου εδώ η «γκρίνια» αρχίζει να μοιάζει λίγο διαφορετική. Γιατί ποιος θυμάται τα ψώνια; Τα ραντεβού; Τους λογαριασμούς; Ποιος ξέρει τι πρέπει να γίνει στο σπίτι και, κυρίως, ποιος θυμίζει στον άλλον τις δουλειές που έχει αναλάβει; Πολύ συχνά, είναι η ίδια γυναίκα που μετά χαρακτηρίζεται «nagging wife». Μήπως, λοιπόν, δεν είναι τόσο αντιπαθητική όσο μας την έχουν μάθει; Μήπως προσπαθεί να μας πει κάτι άλλο; Ότι έχει κουραστεί να είναι το ημερολόγιο, η υπενθύμιση και η διαχειρίστρια του σπιτιού της; Αυτό είναι το περίφημο mental load: η αόρατη ευθύνη του να σκέφτεσαι διαρκώς τι πρέπει να γίνει. Στο Modern Family, για παράδειγμα, η Claire συχνά παρουσιάζεται ως η αγχωμένη και ελεγκτική της οικογένειας, ενώ ο Phil είναι ο πιο χαλαρός. Μόνο που πίσω από το «χαλάρωσε λίγο» κρύβεται συχνά κάτι απλό: κάποιος πρέπει να θυμάται τι γίνεται όταν όλοι οι υπόλοιποι ξεχνούν.

Κάπου εδώ το nagging παύει να είναι απλώς ένας χαρακτήρας και γίνεται ολόκληρο τηλεοπτικό αστείο. Η ίδια η τηλεόραση έχει μάθει να μας παρουσιάζει τη γυναίκα ως εκείνη που μονίμως γκρινιάζει, δημιουργεί θέματα και δεν μπορεί να χαλαρώσει. Αν σηκώσει τη φωνή, είναι υστερική. Αν επιμείνει, γκρινιάζει. Αν θέλει να γίνει κάτι σωστά, «θέλει να τα ελέγχει όλα». Αντίθετα, όταν ο άντρας αδιαφορεί, ξεχνάει ή αποφεύγει τις ευθύνες του, είναι απλώς λίγο χαζούλης, λίγο ανέμελος, ο κλασικός «άντρας». Το The Big Bang Theory μας δίνει αρκετές τέτοιες δυναμικές, ειδικά μέσα από τη σχέση του Howard με την Bernadette. Εκείνη γίνεται συχνά η αυστηρή και απαιτητική, ενώ η δική του ανευθυνότητα παρουσιάζεται ως μέρος της κωμικής του γοητείας. Κι έτσι, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε, γελάμε ξανά με εκείνη.

Τι θα γινόταν, άραγε, αν αντιστρέφαμε τους ρόλους; Αν ένας άντρας ζητούσε για τέταρτη φορά από τη γυναίκα του κάτι που εκείνη του είχε υποσχεθεί, θα τον λέγαμε nagging husband; Ή θα θεωρούσαμε απολύτως λογικό τον εκνευρισμό του και θα λέγαμε πως είναι απλώς υπεύθυνος; Κάπου εδώ φαίνεται και το διπλό μέτρο με το οποίο έχουμε μάθει να διαβάζουμε τους τηλεοπτικούς χαρακτήρες. Στο Friends, για παράδειγμα, η Monica είναι συχνά η οργανωτική, απαιτητική και ελεγχόμενη της παρέας, ενώ ο Chandler παρουσιάζεται ως ο πιο χαλαρός και χαοτικός. Το αστείο, όμως, σπάνια είναι ότι εκείνος δεν έχει κάνει κάτι. Είναι ότι εκείνη αντιδρά. Γιατί τελικά μας είναι πολύ πιο εύκολο να γελάσουμε με μια γυναίκα που ζητάει ευθύνες παρά με έναν άντρα που τις αποφεύγει.

Εννοείται πως δεν είναι κάθε γκρίνια αθώα. Δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα που φωνάζει έχει αυτομάτως δίκιο, ούτε ότι κάθε άντρας που ξεχνάει κάτι είναι ένας εντελώς ανεύθυνος άνθρωπος. Υπάρχει πραγματική γκρίνια, όπως υπάρχει και κακή επικοινωνία, από οποιαδήποτε πλευρά. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ρίχνουμε όλη την ευθύνη στη γυναίκα επειδή μίλησε. Όταν βλέπουμε μόνο την αντίδρασή της και ξεχνάμε τι προηγήθηκε. Και αυτό ακριβώς μας έχει μάθει να κάνουμε ξανά και ξανά η τηλεόραση: να γελάμε με τη γυναίκα που αντιδρά, χωρίς να αναρωτιόμαστε ποτέ τι την έκανε να αντιδράσει εξαρχής.

Ίσως, τελικά, η «γκρινιάρα» να μην είναι τόσο γκρινιάρα όσο κουρασμένη. Κουρασμένη να ζητάει το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά, να θυμίζει, να οργανώνει, να σκέφτεται για δύο και να καταλήγει στο τέλος να θεωρείται εκείνη το πρόβλημα. Γιατί μπορεί να μη θέλει να γίνει η project manager του γάμου ή της σχέσης της. Μπορεί απλώς να θέλει έναν σύντροφο που θα θυμάται μόνος του τι υποσχέθηκε και θα το κάνει. Οπότε, την επόμενη φορά που θα ακούσουμε «μη μου γκρινιάζεις», ίσως αξίζει να ρωτήσουμε: πόσες φορές χρειάστηκε να το πει μέχρι να ακουστεί;