Υπάρχουν κάποιες δηλώσεις που τις ακούς και για λίγα δευτερόλεπτα αναρωτιέσαι αν όντως ειπώθηκαν. Αν δεν τις άκουσες σωστά, αν χάθηκε κάποια λέξη στη μετάδοση, αν κάποιος έκανε κακόγουστο αστείο. Και μετά συνειδητοποιείς πως όχι μόνο ειπώθηκαν κανονικά, μπροστά στις κάμερες και μάλιστα από άνθρωπο που βρίσκεται στην βουλή.
Αυτή την φορά η Σοφία Βούλτεψη πήρε θέση ώστε να μας να μας εξηγήσει γιατί χρειαζόμαστε αναπληρωτές εκπαιδευτικούς. Και κάπου ανάμεσα στα κενά των σχολείων, στις προσλήψεις και στην κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης, εμφανίστηκε ως βασικός ύποπτος η εγκυμοσύνη.
Η δήλωση που ανέφερε ακριβώς ήταν «Ο λόγος που γίνεται αυτό είναι γιατί την πρώτη μέρα των σχολείων εμφανίζονται οι μισές εκπαιδευτικοί εγκυμονούσες». Ναι, αυτό ακριβώς, σε μια χώρα όπου κάθε Σεπτέμβρη συζητάμε για κενά στα σχολεία, για αναπληρωτές που περιμένουν να μάθουν πού θα δουλέψουν, για εκπαιδευτικούς που πρέπει να μετακομίσουν από τη μία άκρη της Ελλάδας στην άλλη, το μεγάλο πρόβλημα φαίνεται πως είναι ότι κάποιες γυναίκες, μένουν έγκυες.
Να προφανώς και δε φταίει ο σχεδιασμός, οι συνθήκες εργασίας, το γεγονός ότι υπάρχουν εκπαιδευτικοί που κάθε χρόνο ξεκινούν μια καινούργια ζωή με μια βαλίτσα στο χέρι, χωρίς να ξέρουν πού θα βρεθούν. Όχι . Το πρόβλημα είναι η εγκυμοσύνη και κάπως έτσι, μέσα σε μία πρόταση, η μητρότητα μετατρέπεται από δικαίωμα σε υπηρεσιακό πρόβλημα.
Ας κάνουμε, λοιπόν, ένα μικρό διάλειμμα από την παράνοια και ας θυμηθούμε κάτι πολύ απλό μια γυναίκα δεν παύει να είναι εργαζόμενη επειδή έμεινε έγκυος. Δε χρωστάει στο κράτος να προγραμματίσει τη μητρότητά της έτσι ώστε να μη δημιουργήσει «κενό» στο πρόγραμμα ενός σχολείου. Η εγκυμοσύνη δεν είναι απουσία από καπρίτσιο. Η άδεια μητρότητας δεν είναι ρεπό και ένα μωρό δεν είναι μια δυσάρεστη εξέλιξη που εμφανίστηκε ξαφνικά στο Excel ενός υπουργείου. Αν ένα σχολείο χρειάζεται αναπληρωτή επειδή μια εκπαιδευτικός βρίσκεται σε άδεια μητρότητας, τότε η λύση είναι να υπάρχει επαρκές προσωπικό ώστε η θέση να καλύπτεται. Αυτό ακριβώς σημαίνει οργανωμένο δημόσιο σύστημα και δεν ζητάς από μια γυναίκα να απολογηθεί επειδή αποφάσισε να κάνει παιδί.
Και υπάρχει και κάτι ακόμη που κάνει τη συγκεκριμένη δήλωση ακόμη πιο παράλογη. Ζούμε σε μια χώρα που εδώ και χρόνια μιλά για υπογεννητικότητα. Μας λένε ότι πρέπει να κάνουμε παιδιά, ότι η οικογένεια χρειάζεται στήριξη, ότι το δημογραφικό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της Ελλάδας. Και την ίδια στιγμή, όταν μια γυναίκα εργαζόμενη μένει έγκυος, ακούμε ότι αυτό δημιουργεί πρόβλημα στη στελέχωση των σχολείων.
Τελικά τι θέλουμε από τις γυναίκες; Να κάνουν παιδιά, αλλά όχι όταν δουλεύουν, να εργάζονται, αλλά να μην απουσιάζουν ποτέ, να γίνονται μητέρες, αλλά να μη χρειάζονται άδεια, να συμβάλλουν στο δημογραφικό, αλλά να μην «ενοχλούν» την ομαλή λειτουργία μιας υπηρεσίας. Κάπου εδώ η λογική σηκώνει τα χέρια ψηλά. Φυσικά, το ζήτημα δεν είναι να αρνηθούμε ότι οι εγκυμοσύνες και οι άδειες μητρότητας δημιουργούν ανάγκες αντικατάστασης. Φυσικά και δημιουργούν, αυτό όμως δεν αποτελεί επιχείρημα εναντίον των εγκύων εκπαιδευτικών. Αποτελεί επιχείρημα υπέρ ενός συστήματος που πρέπει να είναι αρκετά καλά οργανωμένο ώστε να τις αντικαθιστά χωρίς να καταρρέει.
Γιατί το κράτος δεν ανακαλύπτει ξαφνικά την εγκυμοσύνη τον Σεπτέμβρη. Η εγκυμοσύνη είναι μέρος της ζωής. Όπως είναι η ασθένεια, η γονική άδεια, ένα ατύχημα, μια συνταξιοδότηση. Οι εργαζόμενοι δεν είναι ρομπότ που μπαίνουν κάθε πρωί στη σχολική αίθουσα με 100% μπαταρία και χωρίς προσωπική ζωή.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενοχλητικό κομμάτι της συγκεκριμένης τοποθέτησης οχι μόνο επειδή είναι σεξιστική αλλά επειδή αντιμετωπίζει τις γυναίκες σαν ένα στατιστικό μέγεθος που πρέπει να παραμένει διαθέσιμο όταν το σύστημα τις χρειάζεται. Μόνο που πίσω από κάθε «εκπαιδευτικό που λείπει» υπάρχει ένας άνθρωπος. Μια γυναίκα που μπορεί να περίμενε χρόνια για να γίνει μητέρα. Μια γυναίκα που μπορεί να φοβήθηκε ότι η εγκυμοσύνη θα επηρεάσει την επαγγελματική της ζωή. Μια γυναίκα που, αντί να ακούσει ότι η Πολιτεία θα τη στηρίξει, ακούει ότι η εγκυμοσύνη της είναι μέρος του προβλήματος.
Και όχι, δεν είναι. Το πρόβλημα είναι ένα εκπαιδευτικό σύστημα που πρέπει να μπορεί να λειτουργεί χωρίς να ψάχνει ενόχους στις κοιλιές των εργαζόμενων γυναικών. Γιατί αν φτάσαμε στο σημείο να θεωρούμε πρόβλημα το ότι μια εκπαιδευτικός έμεινε έγκυος, τότε ίσως το πρόβλημα να μην είναι οι εκπαιδευτικοί αλλά ισως αν όχι σίγουρα είναι το σύστημα.
Συντάκτης: Ράνια Λιάσκου
