«Από το 2004 είμαι μόνη μου. Είναι πολλά χρόνια, κάτι σημαίνει… Δε χρειάζεται πολλή ανάλυση». Η Χάρις Αλεξίου το είπε στην Αθηναΐδα Νέγκα, στην εκπομπή «Καλύτερα Αργά» του Action 24, και η τελευταία της φράση αξίζει λίγη προσοχή. Γιατί εμείς την ανάλυση την έχουμε πρόχειρη. Μια γυναίκα λέει ότι είναι μόνη κι αμέσως κάποιος ψάχνει τι πήγε στραβά, ποιος την πλήγωσε, πόσο απαιτητική είναι, μήπως τελικά φταίει η επιτυχία της. Το ενδεχόμενο να ακούσουμε πρώτα πώς περιγράφει η ίδια τη ζωή της συνήθως περιμένει στην ουρά. Προηγείται η δική μας ανάγκη να της βρούμε μια εξήγηση. Κι αν περισσέψει χρόνος, κι έναν σύντροφο.
Η ερμηνεύτρια μίλησε για τον έρωτα, τον γάμο και την αγάπη. Για τη φλόγα που, όπως είπε, δυστυχώς κρατά λίγο, και για τη συντροφικότητα που αποκτά άλλες μορφές μέσα στον χρόνο. Περιέγραψε τον γάμο μέσα από τη φιλία, το νοιάξιμο και τη φροντίδα, φτάνοντας στην εικόνα του συντρόφου που γίνεται κάποιες φορές και νοσοκόμος. Είναι μια περιγραφή που χωράει την καθημερινότητα μιας σχέσης, εκεί όπου οι μεγάλες δηλώσεις καλούνται να γίνουν πράξεις. Εκεί όπου κάποιος πρέπει να μείνει και όταν η βραδιά δεν έχει τίποτα κινηματογραφικό.
Για τον έρωτα, πάντως, η Αλεξίου δεν επέλεξε ευγενικές διατυπώσεις: «Ο έρωτας είναι παλιάνθρωπος, δεν είναι εντάξει». Τον περιέγραψε σαν μια δύναμη που δίνει και παίρνει, σε μεθάει και σε αφήνει να χρειάζεσαι χρόνο για να συνέλθεις. «Η αγάπη είναι άλλο πράγμα», πρόσθεσε. Αυτά είναι τα δικά της λόγια για τη δική της εμπειρία. Και έχουν ενδιαφέρον ακριβώς επειδή επιτρέπουν να μιλήσουμε για τον έρωτα χωρίς να του χαρίζουμε αυτομάτως το αλάθητο. Μπορεί να τον θέλεις πολύ και να θυμάσαι εξίσου καλά τι σου κόστισε.
Εκεί, όμως, που η κουβέντα αποκτά ιδιαίτερη αιχμή είναι στην εξήγηση που ακούει κατά καιρούς για τους άνδρες που φοβούνται ορισμένες γυναίκες. «Τι σημαίνει τις φοβούνται; Εμείς θέλουμε να έχουμε έναν μάγκα που να μη φοβάται. Τον άλλο που φοβάται τι να τον κάνω;», σχολίασε. Η δική μου ανάγνωση αυτής της απάντησης είναι απλή: κάποτε πρέπει να σταματήσει η απαίτηση να κάνεις εσύ όλη τη δουλειά για να αισθανθεί ο άλλος άνετα δίπλα σου. Να μετράς τι θα πεις, πόσο θα φανείς, ποια επιτυχία σου θα αναφέρεις χωρίς να χαλάσεις την ατμόσφαιρα. Κουραστικό πρόγραμμα για κάτι που υποτίθεται ότι θέλουμε να μας δίνει χαρά.
Το «σε φοβούνται» προσφέρεται σαν κομπλιμέντο, μέχρι να φτάσει ο λογαριασμός σε σένα. Να μιλάς λίγο λιγότερο για τη δουλειά σου. Να μη δείχνεις από την αρχή πόσο καλά ξέρεις τι θέλεις. Να τον αφήσεις να αισθανθεί απαραίτητος, ακόμη κι αν χρειαστεί να προσποιηθείς ότι δεν μπορείς να κάνεις κάτι μόνη σου. Και κάπως έτσι, ενώ υποτίθεται ότι γνωρίζεστε, εσύ έχεις ήδη αρχίσει να κρύβεσαι. Φυσικά και μια σχέση χρειάζεται χώρο και για τους δύο. Αλλά πόσο χώρο πιάνει, επιτέλους, η αυτοπεποίθηση μιας γυναίκας και πρέπει κάθε τόσο να τη μαζεύει; Αν ένα φλερτ προχωράει μόνο όσο εσύ προσέχεις να μη φανείς «πολλή», η κούραση έχει ξεκινήσει πριν από τη σχέση.
Το «κάτι σημαίνει» της Αλεξίου μένει δικό της να το εξηγήσει, αν και όσο θέλει. Δε μας είπε ότι αυτά τα χρόνια ήταν δυστυχισμένα, ούτε παρουσίασε τη ζωή χωρίς σύντροφο σαν συνταγή ευτυχίας. Κι όμως, πόσο εύκολα θα μπορούσαμε να της φορέσουμε οποιαδήποτε από τις δύο ιστορίες. Τη γυναίκα που πλήρωσε την επιτυχία της με μοναξιά ή τη γυναίκα που τα έχει λύσει όλα και δεν έχει ανάγκη κανέναν. Βολικές εκδοχές, με έτοιμο συμπέρασμα. Ένας άνθρωπος, όμως, μπορεί να έχει ζήσει πολύ περισσότερες διαθέσεις μέσα σε τόσα χρόνια απ’ όσες χωράει ο τίτλος που θα του βάλουμε.
Γιατί το «είμαι σε σχέση» λειτουργεί συχνά σαν πιστοποιητικό ότι όλα βρίσκονται στη θέση τους. Κι ας μην ξέρουμε αν αυτοί οι δύο μιλούν πραγματικά, αν περνούν καλά, αν κοιμούνται μαζί από επιθυμία ή αν έχουν πάψει να αναρωτιούνται. Στον άνθρωπο που είναι μόνος θα πούμε εύκολα «άντε, να βρεις κι εσύ κάποιον». Στον άνθρωπο που έχει κάποιον σπανιότερα θα ρωτήσουμε «είσαι καλά μαζί του;». Μας καθησυχάζει τόσο η παρουσία ενός δεύτερου προσώπου, που ξεχνάμε να ενδιαφερθούμε για την ποιότητα της παρουσίας του.
Φυσικά, μπορεί να είσαι χωρίς σύντροφο και να σου λείπει η συντροφικότητα. Να έχεις φίλους, δουλειά, χαρές και πάλι να θέλεις κάποιον να μοιραστείς ένα βράδυ. Δεν ακυρώνει τίποτα από όσα έχεις αυτό. Όπως δεν υποχρεούσαι να παρουσιάζεις τη μοναχική ζωή ως αδιάκοπη ελευθερία για να τη σεβαστούν. Μια γυναίκα δικαιούται να είναι καλά, να δυσκολεύεται, να θέλει έναν έρωτα ή να μην τον αναζητά, χωρίς κάθε της απάντηση να γίνεται διάγνωση για τον χαρακτήρα της.
Η Χάρις Αλεξίου μίλησε για τη ζωή της με τις λέξεις που διάλεξε. Το «είμαι μόνη μου» ήταν μία από τις φράσεις της, όχι πρόσκληση να της οργανώσουμε το υπόλοιπο της ζωής της. Κι ίσως εδώ βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα αφορμή για όλους μας: στο πόσο δυσκολευόμαστε να αφήσουμε έναν άνθρωπο χωρίς ετικέτα. Να μη βγάλουμε τη μόνη γυναίκα ούτε αξιολύπητη ούτε ατρόμητη, πριν καν μας πει πώς αισθάνεται. Μπορεί να θέλει έναν έρωτα. Μπορεί να είναι καλά όπως είναι. Μπορεί η απάντηση να αλλάζει. Πάντως, το «είμαι μόνη μου» δε σημαίνει αυτομάτως «σώστε με». Ας περιμένουμε να μας ζητήσουν βοήθεια πριν αρχίσουμε τις διασώσεις.
Συντάκτης: Virtual Unreality
