Οι τρίχες του σώματός μας συζητιούνται πλέον σαν πολιτική πράξη. Κι όμως, μέχρι πρόσφατα, το αν μια γυναίκα θα ξυρίσει ή θα αφήσει φυσικές τις τρίχες της θεωρούνταν απλώς θέμα προσωπικής περιποίησης. Όλα άλλαξαν όταν το TikTok έφερε στο προσκήνιο το λεγόμενο full bush in a bikini: τη συνειδητή επιλογή να αφήνεις τη φυσική τριχοφυΐα στην ηβική περιοχή, ακόμη κι όταν φοράς μαγιό. Για κάποιους παραμένει απόλυτα αποδεκτό, για άλλους όχι και τόσο. Το σίγουρο είναι πως το full bush έχει πλέον γίνει αρκετά διαδεδομένο ώστε να ανοίξει μια μεγαλύτερη συζήτηση: μπορεί μια τρίχα να είναι και πολιτική δήλωση;
Ποιος αποφάσισε, τελικά, ότι μια γυναίκα πρέπει να είναι άτριχη; Στη σύγχρονη εποχή, το ξύρισμα και η αποτρίχωση έχουν γίνει σχεδόν αναπόσπαστο κομμάτι της γυναικείας περιποίησης, τόσο ώστε το φυσικό σώμα να μοιάζει πολλές φορές «λάθος». Κι όμως, κανένας άνθρωπος δεν γεννήθηκε ξυρισμένος. Τα πρότυπα ομορφιάς αλλάζουν διαρκώς και αυτό που κάποτε θεωρούνταν φυσιολογικό, σήμερα μπορεί να θεωρείται αντιαισθητικό. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η πατριαρχία δεν χρειάζεται να μας πει ευθέως τι να κάνουμε· αρκεί να μας μάθει τι θεωρείται «κανονικό». Γι’ αυτό και το full bush μπορεί να γίνει πολιτική πράξη: όχι επειδή οι τρίχες είναι επαναστατικές από μόνες τους, αλλά επειδή η επιλογή να τις κρατήσεις αμφισβητεί έναν κανόνα που μάθαμε να θεωρούμε αυτονόητο.
Το full bush δεν είναι πιο φεμινιστικό από ένα ξυρισμένο σώμα. Γιατί η ουσία δεν βρίσκεται στις τρίχες, αλλά στο ποιος κρατάει το δικαίωμα της απόφασης. Όταν μια γυναίκα επιλέγει να αφήσει το σώμα της όπως είναι, χωρίς να προσπαθεί να χωρέσει σε ένα συγκεκριμένο πρότυπο ομορφιάς, η επιλογή αυτή μπορεί να αποκτήσει πολιτική διάσταση. Όχι επειδή κάθε τρίχα είναι μια μικρή επανάσταση, αλλά επειδή το να αρνείσαι έναν κανόνα που σου παρουσιάστηκε ως αυτονόητος είναι μια μορφή αντίστασης. Η πολιτική πράξη, άλλωστε, δεν χρειάζεται πάντα να είναι ένα σύνθημα σε μια διαδήλωση. Μπορεί να είναι και κάτι τόσο προσωπικό όσο το να κοιτάς το σώμα σου και να λες: «Αυτό είναι δικό μου και εγώ αποφασίζω τι θα κάνω με αυτό».
Κάπου εδώ μπαίνει στο παιχνίδι και το ανδρικό βλέμμα. Γιατί πόσο πραγματικά δική μας είναι η εικόνα που έχουμε για το «ελκυστικό» γυναικείο σώμα; Τα media, η πορνογραφία και η εικόνα της γυναίκας που προβάλλεται διαρκώς ως επιθυμητή δημιουργούν συγκεκριμένα sexual expectations: σώμα λείο, περιποιημένο, τακτοποιημένο, χωρίς τρίχες. Σαν η φυσική τριχοφυΐα να είναι κάτι που πρέπει να διορθωθεί πριν γίνει ορατό. Το λέιζερ, το ξύρισμα, το waxing παρουσιάζονται έτσι όχι απλώς ως επιλογές, αλλά σχεδόν ως προϋπόθεση για να θεωρείται ένα σώμα ελκυστικό. Και κάπως έτσι, χωρίς καν να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να κοιτάμε το σώμα μας με τα μάτια κάποιου άλλου.
Και κάπου εδώ μπαίνει η βιομηχανία ομορφιάς. Ξυραφάκια, λέιζερ, waxing, κρέμες, προϊόντα περιποίησης· μια ολόκληρη αγορά έχει χτιστεί γύρω από την ιδέα ότι το σώμα μας χρειάζεται διαρκώς κάτι για να γίνει «καλύτερο». Οι διαφημίσεις και οι διάσημοι μας δείχνουν ξανά και ξανά την ίδια εικόνα, μέχρι αυτή να μοιάζει με κανονικότητα. Φυσικά, δεν είναι κακό να θέλεις να ξυρίζεσαι ή να κάνεις λέιζερ. Το ερώτημα είναι άλλο: πόσες από αυτές τις επιλογές είναι πραγματικά δικές μας και πόσες γεννήθηκαν από την ανάγκη να μοιάσουμε σε αυτό που οι άλλοι αποφάσισαν πως είναι όμορφο; Κι αν η ομορφιά είναι πολιτική, τότε το να αμφισβητείς τους κανόνες της είναι κι αυτό μια πολιτική πράξη.
Είναι, λοιπόν, το full bush πολιτική πράξη; Ίσως. Όχι επειδή το να αφήνεις τις τρίχες σου σε κάνει αυτομάτως φεμινίστρια, ούτε επειδή το ξυρισμένο σώμα σημαίνει ότι έχεις υποταχθεί σε κάποιο πρότυπο. Η πολιτική διάσταση βρίσκεται στην αμφισβήτηση όσων μάθαμε να θεωρούμε αυτονόητα: ότι το γυναικείο σώμα πρέπει να είναι λείο, περιποιημένο και απαλλαγμένο από οτιδήποτε το κάνει να μοιάζει… φυσικό. Το σώμα μας, άλλωστε, δεν δημιουργήθηκε με οδηγίες χρήσης και σίγουρα δεν ήρθε στον κόσμο ήδη αποτριχωμένο. Από την άλλη, δεν χρειάζεται κάθε τρίχα να κουβαλάει ένα ολόκληρο πολιτικό μανιφέστο. Μπορεί να είναι απλώς άνεση, προσωπική προτίμηση ή αδιαφορία. Η πραγματική επανάσταση ίσως βρίσκεται ακριβώς εκεί: στο να μην χρειάζεται να δικαιολογούμε καμία από τις επιλογές μας.
Ούτε άφησε τις τρίχες σου για να είσαι φεμινίστρια ούτε ξυρίσου για να είσαι «περιποιημένη». Κανένα από τα δύο δεν θα έπρεπε να αποτελεί προϋπόθεση για να χωρέσεις στην εικόνα μιας γυναίκας που αξίζει να θεωρείται όμορφη, επιθυμητή ή σωστή. Η πραγματική ελευθερία βρίσκεται στο να μην υπάρχει ένας σωστός τρόπος να κατοικείς το σώμα σου. Να το ξυρίζεις, να το αφήνεις, να αλλάζεις γνώμη ή να μην ασχολείσαι καθόλου. Γιατί ίσως η πιο δυνατή πολιτική πράξη δεν είναι να αφήσεις τις τρίχες σου. Είναι να πάψεις να πιστεύεις ότι πρέπει να απολογείσαι για το σώμα που είναι δικό σου.
Συντάκτης: Νικόλ Τσέκου
